Đánh thức tài nguyên bản địa phát triển du lịch xanh

Du lịch xanh đang dần trở thành chuẩn mực phát triển của ngành du lịch toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Du khách ngày càng quan tâm đến những trải nghiệm tại điểm đến tác động tới môi trường và cộng đồng địa phương. Trong xu thế đó, Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy không chỉ là siêu đô thị hiện đại mà còn đa dạng tài nguyên bản địa có thể phát triển du lịch xanh.

Xanh hóa chuỗi cung ứng địa phương

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Hữu Y Yên, Chủ tịch Hội đồng Thành viên - Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Dịch vụ Lữ hành Saigontourist (Lữ hành Saigontourist) cho rằng, du lịch xanh không có nghĩa là hạn chế trải nghiệm của du khách mà là tối ưu trải nghiệm thông qua sản phẩm, tour tuyến. Cụ thể, đơn vị tham gia chuỗi cung ứng du lịch có thể tối ưu tuyến điểm, thời gian di chuyển, giảm áp lực lên không gian đô thị và tài nguyên tại điểm đến, tăng chiều sâu trải nghiệm thay vì dồn dập điểm tham quan.

Theo ông Yên, với bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang tổ chức lại không gian đô thị và đơn vị hành chính theo hướng đồng bộ hơn, đây là điều kiện thuận lợi để phát triển các sản phẩm du lịch nội vùng theo hướng xanh và bền vững. Để nắm bắt cơ hội này, Lữ hành Saigontourist xây dựng chuỗi city tour và sản phẩm chuyên đề giai đoạn 2025-2030, tập trung tôn vinh di sản, kết nối văn hóa - lịch sử - đường sông - không gian xanh.

Lữ hành Saigontourist cũng khuyến khích những hình thức di chuyển như, đi bộ, metro, xe buýt công cộng và buýt sông. Do đó, dù đến Thành phố Hồ Chí Minh vì bất kỳ mục đích nào, du khách vẫn có thể trải nghiệm Thành phố theo hướng chất lượng, có trách nhiệm và bền vững hơn.

Một số chuyên gia đánh giá, nếu thiết kế hành trình là điểm khởi đầu, chuỗi cung ứng chính là nơi những cam kết du lịch xanh được kiểm chứng rõ nhất cũng như chỉ thực sự bền vững khi “xanh” trở thành một phần tự nhiên của trải nghiệm, được du khách cảm nhận rõ trong suốt hành trình. Trong đó, cơ sở lưu trú và nhà hàng giảm đồ nhựa dùng một lần, tiết kiệm năng lượng và nước; đơn vị vận chuyển chú trọng bảo dưỡng phương tiện, tối ưu tuyến và tải; dịch vụ tại điểm đến có quy trình quản lý rác thải rõ ràng và ưu tiên sử dụng sản phẩm địa phương.

Với doanh nghiệp du lịch - lữ hành, “xanh” không thể chỉ dừng ở một vài hành động mang tính cá nhân mà cần được chuẩn hóa thành tiêu chí lựa chọn đối tác, điều khoản hợp đồng và quy trình vận hành. Doanh nghiệp cần đầu tư vào con người, bằng việc đào tạo hướng dẫn viên và điều hành tour về du lịch có trách nhiệm, thiết lập checklist vận hành xanh và cơ chế phản hồi sau tour để cải tiến liên tục.

Ở góc độ chính quyền địa phương, ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân đặc khu Côn Đảo, Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển nhanh chóng, du lịch được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng vai trò then chốt trong tăng trưởng kinh tế và quảng bá hình ảnh quốc gia. Trong đó, nâng cao năng lực quản lý nhà nước về du lịch ở cấp xã/phường có ý nghĩa then chốt, quyết định đến chất lượng điểm đến và hình ảnh du lịch địa phương.

Tại đặc khu Côn Đảo, phát triển du lịch xanh thể hiện qua giải pháp chú trọng giảm nhựa gắn với Đề án kinh tế tuần hoàn để bảo vệ môi trường và hệ sinh thái. Nhờ giải pháp đồng bộ, công tác truyền thông số tạo sức lan tỏa lớn, du lịch Côn Đảo đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận với hàng trăm nghìn lượt tiếp cận, chia sẻ, góp phần củng cố thương hiệu "Côn Đảo xanh, thân thiện, an toàn, hấp dẫn".

