Đẩy nhanh hoàn thuế, kiểm soát rủi ro bằng dữ liệu

Tại họp báo quý III của Bộ Tài chính ngày 6/10, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, đến nay, 99% hồ sơ đề nghị hoàn thuế được tiếp nhận bằng phương thức điện tử; 73% hồ sơ được phân loại hoàn thuế trước trên hệ thống và 87% hồ sơ được giải quyết trong 6 ngày làm việc.

Cơ quan thuế đã ban hành 14.668 quyết định hoàn thuế với tổng số tiền 149.463 tỷ đồng, tăng 46% so với cùng kỳ năm 2025 và đạt 86,4% dự toán hoàn thuế năm 2026. Trong đó, hoàn thuế xuất khẩu đạt 125.018 tỷ đồng, chiếm 84% tổng số tiền hoàn.

Theo ông Lê Long, thời gian tới, ngành thuế sẽ tiếp tục đổi mới hoàn thuế giá trị gia tăng theo hướng đẩy nhanh thời gian giải quyết đối với người nộp thuế tuân thủ tốt, đồng thời kiểm soát chặt phần có rủi ro trên cơ sở dữ liệu, tiến tới tự động xác định số tiền đủ điều kiện hoàn.

Theo đó, ngành thuế phấn đấu 100% hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng được tiếp nhận bằng phương thức điện tử và 100% hồ sơ được giải quyết đúng hạn, trừ hồ sơ có dấu hiệu gian lận, trốn thuế, vi phạm pháp luật. Tiến độ giải quyết hồ sơ tiếp tục được kiểm soát gắn với trách nhiệm người đứng đầu, nhất là đối với các hồ sơ tồn đọng, kéo dài.

Bộ Tài chính tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách, đơn giản hóa thủ tục hoàn thuế; tháo gỡ các vướng mắc về điều kiện khấu trừ, hoàn thuế, loại bỏ thông tin, chứng từ trùng lặp và không yêu cầu người nộp thuế cung cấp lại thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Việc phân nhóm người nộp thuế theo mức độ tuân thủ và rủi ro sẽ được tăng cường để áp dụng quy trình phù hợp, ưu tiên rút ngắn thời gian giải quyết đối với người nộp thuế tuân thủ tốt, kết hợp kiểm tra sau hoàn theo quản lý rủi ro.

Một trọng tâm là đẩy mạnh số hóa, tự động hóa trong xác định số tiền hoàn. Ngành thuế sẽ tăng cường kết nối, đối chiếu dữ liệu hóa đơn điện tử, kê khai thuế, hải quan, thanh toán và các nguồn dữ liệu liên quan để xác định số tiền đủ điều kiện hoàn, số tiền cần giải trình, xác minh và số tiền có rủi ro cần kiểm tra.

Theo kế hoạch, ngành Thuế thí điểm tự động xác định số tiền đủ điều kiện hoàn trong tháng 12/2026, làm cơ sở triển khai chính thức từ năm 2027. Cách làm này nhằm tránh trường hợp rủi ro của một phần giao dịch làm kéo dài việc hoàn đối với toàn bộ số tiền đã đủ điều kiện.

Cùng với đẩy nhanh hoàn thuế, phòng, chống gian lận sẽ được chuyển mạnh từ kiểm tra riêng lẻ từng hồ sơ, doanh nghiệp sang phân tích chuỗi hóa đơn, chuỗi giao dịch và dòng tiền. Cơ quan thuế tập trung kiểm tra đúng doanh nghiệp, giao dịch và mắt xích có dấu hiệu rủi ro; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với hải quan, ngân hàng, công an và các cơ quan liên quan.

Theo ông Lê Long, cơ sở pháp lý về hoàn thuế tiếp tục được hoàn thiện tại Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn, tạo cơ sở phân nhóm người nộp thuế theo mức độ tuân thủ, áp dụng chế độ ưu tiên, hoàn thuế tự động trên cơ sở dữ liệu và quản lý rủi ro.

Trong tháng 9/2026, Cục Thuế đã tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng; tổ chức đối thoại với các hiệp hội, doanh nghiệp và hội nghị chuyên đề để rà soát, giải quyết các hồ sơ, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Cơ quan thuế địa phương được yêu cầu xử lý hồ sơ hoàn thuế kịp thời, đúng quy định, chủ động hỗ trợ doanh nghiệp.

Cũng trong tháng 9, ngành thuế tăng cường quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và phòng, chống gian lận về thuế, hóa đơn; triển khai chức năng ngừng sử dụng hóa đơn điện tử đối với người nộp thuế có rủi ro cao và ban hành chương trình hành động nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận, mua bán, sử dụng trái phép hóa đơn điện tử.

Lũy kế 9 tháng năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước do cơ quan Thuế quản lý ước đạt 1.937.992 tỷ đồng, bằng 86,4% dự toán pháp lệnh. Toàn ngành thực hiện 46.939 cuộc kiểm tra thuế, kiến nghị xử lý 58.968 tỷ đồng; thu hồi nợ thuế đạt khoảng 61.311 tỷ đồng.