Cơ giới hóa mở đường cho vùng lúa lớn, nâng giá trị nông sản Hưng Yên

Đẩy mạnh cơ giới hóa đồng bộ đang là "chìa khóa" giúp ngành nông nghiệp tỉnh Hưng Yên xóa bỏ lối canh tác nhỏ lẻ để hình thành các vùng sản xuất tập trung. Những chuyển biến tích cực từ các mô hình sản xuất lớn và chuỗi giá trị của các hợp tác xã đã chứng minh hiệu quả vượt trội của công nghệ trong việc bảo đảm tiến độ thời vụ, giảm thất thoát và nâng cao vị thế của nông sản địa phương.

*Hiệu quả từ làn sóng cơ giới hóa 

Bước vào mùa thu hoạch lúa Xuân, không khí lao động trên các cánh đồng tại xã Thần Khê (tỉnh Hưng Yên) ghi nhận sự chuyển biến toàn diện. Thay cho phương thức thủ công vất vả trước đây, hệ thống máy gặt đập liên hợp hiện đã được đưa vào vận hành đồng bộ, nhịp nhàng. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại này không chỉ góp phần giải phóng sức lao động cho các hộ sản xuất nhỏ lẻ, mà còn trở thành điểm tựa vững chắc để các hộ tự tin mở rộng quy mô canh tác.

Máy gặt đập liên hợp giúp nông dân xã Thần Khê, tỉnh Hưng Yên đẩy nhanh tiến độ thu hoạch lúa. Ảnh: Đinh Văn Nhiều - TTXVN

Là hộ canh tác lớn tại địa phương, ông Nguyễn Duy Định (xã Thần Khê) hiện sản xuất quy mô tới 20 mẫu ruộng nhờ mượn và thuê lại đất của bà con. Theo ông Định, việc quản lý diện tích lớn này trước đây là điều không tưởng, nhưng nay đã thành hiện thực nhờ cơ giới hóa đồng bộ.

Từ khâu làm đất, gieo cấy, phun thuốc bằng thiết bị bay đến thu hoạch đều được tự động hóa bằng máy móc hiện đại. Sự bứt phá về công nghệ đã thay đổi toàn diện tư duy làm nông, trở thành bệ đỡ giúp gia đình ông giải phóng sức lao động và tự tin mở rộng quy mô sản xuất hàng hóa tập trung.

Làn sóng cơ giới hóa đồng bộ đã mang lại lợi ích thiết thực cho các hộ sản xuất nhỏ lẻ tại địa phương. Bà Nguyễn Thị Bay (xã Thần Khê), hộ canh tác hơn 5 sào ruộng phấn khởi cho biết, trước đây mỗi khi bước vào mùa vụ, gia đình thường lo lắng do phải gieo cấy và thu hoạch thủ công dưới thời tiết thất thường.

Đến nay, áp lực này đã được giải tỏa khi máy móc đảm nhiệm từ khâu làm đất đến gặt hái. Việc giải phóng sức lao động giúp công việc đồng áng thuận lợi hơn, người nông dân không còn lo ngại tình trạng thiếu nhân công hay thời tiết bất lợi như trước.

Cùng với sự chủ động thay đổi tư duy của người dân, sự phát triển của các dịch vụ cơ giới hóa tại địa phương chính là nhân tố then chốt bảo đảm tiến độ thu hoạch toàn diện. Nhờ sự vận hành linh hoạt và tinh thần sẻ chia, bình ổn giá trước những biến động của thị trường nhiên liệu, các chủ máy đã góp phần thúc đẩy cơ giới hóa đồng bộ, tạo điều kiện để bà con nông dân yên tâm ứng dụng công nghệ vào sản xuất. 

Hệ thống ống xả tự động của máy gặt giúp nông dân xã Thần Khê (Hưng Yên) đóng bao lúa nhanh gọn và giảm thất thoát. Ảnh: Đinh Văn Nhiều - TTXVN

Là một chủ máy gặt phục vụ bà con tại địa phương, bà Hoàng Thị Hiền (xã Thần Khê) cho biết, trước đây việc thu hoạch gặp nhiều khó khăn do khan hiếm máy móc, thời tiết thất thường khiến nông sản dễ bị ùn ứ trên đồng ruộng.

Từ khi gia đình đầu tư phương tiện cơ giới để làm dịch vụ, gia đình luôn ưu tiên vận hành theo nhu cầu thực tế và khung thời vụ của từng hộ dân, không áp đặt gặt đại trà khi lúa chưa chín đều. Đặc biệt, dù giá nhiên liệu trên thị trường có nhiều biến động tăng, cơ sở vẫn quyết định giữ ổn định giá dịch vụ nhằm chia sẻ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho bà con nông dân yên tâm thu hoạch. 

*Đẩy mạnh chuỗi liên kết khép kín

Trước đây, người dân tại xã Bình Thanh (tỉnh Hưng Yên) chủ yếu canh tác lúa theo phương thức truyền thống, nhỏ lẻ. Hiệu quả kinh tế thấp khiến sản lượng làm ra chỉ đủ ăn, dẫn đến tình trạng người dân không còn mặn mà với đồng ruộng. Chứng kiến những dải đất từng là "bờ xôi ruộng mật" bị bỏ hoang lãng phí, cùng thực trạng người trồng lúa liên tục rơi vào vòng xoáy "được mùa, mất giá", ông Đặng Văn Quang cùng một số hộ dân tâm huyết đã chủ động tìm hướng đổi mới.

Nông dân xã Thần Khê (Hưng Yên) đóng bao lúa từ bồn chứa di động ngay trên cánh đồng. Ảnh: Đinh Văn Nhiều - TTXVN

Năm 2021, ông Quang vận động các hộ nông dân tại địa phương thành lập Hợp tác xã Thương mại dịch vụ và kinh doanh lúa gạo Bình Thanh nhằm thay đổi căn bản tư duy sản xuất cũ.

Ông Quang chia sẻ, để bứt phá khỏi lối canh tác cũ, Hợp tác xã đã vận động xã viên phá bỏ bờ ruộng nhỏ, thực hiện dồn điền đổi thửa để hình thành nên những cánh đồng mẫu lớn. Việc xóa bỏ ranh giới này tạo điều kiện thuận lợi cho các loại máy cày, máy cấy quy mô lớn vận hành dễ dàng. Bên cạnh đó, hệ thống tưới tiêu theo trục kênh chính được đầu tư đồng bộ giúp điều tiết nước khoa học và tiết kiệm phân bón.

Để hiện thực hóa mô hình, Hợp tác xã Thương mại dịch vụ và kinh doanh lúa gạo Bình Thanh chủ động liên kết với Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Bình Thanh nhằm tổ chức sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu và vận hành dây chuyền sấy.

Trong chuỗi liên kết này, Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Bình Thanh chịu trách nhiệm quy hoạch vùng trồng và tổ chức sản xuất theo đơn đặt hàng của các đối tác lớn như Tập đoàn ThaiBinh Seed, Công ty An Đình, Công ty Gạo Khang Long... Trong khi đó, Hợp tác xã thương mại dịch vụ và kinh doanh lúa gạo Bình Thanh đảm nhiệm các công đoạn sau thu hoạch như tổ chức thu mua, sấy khô và xây dựng thương hiệu sản phẩm. 

Đến nay, Hợp tác xã đã xây dựng thành công vùng sản xuất tập trung quy mô lên tới 100 ha, chuyên canh các giống lúa chất lượng cao như TB 19 và TBR 97. Bước bứt phá này đến từ việc áp dụng đồng bộ quy trình cơ giới hóa khép kín từ khâu gieo cấy, phun thuốc bảo vệ thực vật bằng công nghệ hiện đại đến thu hoạch, giúp đảm bảo tối đa tiến độ thời vụ.

Đáng chú ý, toàn bộ sản lượng lúa sau khi gặt đều được bao tiêu và thu mua trực tiếp tại ruộng. Giải pháp này không chỉ tối ưu hóa chuỗi giá trị, nâng cao thu nhập cho thành viên mà còn bảo đảm nguồn cung ổn định cho các đối tác tiêu thụ. 

Theo ông Đặng Văn Quang, để hiện thực hóa ý tưởng này và hoàn thiện chuỗi giá trị khép kín, Hợp tác đã đầu tư hai dây chuyền sấy thóc với công suất từ 25 đến 30 tấn/ngày. Việc đưa vào vận hành hệ thống lò sấy hiện đại giúp chủ động giảm tổn thất sau thu hoạch.

Quá trình xử lý và bảo quản không còn bị phụ thuộc vào thời tiết thất thường, từ đó giải quyết triệt để bài toán "được mùa, mất giá". Chỉ tính riêng vụ lúa Xuân năm nay, Hợp tác xã đã sấy được trên 500 tấn lúa. Song song với phát triển sản xuất, đơn vị đã xây dựng thương hiệu "Gạo chợ Gốc" và được UBND tỉnh công nhận là sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao.

Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Hưng Yên Đào Xuân Hiệu khẳng định, cơ giới hóa đồng bộ là giải pháp chiến lược tất yếu để thay đổi phương thức sản xuất nhỏ lẻ. Chi cục sẽ tập trung hỗ trợ các vùng sản xuất tập trung và hợp tác xã ứng dụng máy móc hiện đại vào quy trình khép kín. Mục tiêu cốt lõi là nâng cao năng suất, đồng đều chất lượng nông sản để đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường, gia tăng giá trị kinh tế bền vững cho nông dân. 

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Đào Xuân Hiệu cho rằng, các địa phương cần tháo gỡ triệt để nút thắt đất đai, khuyến khích tích tụ ruộng đất để tổ chức sản xuất "cùng trà, cùng giống".

Đây là giải pháp căn cơ giúp áp dụng cơ giới hóa khép kín, mở rộng diện tích cấy máy, giảm gieo thẳng nhằm hạn chế rủi ro thời tiết, tối ưu chi phí đầu vào và tạo thuận lợi cho liên kết tiêu thụ. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển mạnh các chuỗi giá trị lúa gạo chất lượng cao, từng bước định vị và khẳng định vững chắc thương hiệu nông sản Hưng Yên trên thị trường.