Có nên bốc thăm ngẫu nhiên môn thi thứ 3 vào lớp 10?

Học sinh trường THPT Trần Nhân Tông, quận Hai Bà Trưng. Ảnh: Thanh Tùng - TTXVN

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã công bố dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung quy chế tuyển sinh THCS và tuyển sinh THPT thay thế Thông tư 11 hiện hành, trong đó dự kiến sẽ thi 3 môn vào lớp 10 với 2 môn thi bắt buộc là Toán và Ngữ văn, môn thi thứ 3 tổ chức bốc thăm ngẫu nhiên đã thu hút sự quan tâm của dư luận.

Dự thảo Thông tư của Bộ GD&ĐT nêu hai phương thức tuyển sinh vào lớp 10 là xét tuyển hoặc thi tuyển; không còn phương thức thứ 3 như quy định hiện hành là kết hợp xét và thi tuyển. Về phương thức thi tuyển, Dự thảo quy định thi vào lớp 10 là 3 môn gồm: Toán, Ngữ văn và một môn thi do sở GD&ĐT tổ chức bốc thăm ngẫu nhiên trong số các môn học còn lại thuộc chương trình GDPT cấp THCS. Dự thảo còn quy định chi tiết về cách thức bốc thăm môn thi thứ 3 và dự kiến quy định môn thi được bốc thăm phải công bố trước ngày 31/3 hàng năm.

Nội dung này đang nhận được nhiều ý kiến khác nhau.

Theo một số giáo viên, quy định 3 môn thi trong tuyển sinh vào lớp 10 là phù hợp bởi Điều này khắc phục được tình trạng lâu nay học sinh học lệch nếu biết môn thi trước, hoặc học lơ là đối với các môn không thi vào lớp 10.

Thầy Nguyễn Văn Hùng, Hiệu trưởng Trường THPT Minh Đài (Phú Thọ) cũng ủng hộ phương thức thi tuyển 3 môn và cách thức lựa chọn môn thi thứ 3 bằng bắt thăm. Lý do là thi 3 môn, thời gian tổ chức gọn nhẹ hơn, không gây cho học sinh căng thẳng, áp lực.

Môn thứ 3 bắt thăm ngẫu nhiên trong khoảng thời gian trước khi tổ chức kỳ thi là rất phù hợp để tránh học sinh học tủ, học lệch các môn ở THCS. Nếu học sinh biết trước 3 môn sẽ thi tuyển sinh chắc chắn sẽ không dành thời gian nhiều để học các môn không thi, ảnh hưởng đến mục tiêu giáo dục ở THCS – giai đoạn giáo dục cơ bản.

“Theo Chương trình GDPT 2018, THPT là giai đoạn định hướng nghề nghiệp. Học sinh lên THPT được lựa chọn môn học. Nếu không chú trọng học đều các môn ở THCS, sẽ có học sinh “hổng” kiến thức phổ thông với những môn các em xác định không tiếp tục học ở THPT”, thầy Nguyễn Văn Hùng chia sẻ.

Trái ngược lại, nhiều ý kiến từ các bậc phụ huynh cho rằng việc bốc thăm môn thi thứ 3 vào cuối tháng 3 hàng năm là không phù hợp vì vừa gây thêm áp lực cho học sinh, vừa có nguy cơ biến kỳ thi vào lớp 10 vốn khốc liệt trở thành cuộc đua đầy may rủi.

Anh Phạm Văn Thanh, phụ huynh học sinh tại Bạch Mai (Hà Nội) chia sẻ, hiện chương trình học của các con ở cấp 2 cũng là rất nặng với 10 môn học. Nếu trừ đi 2 môn thi bắt buộc vào lớp 10 là Toán và Ngữ văn thì môn thi thứ 3 sẽ nằm trong số 8 môn học, tổ hợp môn còn lại gồm: Ngoại ngữ, Giáo dục công dân, tổ hợp Khoa học tự nhiên, tổ hợp Lịch sử và Địa lý, Công nghệ, Giáo dục thể chất, Nghệ thuật, Tin học.

Nếu bốc thăm vào môn tổ hợp như Khoa học Tự nhiên gồm Hóa học, Sinh học, Vật lý hay Lịch sử, Địa lý thì học sinh phải thi tới tận 4-5 môn, quá vất vả và áp lực. Trong khi đó, việc tổ chức dạy và học 2 môn tích hợp này thời gian qua vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập và gây nhiều tranh cãi. Còn bốc thăm vào các môn năng khiếu như Giáo dục thể chất, Nghệ thuật cũng không phù hợp với mục tiêu của kỳ thi, gây khó khăn trong việc tổ chức thi.

Chị Nguyễn Thị Oanh, phụ huynh học sinh tại Thanh Nhàn – Hai Bà Trưng (Hà Nội) cũng cho rằng, mục đích của phương án bốc thăm lựa chọn ngẫu nhiên môn thứ 3 là nhằm tạo cho học sinh thói quen phải học đều các môn thay vì chỉ tập trung vào một số môn thi bắt buộc như Toán, Ngữ văn.

Tuy nhiên, quy định như vậy là không nên. Điều này không chỉ tạo áp lực lớn cho học sinh, phụ huynh và cả nhà trường mà còn khiến học sinh phải học dàn trải, thiếu trọng tâm, trọng điểm. Bên cạnh đó, việc bốc thăm môn thứ 3 vào cuối tháng 3 hàng năm trong khi kỳ thi vào lớp 10 thường diễn ra vào đầu tháng 6 là quá muộn.

Cô Nguyễn Thanh Hải, giáo viên bậc THCS ở Nghệ An cũng không đồng tình với quy định bốc thăm môn thi thứ 3 vào lớp 10. Theo cô Hải, việc thi tuyển vào lớp 10 có mục tiêu là phân loại thí sinh khác với thi tốt nghiệp THPT. Do đó, việc áp quan điểm “học gì thi đó” để tránh học tủ, học lệch của kỳ thi tốt nghiệp THPT vào kỳ thi lớp 10 là không hợp lý. Với một kỳ thi mang tính phân loại cao như thi vào lớp 10, mục tiêu quan trọng là đảm bảo sự công bằng trong khi đó, việc bốc thăm sẽ tạo sự may rủi, không tạo nền tảng năng lực đặc thù giúp ích cho học sinh lựa chọn các môn học phù hợp ở cấp THPT.

Theo cô Hải, Bộ Giáo dục Đào tạo chỉ nên quy định về các phương thức được phép sử dụng để tuyển sinh vào lớp 10 hoặc số môn thi để dễ thực hiện như môn thi thứ 3 phải là môn đánh giá bằng điểm số, tránh quá tải cho học sinh; còn việc lựa chọn phương thức nào, môn thi nào thì nên giao quyền tự chủ cho địa phương như hiện nay.

Thầy Vũ Văn Huy, giáo viên THPT tại Hà Nội cũng cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, có thể ấn định môn thi thứ 3 là môn Ngoại ngữ vì sẽ tạo thuận lợi cho tất cả học sinh khi vào học cấp THPT, đây là môn học bắt buộc. Việc này cũng phù hợp với tinh thần Kết luận 91-KL/TW của Bộ Chính trị từng bước đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, phù hợp với bối cảnh công dân toàn cầu trong tương lai.