COP17 tại Mông Cổ: Tìm giải pháp cho tình trạng suy thoái đất

Sự kiện quy tụ các phái đoàn cấp cao của các nước thành viên, giới khoa học cùng đại diện nhiều tổ chức quốc tế nhằm đánh giá tiến trình thực thi công ước, đồng thời thảo luận và thông qua các chính sách hợp tác dài hạn trước thách thức suy thoái môi trường ngày càng nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu.

Theo các số liệu địa lý, khoảng 70% diện tích đất liền trên Trái Đất thích hợp cho sự sống của con người, trong khi phần còn lại là môi trường khắc nghiệt khó có thể sinh tồn. Tuy nhiên, tỷ lệ này đang thay đổi nhanh chóng khi 40% diện tích đất mà nhân loại đang sử dụng để duy trì cuộc sống đã bị suy thoái và đang dần trở nên cằn cỗi. Dưới tác động của biến đổi khí hậu, hạn hán, việc sử dụng đất nông nghiệp sai cách cùng các hoạt động khác của con người, phần lớn diện tích đất có thể sinh sống đang biến thành sa mạc, đồng thời diện tích các sa mạc tự nhiên cũng đang mở rộng mỗi ngày.

Cuộc khủng hoảng này cùng các tác động của nó đã được phát hiện và mô tả dưới góc độ khoa học từ thế kỷ XX. Liên hợp quốc khi đó đã đưa ra lời kêu gọi tới các quốc gia thành viên, nhấn mạnh rằng mọi cộng đồng đều cần có đất đai để duy trì cuộc sống, bởi nếu không có đất sẽ không có lương thực, từ đó châm ngòi cho nghèo đói, di cư và xung đột. Chính vì vậy, Công ước Liên hợp quốc về chống sa mạc hóa (UNCCD) đã được thông qua vào năm 1994 và chính thức có hiệu lực từ năm 1996. Công ước hiện có 197 bên tham gia ký kết và các thành viên thường xuyên nhóm họp để tìm kiếm các cơ chế ứng phó với tình trạng sa mạc hóa và suy thoái đất.

Năm nay, Mông Cổ được lựa chọn đăng cai kỳ hội nghị nhờ nhận được sự ủng hộ tuyệt đối từ các quốc gia thành viên tại COP15. Nằm ở vị trí địa lý đặc thù với khí hậu lục địa khắc nghiệt, Mông Cổ nằm trong nhóm 10 quốc gia có khả năng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu và hiện tượng ấm lên toàn cầu, dẫn đến tình trạng sa mạc hóa diễn ra nhanh chóng. Việc Mông Cổ đứng ra làm nước chủ nhà COP17 mang ý nghĩa quan trọng, tạo cầu nối đưa những kinh nghiệm thực tiễn từ vùng đất khô hạn này vào các giải pháp chung của cộng đồng quốc tế.

Tại hội nghị, đại diện các quốc gia đang tập trung thảo luận chi tiết về các kế hoạch hành động và nguồn tài chính cho UNCCD. Đây được xem là cơ chế mang tính ràng buộc pháp lý duy nhất hiện nay để giải quyết vấn đề suy thoái đất. Bên cạnh các đại diện chính phủ, hàng trăm chuyên gia đến từ giới học thuật, các tổ chức phi chính phủ và các cơ quan nhà nước cũng hội tụ để trao đổi kinh nghiệm về tình trạng mất đất, đồng thời chia sẻ các ý tưởng, kế hoạch nhằm ngăn chặn đà sa mạc hóa và suy thoái đất.

Các con số thống kê đang làm nổi bật tính cấp thiết của việc này. Hiện có gần 3,5 tỷ người trên hành tinh đang chịu ảnh hưởng bởi tình trạng suy thoái đất. Theo một số ước tính, các quốc gia và cộng đồng địa phương phải tiêu tốn khoảng 900 triệu USD mỗi năm để triển khai các biện pháp ứng phó nhằm cứu người dân khỏi nguy cơ mất nguồn thu nhập và nguồn cung thực phẩm.

Bên cạnh đó, số lượng các đợt hạn hán đã tăng tới hai phần ba kể từ năm 2000. Nguồn nước đang trở nên ngày càng khan hiếm và nhu cầu sử dụng nước dự kiến sẽ vượt khả năng cung cấp tới 40% vào năm 2030. Đáng chú ý, 85% số người chịu ảnh hưởng đang sống tại các quốc gia có thu nhập trung bình và thấp, trong đó phần lớn các làn sóng di cư hàng loạt đều có liên quan trực tiếp đến tình trạng thiếu hụt lương thực và mất nguồn thu nhập do suy thoái đất gây ra.