Công nghiệp - trụ cột dẫn dắt, định hình cực tăng trưởng mới

Không chỉ giữ vai trò “đầu kéo”, khu vực này còn từng bước định hình Tây Ninh trở thành cực tăng trưởng mới của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, trong bối cảnh các trung tâm công nghiệp truyền thống dần bão hòa về quỹ đất và chi phí đầu tư gia tăng.

Sự chuyển mình này là kết quả của quá trình tích lũy nhiều yếu tố: Vị trí địa lý chiến lược, dòng vốn đầu tư quy mô lớn, hạ tầng giao thông từng bước hoàn thiện và đặc biệt là định hướng phát triển công nghiệp theo chiều sâu, ưu tiên công nghệ cao, thân thiện môi trường. Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn khẳng định, tỉnh xác định công nghiệp là một trong những trụ cột tăng trưởng quan trọng, tập trung thu hút các dự án quy mô lớn, công nghệ hiện đại, thân thiện môi trường nhằm bảo đảm phát triển nhanh, bền vững. Với lợi thế kết nối TP. Hồ Chí Minh, Đồng bằng sông Cửu Long và Campuchia, Tây Ninh không chỉ là điểm đến đầu tư mà còn có tiềm năng trở thành trung tâm trung chuyển, sản xuất mới của khu vực.

Năm 2026 được xem là giai đoạn bản lề khi các động lực tăng trưởng hội tụ, tạo nền tảng để tỉnh bứt phá và xác lập vị thế mới trên bản đồ công nghiệp phía Nam.

Theo ông Trương Văn Liếp, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Tây Ninh, khu vực công nghiệp – xây dựng dự báo tiếp tục tăng trưởng mạnh, đạt khoảng 13,5 – 14% trong năm 2026 và các năm tiếp theo, giữ vai trò động lực chính của GRDP. Đáng chú ý, tăng trưởng này không còn phụ thuộc vào một yếu tố đơn lẻ mà được thúc đẩy bởi ba trụ cột mang tính cấu trúc.

Thứ nhất là làn sóng các dự án mới hoàn thành và đi vào hoạt động. Hàng loạt doanh nghiệp như Suntory PepsiCo, Lạc Long, Eundan, Ruy II, Reversoo cùng nhà máy hoàn thiện sản phẩm dệt của Tập đoàn Thái Tuấn đang bước vào giai đoạn vận hành. Không chỉ gia tăng số lượng dự án, các dự án này còn bổ sung năng lực sản xuất quy mô lớn, góp phần nâng nhanh giá trị ngành chế biến – chế tạo, lĩnh vực chiếm tỷ trọng cao nhất trong khu vực công nghiệp.

Thứ hai là sự mở rộng sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp hiện hữu. Các doanh nghiệp như Coca-Cola, Thái Tuấn cùng nhiều nhà đầu tư FDI đang tăng công suất, đầu tư dây chuyền mới, nâng cấp công nghệ. Điều này cho thấy doanh nghiệp không chỉ “đến” mà còn “ở lại và mở rộng”, phản ánh môi trường đầu tư đủ sức giữ chân và tạo niềm tin dài hạn. Ở góc độ kinh tế, đây là tăng trưởng nội sinh - yếu tố quyết định tính ổn định của nền công nghiệp.

Động lực thứ ba đến từ sự sôi động của lĩnh vực xây dựng, khi nhiều dự án bất động sản quy mô lớn bước vào giai đoạn thi công. Các khu đô thị như Phước Vĩnh Tây, Hậu Nghĩa – Đức Hòa hay các tổ hợp đô thị sinh thái – thương mại – du lịch không chỉ đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng ngành xây dựng mà còn kéo theo nhu cầu lớn về vật liệu, lao động và dịch vụ, tạo hiệu ứng lan tỏa rộng.

Nếu ba động lực trên là lực đẩy bên trong thì hạ tầng chính là bệ phóng mở rộng không gian phát triển. Hàng loạt dự án giao thông trọng điểm như đường Vành đai 4 TP. Hồ Chí Minh, ĐT.827E, cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Mộc Bài hay trục động lực sông Vàm Cỏ Đông đang từng bước hình thành mạng lưới kết nối liên vùng. Khi hoàn thiện, hệ thống này không chỉ rút ngắn thời gian vận chuyển mà còn tái định vị Tây Ninh từ địa phương vùng ven thành điểm trung chuyển chiến lược giữa Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ và Campuchia.

Những chuyển động này đã phản ánh rõ trong các chỉ số kinh tế. Quý I/2026, khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 13,34%; trong đó, công nghiệp tăng 13,64%. Các lĩnh vực như chế biến, chế tạo, sản xuất và phân phối điện đều ghi nhận mức tăng khá, tiếp tục khẳng định vai trò dẫn dắt của khu vực công nghiệp - xây dựng. Hoạt động đầu tư cũng có nhiều tín hiệu tích cực khi số doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh, dòng vốn đăng ký tiếp tục gia tăng, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư vào triển vọng địa phương đang được củng cố.

