Củng cố tin cậy chính trị, nâng tầm quan hệ Việt Nam - Sri Lanka

Nhân dịp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Sri Lanka từ ngày 7-8/5 theo lời mời của Tổng thống Anura Kumara Dissanayake, phóng viên TTXVN tại Nam Á đã có cuộc trao đổi với Bộ trưởng Ngoại giao, Lao động nước ngoài và Du lịch Sri Lanka Vijitha Herath về quan hệ song phương và triển vọng hợp tác giữa hai nước. Sau đây là nội dung cuộc phỏng vấn:

Phóng viên: Theo Bộ trưởng, kể từ khi Việt Nam và Sri Lanka thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 21/7/1970, quan hệ song phương đã đạt được những thành tựu nổi bật gì? Trước những cơ hội và thách thức mới trong bối cảnh hiện nay, hai nước đã và đang triển khai những giải pháp gì nhằm tiếp tục duy trì đà phát triển tích cực và thúc đẩy hợp tác ngày càng thực chất, hiệu quả?

Bộ trưởng Vijitha Herath: Sri Lanka coi trọng mối quan hệ song phương lâu đời với Việt Nam, được xây dựng trên nền tảng lịch sử vững chắc, sự tin cậy lẫn nhau và những giá trị chung. Trong nhiều thập kỷ qua, quan hệ đối tác này đã được cả hai nước gìn giữ và không ngừng vun đắp. Quan hệ hai nước có nền tảng sâu sắc từ những điểm tương đồng văn hóa, bao gồm di sản Phật giáo chung cũng như sự thấu hiểu sâu sắc đối với khát vọng của nhau.

Quan hệ song phương chính thức bắt đầu từ việc Sri Lanka công nhận Việt Nam vào năm 1970, trong một giai đoạn đặc biệt khó khăn của lịch sử Việt Nam. Sri Lanka là một trong những quốc gia đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam. Bất chấp một số thách thức, Sri Lanka vẫn luôn kiên định ủng hộ Việt Nam, thể hiện lập trường nguyên tắc phản đối chủ nghĩa thực dân và sự can thiệp từ bên ngoài. Sự đoàn kết từ rất sớm này đã đặt nền tảng bền vững cho mối quan hệ gần gũi mà hai nước đang có ngày nay.

Các hoạt động tiếp xúc cấp cao đã đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố quan hệ giữa hai nước qua nhiều năm. Những chuyến thăm lịch sử của Chủ tịch Hồ Chí Minh tới Sri Lanka vào các năm 1911, 1928 và 1946 vẫn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Di sản của Người tiếp tục được nhân dân Sri Lanka tôn vinh. Để tưởng nhớ di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tượng của Người đã được dựng tại thủ đô Colombo và một bộ tem kỷ niệm cũng đã được phát hành để vinh danh Người.

Gần đây hơn, quan hệ hai nước tiếp tục được nâng tầm, được đánh dấu bằng việc kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Anura Kumara Dissanayake tới Việt Nam vào năm ngoái. Hoạt động tiếp xúc cấp cao này đã góp phần tăng cường quan hệ trên mọi lĩnh vực.

Về hợp tác kinh tế, hai bên đã đạt được những tiến bộ đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác để tiếp tục mở rộng thương mại giữa hai nước. Để tăng cường quan hệ thương mại và đầu tư, Sri Lanka và Việt Nam đã ký kết nhiều thỏa thuận quan trọng, bao gồm Hiệp định về hợp tác và trợ giúp lần nhau trong lĩnh vực hải quan, Hiệp định tránh đánh thuế hai lần và Hiệp định về khuyến khích và bảo hộ đầu tư. Những khuôn khổ này tạo nền tảng vững chắc để tạo thuận lợi cho thương mại, nâng cao niềm tin của nhà đầu tư và thúc đẩy quan hệ đối tác kinh tế dài hạn.

Chúng tôi cũng khuyến khích sự hiện diện ngày càng tăng của các doanh nghiệp Sri Lanka tại Việt Nam. Tổng vốn đầu tư hiện đạt khoảng 40,9 triệu USD, đặc biệt trong lĩnh vực dệt may và đã góp phần tạo ra hơn 15.000 việc làm tại Việt Nam.