Tại các cấp xã/phường còn là nơi trực tiếp quản lý hoạt động du lịch, việc nâng cao năng lực quản lý nhà nước rất quan trọng để đảm bảo phát triển du lịch bền vững và hiệu quả. Do đó, Ủy ban nhân dân đặc khu Côn Đảo đã quản lý chặt chẽ quy hoạch, bảo vệ môi trường, phát huy giá trị di sản, văn hóa, lịch sử và giá trị tài nguyên thiên nhiên; thúc đẩy vai trò mạnh mẽ vai trò của cộng đồng dân cư về trách nhiệm và lợi ích khi tham gia phát triển du lịch xanh.

Phát triển du lịch thành kinh tế trải nghiệm

Du lịch không chỉ là một ngành kinh tế dịch vụ mà còn là hình ảnh và bản sắc của Thành phố Hồ Chí Minh nên ngành du lịch Thành phố tiếp tục đổi mới tư duy phát triển, kiến tạo sản phẩm du lịch có chiều sâu và khác biệt. Ngành đang đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết vùng và phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững, phù hợp bối cảnh Thành phố sau hợp nhất cũng như yêu cầu của giai đoạn mới.

Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất đang bước vào một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của tích hợp tài nguyên - đồng bộ hạ tầng - tư duy vùng - tầm nhìn quốc tế. Đối với du lịch, đây là cơ hội chưa từng có để tạo ra siêu vùng du lịch mạnh mẽ trải dài từ đô thị trung tâm đến biển đảo, rừng ngập mặn, sông nước và hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao.

Tiến sĩ Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và du lịch Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Cần Giờ là một trong những điểm đến giữ vai trò như "lá phổi xanh" của Thành phố khi sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn đặc trưng. Cần Giờ có tiềm năng, giá trị riêng để phát triển du lịch sinh thái bền vững, phù hợp xu hướng du khách không chỉ đến tham quan, nghỉ dưỡng mà trải nghiệm, giữ gìn và tái tạo thiên nhiên.

Tiến sĩ Dương Đức Minh cũng chỉ ra rằng, Cần Giờ có thể trở thành trung tâm của nền kinh tế tri thức sinh thái, nơi trình diễn các công nghệ sống hài hòa với tự nhiên. Điều này sẽ thu hút nhóm du khách có khả năng chi trả cao, yêu thích trải nghiệm và du lịch xanh.

Ghi nhận thực tế tại Thành phố Hồ Chí Minh, ngoài đặc khu Côn Đảo, Cần Giờ đang trở thành động lực tăng trưởng mới của du lịch, nhiều địa phương cũng không ngừng nỗ lực tăng tốc bắt kịp xu thế du lịch xanh. Tuy nhiên, một số chuyên gia nhấn mạnh, muốn đạt được những mục tiêu như trở thành trung tâm du lịch thông minh của Đông Nam Á, địa chỉ của những sự kiện tầm khu vực và thế giới, Thành phố Hồ Chí Minh phải xây dựng ngành du lịch trở thành kinh tế trải nghiệm.

Đến Thành phố Hồ Chí Minh, du khách kỳ vọng thụ hưởng những giá trị được tạo ra không chỉ từ dịch vụ mà từ cảm xúc, công nghệ và bản sắc. Điều này đòi hỏi ngành du lịch Thành phố cần tăng cường liên kết vùng, để mỗi dòng sông, cánh rừng, bãi biển, đô thị trong vùng hợp nhất trở thành một “điểm chạm” trong hành trình trải nghiệm của du khách.

Giám đốc Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh Phạm Huy Bình cho hay, trong năm 2026, ngành du lịch Thành phố tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm gắn với không gian đô thị hợp nhất: Phát triển sản phẩm du lịch có chiều sâu, nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh; ứng dụng công nghệ số trong quản lý, xúc tiến và phục vụ du khách; đào tạo nguồn nhân lực theo hướng chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển bền vững. Ngành tiếp tục liên kết vùng, hình thành chuỗi sản phẩm liên thông, tăng giá trị trải nghiệm cho du khách và đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

Thực hiện Đề án phát triển du lịch Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030, Sở Du lịch Thành phố cũng triển khai nâng chất và đa dạng hóa sản phẩm du lịch của Thành phố, chú trọng sản phẩm du lịch đặc trưng, phát triển sản phẩm du lịch mới gắn liền với di sản văn hóa, di sản đô thị, điểm đến và thương hiệu du lịch Thành phố. Ngoài ra, du lịch xanh, bền vững và số được xác định là những sản phẩm sẽ giúp Thành phố Hồ Chí Minh hút dòng khách có giá trị cao, kéo dài thời gian lưu trú và mở rộng chi tiêu, hướng đến mục tiêu là trung tâm du lịch sáng tạo hàng đầu châu Á vào năm 2030.