Tuy nhiên, quá trình tăng tốc công nghiệp cũng đặt ra không ít thách thức. Áp lực về hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là giao thông và logistics, đòi hỏi phải được triển khai đồng bộ để tránh “nút thắt cổ chai”. Nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành bài toán cấp thiết khi các dự án công nghệ cao gia tăng. Đồng thời, yêu cầu phát triển bền vững, kiểm soát môi trường và nâng cao chất lượng tăng trưởng cũng đặt ra tiêu chuẩn mới, buộc địa phương phải chuyển từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng chất lượng và hệ sinh thái.

Nhìn tổng thể, tăng trưởng công nghiệp của Tây Ninh không còn là sự gia tăng đơn thuần về quy mô, mà đang chuyển sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu, gắn với tái cấu trúc không gian kinh tế và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Nếu dòng vốn đầu tư là động lực thì quỹ đất và hạ tầng chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi giúp Tây Ninh nổi lên trong làn sóng dịch chuyển công nghiệp. Trong khi TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai dần thu hẹp quỹ đất và chi phí tăng cao, Tây Ninh vẫn còn dư địa phát triển lớn với hệ thống khu công nghiệp quy mô.

Theo ông Trương Thanh Liêm, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh, đến năm 2030, Tây Ninh định hướng phát triển khoảng 100 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 31.300 ha. Hiện đã có 48 khu công nghiệp được thành lập với diện tích gần 15.000 ha; trong đó 34 khu đủ điều kiện tiếp nhận đầu tư với hơn 10.000 ha, tỷ lệ lấp đầy đạt 68,67%. Đáng chú ý, tỉnh vẫn còn khoảng 1.360 ha đất sạch sẵn sàng cho thuê.

Một điểm đáng chú ý là sự thay đổi trong cách phát triển bất động sản công nghiệp và đô thị. Nếu trước đây còn phân tán, nhỏ lẻ thì nay các dự án quy mô lớn của Vingroup, Ecopark, T&T, Nam Long… đang định hình lại không gian phát triển theo hướng đồng bộ. Riêng ba dự án chiến lược của Vingroup có tổng vốn hơn 193.000 tỷ đồng, cho thấy quy mô đầu tư chưa từng có. Sự tham gia của các nhà đầu tư lớn không chỉ mang lại nguồn lực tài chính mà còn góp phần chuyển đổi mô hình phát triển từ khu công nghiệp đơn thuần sang tích hợp công nghiệp – đô thị – dịch vụ. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các đô thị vệ tinh, thúc đẩy kinh tế đô thị và tạo chuỗi giá trị mới.

Song song đó, các dự án công nghiệp quy mô lớn giai đoạn 2026–2030 đang từng bước nâng tầm nền sản xuất. Nhà máy nhiệt điện LNG với tổng vốn hơn 3,1 tỷ USD góp phần bảo đảm an ninh năng lượng; các dự án của Coca-Cola, Suntory PepsiCo, Baosteel hay Nam Thuận Logistics Park giúp hoàn thiện chuỗi cung ứng từ sản xuất đến logistics.

Góc nhìn từ doanh nghiệp cho thấy rõ xu hướng chuyển dịch này. Ông Trần Đình Long, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hòa Phát cho biết, nhà máy ống thép tại Tây Ninh được đầu tư dây chuyền hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời tích hợp điện mặt trời áp mái, hướng đến sản xuất xanh. Điều này cho thấy công nghiệp địa phương đang từng bước tiếp cận các chuẩn mực toàn cầu.

Trong khi đó, ông Nguyễn Hữu Thức, Tổng Giám đốc Khu công nghiệp Cầu cảng Phước Đông nhấn mạnh, mô hình công nghiệp gắn với logistics và nhà xưởng cao tầng – xu hướng tất yếu trong bối cảnh quỹ đất hạn chế. Việc tích hợp cầu cảng nội khu giúp giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian lưu thông hàng hóa và hình thành chuỗi cung ứng khép kín ngay trong khu công nghiệp.

Theo ông Lê Văn Hẳn, Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và nâng cao chất lượng phát triển. Hạ tầng giao thông tiếp tục được xác định là khâu đột phá, với các chương trình huy động nguồn lực đầu tư các tuyến trục động lực. Đồng thời, tỉnh tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ, bán dẫn, năng lượng; đẩy nhanh tiến độ các dự án lớn; cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao hiệu quả xúc tiến.

Những nỗ lực này cho thấy Tây Ninh không chỉ tận dụng cơ hội mà còn chủ động định hình hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, có khả năng cạnh tranh dài hạn. Công nghiệp không chỉ là động lực tăng trưởng mà đang trở thành yếu tố định hình vị thế phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới. Sự cộng hưởng giữa sản xuất, hạ tầng, đầu tư và chính sách đang tạo nền tảng vững chắc để Tây Ninh bứt phá.

Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Hẳn nhấn mạnh, thời gian tới Tây Ninh sẽ tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, hoàn thiện hạ tầng và đồng hành cùng doanh nghiệp. Đây là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu đưa tỉnh trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư trong và ngoài nước, qua đó khẳng định vai trò ngày càng quan trọng trên bản đồ kinh tế khu vực.