Công an Cần Thơ đình chỉ điều tra vụ mượn kit test Việt Á do không có vụ lợi

Ngày 17/8, thông tin từ Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Cần Thơ cho biết, cơ quan này đã ra quyết định đình chỉ điều tra vụ án hình sự “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra trong hai năm 2020-2021 tại Bệnh viện Đa khoa thành phố và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Cần Thơ.

Theo kết luận điều tra, dù có hành vi mượn kit test của Công ty Cổ phần Công nghệ Việt Á (Công ty Việt Á) sử dụng trước rồi hợp thức hóa hồ sơ để thanh toán sau, vi phạm quy định về đấu thầu, nhưng các cá nhân liên quan tại hai đơn vị đều không có yếu tố vụ lợi. Quyết định đình chỉ điều tra xác định hành vi của các bị can diễn ra trong tình thế cấp bách của đại dịch COVID-19 và do "chuyển biến của tình hình mà người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa".

Cơ quan điều tra xác định, việc đình chỉ vụ án căn cứ vào điểm a khoản 1 Điều 230 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 và điểm a khoản 2 Điều 29 Bộ luật Hình sự về các căn cứ miễn trách nhiệm hình sự. Vụ án được khởi tố vào ngày 11/2/2023 sau khi Thanh tra thành phố Cần Thơ chuyển hồ sơ có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra. Quá trình điều tra đã làm rõ hành vi và trách nhiệm của các cá nhân tại hai đơn vị y tế công lập lớn nhất của thành phố trong việc mua sắm kit test của Công ty Việt Á.

Dù xác định có sai phạm đủ yếu tố cấu thành tội phạm, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước, nhưng xét bối cảnh và động cơ, cơ quan điều tra đã quyết định không truy cứu trách nhiệm hình sự. Thay vào đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra kiến nghị Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ và CDC Cần Thơ xử lý trách nhiệm đối với các cá nhân có liên quan theo quy định.

Đối với Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ, kết luận điều tra chỉ rõ trách nhiệm của ông Trần Quốc Luận, Giám đốc và ông Huỳnh Quốc Hưng, thành viên Tổ lựa chọn nhà thầu. Trong giai đoạn 2020-2021, bệnh viện đã mượn và mua tổng cộng 19.914 kit test do Việt Á sản xuất. Việc này được thực hiện trong bối cảnh thành phố đang áp dụng các biện pháp phòng chống dịch cấp bách theo Chỉ thị 15 và 16, đặc biệt là nhu cầu xét nghiệm khẩn cấp cho cán bộ phục vụ bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 và phục vụ bệnh viện dã chiến. Do không có sẵn kit test, bệnh viện đã liên hệ mượn hàng của Việt Á để sử dụng trước, sau đó mới hợp thức hóa hồ sơ mua sắm để thanh toán.

Quá trình điều tra cho thấy các gói thầu tại bệnh viện, bao gồm 3 gói thầu trị giá dưới 100 triệu đồng và một gói thầu lớn trị giá hơn 2,3 tỷ đồng, đều không thực hiện đúng quy trình. Bệnh viện đã không lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu được phê duyệt, không đăng tải thông tin trên cổng thông tin đấu thầu và chỉ thu thập duy nhất bảng báo giá của Công ty Việt Á mà không so sánh với các sản phẩm khác. Hành vi này xuất phát từ việc đã thỏa thuận mượn hàng và cam kết thanh toán trước với Việt Á. Tổng cộng, các gói thầu đã thanh toán gây thiệt hại cho nhà nước số tiền hơn 1,1 tỷ đồng. Tuy nhiên, kết quả điều tra khẳng định ông Luận và ông Hưng không có vụ lợi trong các sai phạm này.

Tại CDC Cần Thơ, cơ quan điều tra xác định trách nhiệm thuộc về ông Nguyễn Quang Thông, nguyên Giám đốc; ông Huỳnh Minh Trúc, Giám đốc; bà Trần Phương Hà, Trưởng khoa Dược - Vật tư y tế và ông Huỳnh Văn Út Cưng, Phó khoa Dược - Vật tư y tế. Là đơn vị tuyến đầu được giao nhiệm vụ xét nghiệm cộng đồng để bóc tách F0, CDC Cần Thơ đối mặt với áp lực cực lớn về thời gian và nguồn lực. Trong bối cảnh không đủ kit test, kinh phí chưa được cấp kịp thời và việc tiếp cận nguồn cung vô cùng khó khăn, lãnh đạo CDC đã quyết định mượn kit test của Việt Á thông qua Công ty trách nhiệm hữu hạn khoa học Hợp Nhất (Công ty Hợp Nhất) để sử dụng trước, sau đó hoàn thiện hồ sơ đấu thầu để trả lại.

Từ năm 2020-2021, CDC Cần Thơ đã mua tổng cộng 50.352 kit test từ Công ty Hợp Nhất với tổng số tiền đã thanh toán hơn 20,3 tỷ đồng. Ngoài ra, đơn vị này còn mượn tới 193.728 kit test chưa trả và chưa thanh toán. Hành vi mượn hàng trước, làm hồ sơ chỉ định thầu sau để thanh toán cho số hàng đã mượn có dấu hiệu của tội "Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng". Tuy nhiên, tương tự như trường hợp tại Bệnh viện Đa khoa thành phố, kết quả điều tra xác định các cá nhân liên quan tại CDC Cần Thơ không có động cơ vụ lợi.

Kết luận điều tra cũng chỉ ra bối cảnh đặc thù trong giai đoạn chống dịch. Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều văn bản cho phép áp dụng cơ chế mua sắm đặc biệt trong tình huống cấp bách, như Nghị quyết số 30/2021/QH13 và Nghị quyết số 86/NQ-CP, cho phép đơn giản hóa thủ tục, mở rộng hạn mức chỉ định thầu để tháo gỡ khó khăn cho các cơ sở y tế. Các đơn vị được phép mua sắm với số lượng cao hơn nhu cầu thực tế để dự phòng.

Đồng thời, chính quyền thành phố Cần Thơ cũng có nhiều văn bản chỉ đạo các đơn vị y tế phải dự trữ đầy đủ sinh phẩm, vật tư để sẵn sàng chống dịch. Bối cảnh này lý giải phần nào áp lực và nguyên nhân dẫn đến các quyết định của lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ và CDC, dù các quyết định này sau đó được xác định là vi phạm quy trình đấu thầu.

Đối với số tiền thiệt hại hơn 1,1 tỷ đồng tại Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ, kết luận điều tra nêu rõ Công ty Việt Á có trách nhiệm nộp lại để khắc phục trong vụ án tổng thể do Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đang thụ lý.