Về cơ hội, hai nước đã mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, bao gồm chính trị, quốc phòng, giáo dục và giao lưu văn hóa. Đồng thời, như bất kỳ mối quan hệ đang phát triển nào, hai bên cũng đối mặt với những thách thức, đặc biệt là trong việc thích ứng với những thay đổi của tình hình khu vực và toàn cầu. Hai bên đã xử lý các vấn đề này thông qua đối thoại có cấu trúc và duy trì tiếp xúc thường xuyên.

Các cuộc tham vấn chính trị song phương giữa hai Bộ Ngoại giao được tổ chức thường xuyên, trong đó vòng tham vấn lần thứ tư diễn ra vào tháng 1/2022 là nền tảng quan trọng để rà soát tiến triển, xác định thách thức và tìm kiếm các hướng hợp tác mới. Trong thời gian tới, hai nước tiếp tục cam kết duy trì đà phát triển tích cực này. Vòng tham vấn chính trị song phương lần thứ năm sắp tới do Sri Lanka đăng cai tổ chức phản ánh quyết tâm chung của hai bên trong việc tiếp tục làm sâu sắc và đa dạng hóa mối quan hệ đối tác bền vững này.

Các cơ chế thể chế như Nhóm Nghị sĩ Hữu nghị Sri Lanka - Việt Nam, được thành lập năm 2011, cùng Ủy ban hỗn hợp Sri Lanka và Việt Nam, cũng đã góp phần duy trì mối liên kết chặt chẽ giữa nghị viện hai nước và giao lưu nhân dân.

Phóng viên: Bộ trưởng đánh giá như thế nào về ý nghĩa chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Sri Lanka đối với quan hệ song phương? Bộ trưởng kỳ vọng chuyến thăm sẽ mang lại những kết quả cụ thể nào trong việc củng cố tin cậy chính trị và làm sâu sắc hơn hợp tác thực chất giữa hai nước?

Bộ trưởng Vijitha Herath: Chuyến thăm này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khi đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của một Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam tới Sri Lanka kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức.

Chuyến thăm đúng thời điểm này phản ánh cam kết chung của cả hai nước trong việc tiếp tục củng cố và nâng tầm quan hệ đối tác lâu dài. Chuyến thăm là biểu tượng cho sự phát triển ổn định và ngày càng trưởng thành của quan hệ song phương, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng mà hai bên dành cho việc duy trì gắn kết chính trị chặt chẽ ở cấp cao nhất.

Chuyến thăm cũng tạo cơ hội quý báu để tiếp nối động lực tích cực được tạo ra từ các cuộc trao đổi cấp cao gần đây, đặc biệt là chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Anura Kumara Dissanayake tới Việt Nam vào năm ngoái. Điều này tái khẳng định truyền thống tiếp xúc thường xuyên giữa lãnh đạo hai nước, vốn đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và củng cố quan hệ song phương theo thời gian.

Quan trọng hơn, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra vào thời điểm cả hai nước đang thích ứng với bối cảnh khu vực và quốc tế biến động nhanh chóng. Chuyến thăm tạo điều kiện cho các cuộc thảo luận thực chất nhằm mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực ưu tiên như thương mại và đầu tư, khoa học và công nghệ, giáo dục, du lịch, giao lưu văn hóa và hợp tác tôn giáo. Đồng thời, chuyến thăm cũng mở ra cơ hội thúc đẩy các quan hệ đối tác mới trong những lĩnh vực mới nổi như các sáng kiến xanh, hợp tác năng lượng và chuyển đổi số.

Chúng tôi rất kỳ vọng việc thiết lập kết nối hàng không trực tiếp giữa Việt Nam và Sri Lanka trong chuyến thăm này sẽ góp phần thúc đẩy giao lưu nhân dân, đồng thời gia tăng hơn nữa quan hệ thương mại và đầu tư giữa hai nước. Đồng thời, chuyến thăm cũng là nền tảng để hai bên trao đổi thẳng thắn quan điểm về các diễn biến khu vực và quốc tế cùng quan tâm, qua đó giúp cả hai hiểu rõ hơn những thách thức chung và phối hợp ứng phó khi phù hợp.

