Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo dẫn lối đô thị thông minh

Sự kiện do Bộ Xây dựng và Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đã phối hợp với Tổng hội Xây dựng Việt Nam, Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ và các đối tác phát triển Tổng Cục Kinh tế liên bang Thụy Sỹ SECO, Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức GIZ, Ngân hàng Thế giới WB, Cơ quan Phát triển Pháp AFD, Chương trình định cư con người Liên hợp quốc UN HABITAT phối hợp tổ chức.

Ông Trần Quốc Thái (Cục trưởng Cục Phát triển đô thị – Bộ Xây dựng) khẳng định, trong kỷ nguyên của công nghệ và chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo không chỉ là một lựa chọn mà là động lực cốt lõi định hình tương lai. Phát triển đô thị thông minh là phương thức hướng tới khát vọng kiến tạo nên không gian sống xanh, an toàn, bao trùm và đáng sống của Việt Nam.

Đảng và Chính phủ đã sớm ban hành nhiều chỉ đạo định hướng để cụ thể hóa chủ trương này. Đặc biệt là Nghị quyết số 06-NQ/TW năm 2022 về “Quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, Nghị quyết số 57-NQ/TW năm 2024 về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”.

Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 về “Thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”. Gần đây nhất, Nghị định số 269/2025/NĐ-CP về phát triển đô thị thông minh đã khẳng định quyết tâm và cam kết trong việc triển khai đồng bộ đô thị thông minh.

Trong bối cảnh đó, diện mạo đô thị thông minh tại Việt Nam dần định hình. Có 26 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau hợp nhất) đã phê duyệt đề án, kế hoạch trên quy mô toàn tỉnh hoặc cho các đô thị ưu tiên. Từ thành phố Đà Nẵng, thành phố Huế đến TP. Hồ Chí Minh đã ghi nhận sự hình thành của các Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) và những nền tảng dữ liệu bước đầu.

Thành quả này đã góp phần xây dựng một cơ chế hợp tác chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và người dân cùng hợp tác, kết nối, khai thác ứng dụng khoa học công nghệ, tạo ra giá trị mới cho cộng đồng.

Tuy nhiên, con đường đi đến đô thị thông minh toàn diện còn nhiều thách thức cần tiếp tục có giải pháp khắc phục như: cơ chế, chính sách đôi khi vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển và yêu cầu thực tiễn của đổi mới sáng tạo; hạ tầng số chưa tương xứng với tiềm năng; nguồn nhân lực cấp cơ sở còn thiếu và yếu; việc xây dựng, chia sẻ và đồng bộ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành còn nhiều hạn chế; vấn đề an toàn thông tin và an ninh mạng cũng cần được quan tâm đúng mức hơn trong một thế giới kết nối.

Để tiếp cận những thách thức này và tiếp tục thúc đẩy các đô thị chuyển mình từ quản lý truyền thống sang quản trị thông minh, hội thảo này là diễn đàn để các nhà hoạch định chính sách, quản lý đô thị, khoa học, nhà trường, nhà đầu tư cùng nhau trao đổi, chia sẻ về những kinh nghiệm, mô hình tiên phong và giải pháp đột phá - ông Thái nhấn mạnh.

TS. Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam nhận xét: Việt Nam đã đi qua chặng đường 7 năm xây dựng và phát triển thí điểm đô thị thông minh từ khi Chính phủ ban hành Quyết định số 950/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển đô thị thông minh bền vững Việt Nam giai đoạn 2018 - 2025 và định hướng đến năm 2030 vào năm 2018 với nhiều thành tựu quan trọng về nhận thức, xây dựng thể chế, phát triển hạ tầng số, hạ tầng đô thị, ứng dụng dịch vụ thông minh, bước đầu xây dựng chính quyền số, xã hội số và công dân thông minh.

Tại nhiều đô thị chính quyền, người dân và doanh nghiệp đã cảm nhận được hiệu quả và những tiện ích từ việc triển khai các cấu phần của đô thị thông minh đem lại, chất lượng cuộc sống của người dân được nâng cao, khả năng quản trị hiệu lực của chính quyền được tăng cường, và doanh nghiệp phát triển hiệu quả. Nhiều đô thị đã xác định phát triển đô thị thông minh, bền vững là đích đến trong tương lai.

PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh cho rằng, kiến tạo đô thị thông minh cần dựa trên nền tảng khoa học kỹ thuật, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, chuyển đổi số không chỉ là số hóa mà cần đổi mới toàn diện cách sống và phát triển. Đô thị thông minh phải lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cốt lõi.

Các trụ cột của đô thị thông minh được xác định gồm các yếu tố: hạ tầng kỹ thuật thông minh; hạ tầng số và dữ liệu đô thị; quản trị trên dữ liệu; tham gia của người dân và doanh nghiệp; hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thử nghiệm. Đô thị thông minh phải hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng sống, giảm tác động môi trường, tối ưu dịch vụ công và thu hút đầu tư công nghệ cao – ông Hạnh phân tích.

Dưới góc nhìn chuyên gia, TS.Hán Minh Cường – Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Sgroup Việt Nam cho rằng, quy hoạch là trục tích hợp công nghệ và dữ liệu, là nền tảng để vận hành và quản lý đô thị thông minh; giúp ra quyết định nhanh, chính xác, minh bạch; thúc đẩy hợp tác liên ngành và sự tham gia của người dân. Để xây dựng đô thị thông minh cần làm quy hoạch thông minh trước và cần đổi mới tư duy, đầu tư dữ liệu, tăng cường hợp tác công – tư.