Đề xuất lấy AI và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng đến năm 2030

Thực hiện kế hoạch nghiên cứu đề tài khoa học trọng điểm “Định hướng, giải pháp thực hiện mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao”, sáng 15/7, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương (tổ chức thực hiện đề tài) phối hợp cùng Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) và Viện Kinh tế và Dịch vụ Nhân sinh tổ chức hội thảo khoa học “Thực trạng thực hiện mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao”.

Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam Lê Minh Nghĩa phát biểu. Ảnh: Tuấn Anh - TTXVN

Khai mạc và đề dẫn hội thảo, Tiến sĩ Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, nguyên Phó Giám đốc Thường trực, Phó Tổng biên tập, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, nhấn mạnh, công nghiệp hóa, hiện đại hóa là chủ trương xuyên suốt của Đảng trong hơn 60 năm qua và được cụ thể hóa bằng hệ thống các nghị quyết, văn kiện quan trọng, tạo nền tảng chính sách đồng bộ để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. 

Đại hội lần thứ XIV của Đảng xác lập mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm cho giai đoạn 2026-2030. Đây là mục tiêu đầy khát vọng, hoàn toàn khả thi, tuy nhiên đòi hỏi phải khai thác sâu dư địa tăng trưởng, đổi mới mô hình phát triển và cải cách thể chế một cách thực chất, trong đó lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính và kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. 

Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, song Tiến sĩ Lê Minh Nghĩa cho rằng, vẫn còn nhiều "điểm nghẽn" cần tháo gỡ, nhất là năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo, chất lượng tăng trưởng, phát triển kinh tế số, nguồn nhân lực chất lượng cao và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

Do đó, việc thảo luận hướng tới các giải pháp đột phá nhằm hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực; thúc đẩy phát triển kinh tế số, công nghiệp công nghệ số; nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng FDI gắn với chuyển giao công nghệ và tăng cường tự chủ công nghệ; phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân; đồng thời xây dựng chiến lược thu hút nhân tài, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo nền tảng để Việt Nam chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào vốn và lao động sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất, hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững đến năm 2030. 

Thảo luận tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Thuấn, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đề xuất, Việt Nam cần sớm xây dựng và triển khai hiệu quả chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo (AI), coi đây là động lực tăng trưởng mới để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao và phát triển bền vững trong giai đoạn tới. 

Cho rằng từ nay đến năm 2028 là "thời điểm vàng" để tạo bước ngoặt trong ứng dụng AI, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Thuấn đề xuất tập trung nguồn lực vào bốn lĩnh vực có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh, gồm công nghệ thông tin và truyền thông, tài chính - ngân hàng, khoa học - công nghệ và công nghiệp chế biến, chế tạo; đồng thời, cần ưu tiên hoàn thiện hạ tầng AI, phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện thể chế, bố trí nguồn lực tài chính và đầu tư phù hợp nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng của AI, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế. 

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Tuấn Anh - TTXVN

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thị Túy, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, để hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030, giai đoạn 2026 - 2030 đòi hỏi những tư duy vượt giới hạn và hệ giải pháp mang tính đột phá toàn diện, trọng tâm trên 3 phương diện. Đó là: Đột phá về thể chế và quản trị quốc gia hiện đại; đột phá về lực lượng sản xuất bằng việc đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn; khơi thông nguồn lực và thực hiện triệt để tiết kiệm, chống lãng phí nhằm biến tài nguyên nội sinh thành động lực bứt phá. 

Trong cấu trúc lực lượng sản xuất mới của kỷ nguyên số, bà Phạm Thị Túy cho rằng, công nghiệp bán dẫn, AI và năng lượng sạch chính là những bệ đỡ mang tính quyết định để Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Vai trò dẫn dắt của Nhà nước lúc này cần thể hiện rõ qua việc tập trung nguồn lực công đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật chiến lược dùng chung, bao gồm các trung tâm siêu tính toán và các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia... 

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Phúc, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, nguyên Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nêu rõ, mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao là một trong những mục tiêu chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, gắn với dấu mốc 100 năm thành lập Đảng, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. 

Trong bối cảnh hiện nay, việc nghiên cứu một cách toàn diện những cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất các giải pháp thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 càng có ý nghĩa cấp thiết cả về phương diện khoa học và thực tiễn. Việc hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 chỉ có thể đạt được khi triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp với quyết tâm chính trị cao, hành động quyết liệt, tổ chức thực hiện hiệu quả và phát huy mạnh mẽ mọi nguồn lực phát triển đất nước. 

Đề xuất nhiều giải pháp nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, tại hội thảo, các ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển, đi trước một bước để mở đường cho các mô hình kinh tế mới; đổi mới mô hình tăng trưởng, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao năng lực tài chính quốc gia và khơi thông hiệu quả các nguồn lực phát triển. 

Nhiều tham luận đề xuất thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế số, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để tạo động lực tăng trưởng mới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030. Đồng thời phát huy sức mạnh văn hóa, phát triển dịch vụ nhân sinh, nâng cao vai trò của kinh tế nhà nước và doanh nghiệp nhà nước; hoàn thiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; phối hợp hiệu quả giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững đến năm 2030...