Chuyến thăm sẽ tạo cơ hội để trao đổi về tiềm năng nâng kim ngạch thương mại song phương lên mục tiêu đầy tham vọng là 1 tỷ USD. Trong bối cảnh này, việc thúc đẩy Sri Lanka sớm trở thành Đối tác Đối thoại theo lĩnh vực của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và tư cách thành viên của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) được xem là những ưu tiên quan trọng. Trong bối cảnh đó, chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Sri Lanka được kỳ vọng sẽ là một dấu mốc quan trọng, không chỉ củng cố nền tảng tin cậy chính trị vững chắc vốn có giữa hai quốc gia, mà còn nâng tầm quan hệ đối tác đa lĩnh vực lên một cấp độ cao hơn và mang tính chiến lược hơn.

Phóng viên: Bộ trưởng cho biết trong thời gian tới, Sri Lanka mong muốn thúc đẩy những định hướng ưu tiên và cách tiếp cận tổng thể nào với Việt Nam nhằm tiếp tục làm sâu sắc hơn và nâng cao hiệu quả, thực chất của hợp tác song phương?

Bộ trưởng Vijitha Herath: Cách tiếp cận của Sri Lanka đối với quan hệ đối tác với Việt Nam mang định hướng tương lai, thực chất và dựa trên lợi ích chung. Chúng tôi nhận thấy một số định hướng ưu tiên để làm sâu sắc hơn mối quan hệ này. Trước hết, trên phương diện kinh tế, chúng tôi hướng tới tăng cường thương mại, đầu tư và hội nhập chuỗi cung ứng. Đặc biệt, Sri Lanka mong muốn hợp tác trong các lĩnh vực mới nổi như sản xuất xe điện, trong đó hoan nghênh các doanh nghiệp Việt Nam, bao gồm các công ty như VinFast, tìm hiểu cơ hội tại Sri Lanka. Điều này bao gồm việc thiết lập các liên doanh sản xuất, tìm nguồn cung linh kiện tại chỗ và hợp tác trong các ngành liên quan đến pin xe điện, lĩnh vực mà Sri Lanka có tiềm năng về tài nguyên đất hiếm.

Chúng tôi đặc biệt chú trọng năng lượng tái tạo và tăng trưởng xanh. Cả hai nước đều cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 theo Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu. Sri Lanka đặc biệt quan tâm học hỏi từ những tiến bộ nhanh chóng của Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng Mặt Trời, điện gió và hệ thống lưu trữ năng lượng, đồng thời khuyến khích đầu tư chung vào các dự án năng lượng sạch.

Chúng tôi nhận thấy giá trị lớn trong việc định vị Sri Lanka là trung tâm khu vực về đầu tư và kết nối. Các dự án như Thành phố Cảng Colombo mang lại cơ hội cho các nhà đầu tư Việt Nam trong lĩnh vực bất động sản, tài chính và dịch vụ, đồng thời đóng vai trò là cửa ngõ vào Nam Á.

Sri Lanka mong muốn tăng cường hợp tác trong chuyển đổi số, giáo dục và đổi mới sáng tạo. Sri Lanka đang xây dựng nền kinh tế số thông qua các sáng kiến như hạ tầng công số và các nền tảng chính phủ điện tử, đồng thời nhận thấy tiềm năng hợp tác mạnh mẽ với Việt Nam trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, khuôn khổ thương mại điện tử và hệ sinh thái khởi nghiệp.

Chúng tôi cam kết thúc đẩy hợp tác chuyên ngành trong nông nghiệp, du lịch và logistics. Việc học hỏi từ thành công của Việt Nam trong hiện đại hóa nông nghiệp và kết nối với các hành lang logistics của Việt Nam có thể giúp Sri Lanka mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường ASEAN và Đông Á.

Bên cạnh kinh tế, cách tiếp cận tổng thể của chúng tôi cũng ưu tiên thúc đẩy giao lưu nhân dân, trao đổi văn hóa và hợp tác đa phương. Từ các liên kết về di sản Phật giáo đến phối hợp tại các diễn đàn quốc tế, chúng tôi tin rằng quan hệ đối tác giữa hai nước không chỉ được xây dựng trên lợi ích chung mà còn trên những giá trị chung.

Tóm lại, Sri Lanka mong muốn thúc đẩy quan hệ đối tác toàn diện, hướng tới tương lai với Việt Nam, kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế năng động, phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo và kết nối nhân dân chặt chẽ.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng.