Đào tạo nhân lực chất lượng cao đáp ứng chuyển đổi số và phát triển bền vững

GS.TS.NGƯT. Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Bích Hồng/Bnews/vnanet.vn

Phát biểu tại hội nghị, GS.TS Nhà giáo ưu tú Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, trong đó khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang tác động toàn diện đến cơ cấu ngành nghề, thị trường lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh đó, giáo dục và đào tạo không chỉ dừng lại ở việc cung ứng nhân lực về số lượng, mà phải chuẩn bị được đội ngũ nhân lực chất lượng cao, có năng lực số, tư duy đổi mới và khả năng thích ứng nhanh với những biến động của thực tiễn. 

Theo bà Nguyễn Thị Lan, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang đặt ra yêu cầu rất cao đối với đội ngũ cán bộ, công chức và nguồn nhân lực nói chung. Nhân lực không chỉ cần vững chuyên môn, mà còn phải có kiến thức và kỹ năng tổng hợp, từ tư duy quản trị hiện đại, năng lực đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số đến hiểu biết sâu sắc về thực tiễn địa phương. Đây là những năng lực thiết yếu để chính quyền cơ sở thực hiện tốt vai trò, nhiệm vụ được phân quyền. 

Ngay cả trong lĩnh vực nông nghiệp, Việt Nam cũng đang chuyển mạnh từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp số, nông nghiệp thông minh, gắn với kinh tế xanh và phát triển bền vững. Quá trình này đòi hỏi đội ngũ nhân lực không chỉ am hiểu kỹ thuật sản xuất nông nghiệp, mà còn có khả năng ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, cùng với năng lực quản trị chuỗi giá trị và thị trường nông sản hiện đại. Đây chính là lực lượng then chốt để thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn và nâng cao năng lực cạnh tranh của các địa phương. 

Trước yêu cầu đó, Học viện Nông nghiệp Việt Nam xác định sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ mô hình đào tạo, chú trọng phát huy vai trò liên kết “ba nhà”: nhà trường – doanh nghiệp – cơ quan quản lý. Ngay từ khi sinh viên theo học đại học, học viện sẽ tăng cường kết nối với doanh nghiệp và địa phương để tổ chức đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn. Các chương trình đào tạo được điều chỉnh theo hướng không chỉ nâng cao trình độ chuyên môn mà còn chú trọng rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng mềm, năng lực số, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Bích Hồng/Bnews/vnanet.vn

Bên cạnh đó, học viện sẵn sàng phối hợp với các sở, ngành như Sở Nội vụ, Sở Nông nghiệp và Môi trường, các phòng chức năng cấp xã để xác định nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn và dài hạn cho đội ngũ công chức, viên chức thực hiện các nhiệm vụ cụ thể của địa phương. Đặc biệt, việc Trường Cán bộ quản lý nông nghiệp và Phát triển nông thôn vừa được hợp nhất vào Học viện Nông nghiệp Việt Nam sẽ giúp tập trung nguồn lực, phát huy thế mạnh của mỗi đơn vị, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu phát triển ngành và địa phương trong giai đoạn mới, bà Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh. 

Từ góc độ quản lý nhà nước về giáo dục, TS. Trần Văn Đạt, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao không còn là sự lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc. Từ cán bộ quản lý nhà nước đến đội ngũ làm việc trong các cơ quan, doanh nghiệp đều phải hướng tới việc đáp ứng yêu cầu của chuyển đổi số. Do đó, một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là đào tạo được nguồn nhân lực đủ năng lực để tham gia và dẫn dắt quá trình này. 

Theo ông Trần Văn Đạt, chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo cần được triển khai một cách hệ thống, xuyên suốt từ giáo dục mầm non đến giáo dục đại học. Ở bậc giáo dục phổ thông, chương trình giáo dục đã xác định rõ các yêu cầu về phẩm chất và năng lực của học sinh, trong đó có những năng lực gắn chặt với chuyển đổi số như năng lực tính toán, tin học. Ở bậc giáo dục đại học, nhà nước đang triển khai nhiều chương trình nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực cho các ngành khoa học chiến lược, công nghệ mũi nhọn – những lĩnh vực nền tảng, có vai trò lan tỏa trong phát triển dài hạn. 

Từ góc nhìn nghiên cứu và đào tạo, TS. Nguyễn Thị Minh Thu, Khoa Kinh tế và Quản lý (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cho rằng, việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp theo hướng tăng phân quyền gắn với tăng trách nhiệm đang đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong quản lý nhà nước. Khi giảm các tầng nấc trung gian, chính quyền cơ sở được trao quyền nhiều hơn trong ra quyết định, đồng thời phải nâng cao trách nhiệm giải trình. Điều này đòi hỏi phương thức quản lý phải mang tính liên ngành, liên lĩnh vực, chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển. 

Trong bối cảnh đó, nông nghiệp cũng cần chuyển từ tư duy sản xuất thuần túy sang kinh tế nông nghiệp, gắn với tăng trưởng xanh và chuyển đổi số để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. 

Theo TS. Nguyễn Thị Minh Thu, công tác đào tạo cần gắn chặt với nhu cầu thị trường và mục tiêu phát triển kinh tế xanh, bền vững; tập trung đào tạo tinh hoa, có trọng điểm, tránh dàn trải. Đồng thời, cần chuyển từ đào tạo theo bằng cấp sang đào tạo theo nhiệm vụ, sản phẩm và giá trị, xuất phát từ bài toán cụ thể của ngành, địa phương và doanh nghiệp. 

Trên cơ sở đó, triển khai đào tạo theo cơ chế đặt hàng; đổi mới cơ chế tài chính theo hướng chi trả dựa trên kết quả đầu ra; áp dụng chính sách linh hoạt trong thu hút, sử dụng chuyên gia trong và ngoài nước và cho phép thí điểm các mô hình đào tạo mới với mức độ rủi ro được kiểm soát, nhằm tạo không gian cho đổi mới sáng tạo và hoàn thiện chính sách, bà Nguyễn Thị Minh Thu cho hay.