Công nghệ số đưa sản phẩm OCOP chạm tới thị trường mới

Từ minh bạch hóa quy trình sản xuất đến thúc đẩy tiêu thụ trên các nền tảng số, công nghệ không chỉ thay đổi phương thức kinh doanh truyền thống mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng liên kết chuỗi giá trị bền vững.

“Thổi hồn” đặc sản bằng sản phẩm số

Gắn bó hơn một thập kỷ với nghề nuôi cá lóc thương phẩm, chị Hồ Thị Xuân Mai (chủ cơ sở khô cá lóc Ngọc Nhi, xã Bình Hòa, tỉnh An Giang) đã tạo nên bước chuyển mình đáng chú ý. Từ nguồn nguyên liệu cá lóc nuôi, chị phát triển thành sản phẩm đặc sản đạt chuẩn OCOP 3 sao năm 2024.

Không dừng lại ở cách làm truyền thống, chị chủ động đa dạng hóa sản phẩm như khô một nắng, khô miếng, khô sợi, khô gò má… với mức giá từ 200.000–250.000 đồng/kg. Đặc biệt, việc đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử như Shopee, TikTok Shop và mạng xã hội đã giúp lượng khách hàng tăng mạnh. Mỗi tháng, cơ sở tiêu thụ gần 1 tấn sản phẩm, đồng thời tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương với thu nhập 3–5 triệu đồng/người/tháng.

Theo chị Mai, ban đầu việc tiếp cận nền tảng số không tránh khỏi bỡ ngỡ. Tuy nhiên, bằng sự kiên trì, chị từng bước làm chủ công nghệ, biến rào cản thành lợi thế. Trên môi trường số, cơ sở không chỉ bán sản phẩm mà còn xây dựng niềm tin bằng cách minh bạch quy trình sản xuất, từ nguyên liệu đến thành phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

“Chất lượng vẫn là yếu tố cốt lõi. Song song đó, chúng tôi liên tục cải tiến bao bì, chuẩn hóa quy trình và đa dạng kênh bán hàng để tiếp cận nhiều phân khúc khách hàng hơn”, chị Mai chia sẻ.

Tương tự, tại xã Nam Lý (Ninh Bình), sản phẩm cá kho Nhân Hậu cũng đang tận dụng hiệu quả nền tảng số để mở rộng thị trường. Các cơ sở sản xuất đã đẩy mạnh quảng bá trên Facebook, Zalo, TikTok…, thu hút lượng lớn người theo dõi và khách hàng.

Điển hình, kênh TikTok “Cá kho quê Anh Chí” của chị Trần Thị Thu Hường hiện có hơn 94.000 người theo dõi, nhiều video đạt hàng triệu lượt xem. Nhờ đó, mỗi tháng cơ sở tiêu thụ gần 1.500 niêu cá kho. Việc ứng dụng công nghệ hút chân không trong đóng gói cũng giúp sản phẩm bảo quản lâu hơn, thuận lợi cho vận chuyển đi xa.

Trụ cột mới của kinh tế nông thôn

Những năm gần đây, ngày càng nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tham gia phát triển sản phẩm theo tiêu chuẩn OCOP, góp phần chuyển đổi sản xuất nông nghiệp từ nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi giá trị, có truy xuất nguồn gốc và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến giữa tháng 4/2026, cả nước có hơn 20.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 126 sản phẩm đạt 5 sao, thuộc hơn 10.600 chủ thể. Cơ cấu chủ thể khá đa dạng, gồm hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và tổ hợp tác.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam đánh giá, chương trình OCOP đã trở thành một trong những giải pháp trọng tâm thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, gắn với xây dựng nông thôn mới. Đáng chú ý, công nghệ số không chỉ hỗ trợ quảng bá mà còn nâng cao giá trị sản phẩm. Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm chứng thông tin về xuất xứ, quy trình sản xuất, từ đó gia tăng niềm tin và sẵn sàng chi trả cao hơn.

Bên cạnh đó, dữ liệu thị trường từ các nền tảng số giúp người sản xuất nắm bắt xu hướng tiêu dùng, điều chỉnh mẫu mã, chất lượng, giảm rủi ro tồn kho. Mỗi sản phẩm OCOP ngày càng trở thành một “câu chuyện số hóa” xuyên suốt từ sản xuất đến tiêu thụ.

Quan trọng hơn, công nghệ số tạo cơ hội tiếp cận thị trường công bằng cho người dân vùng sâu, vùng xa. Chỉ với thiết bị thông minh và kỹ năng cơ bản, sản phẩm địa phương có thể vươn ra thị trường rộng lớn, thậm chí quốc tế.

Trong tương lai, sản phẩm OCOP gắn với chuyển đổi số không chỉ là hàng hóa mà còn là “đại sứ văn hóa”, kể câu chuyện về vùng đất, con người và bản sắc Việt Nam.

Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng bộ tiêu chí OCOP mới theo hướng nâng cao chất lượng, đổi mới phương thức đánh giá, tạo động lực cho chương trình phát triển mạnh mẽ hơn trong giai đoạn 2026–2035.