Đề xuất mở rộng giám sát điện tử đối với người nghiện ma tuý

Thảo luận về dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội ghi nhận, dự thảo Luật đã thể hiện nỗ lực lớn của cơ quan chủ trì soạn thảo khi kế thừa thực tiễn, tiếp cận chuẩn mực quốc tế và chuyển trọng tâm từ “trấn áp” sang “phòng ngừa bền vững, cai nghiện hiệu quả, hòa nhập xã hội”.

Cơ bản thống nhất với các nội dung trong dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) khẳng định đây là đạo luật then chốt, có tác động trực tiếp đến bảo đảm an ninh con người, an ninh xã hội và an ninh quốc gia.

Đối với quy định người nghiện từ 12 đến dưới 18 tuổi được cai nghiện bắt buộc tại trường giáo dưỡng, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đánh giá đây là chính sách thể hiện tính nhân văn sâu sắc, đồng thời phù hợp với Công ước quốc tế về quyền trẻ em. Trường giáo dưỡng là môi trường vừa đảm bảo kỷ luật, vừa có chương trình giáo dục văn hóa, giáo dục nghề nghiệp, giúp các em không bị đứt gãy học tập, tránh môi trường tội phạm.

Theo đại biểu, lứa tuổi 12 - 18 là giai đoạn chưa hoàn thiện về tâm sinh lý. Các em rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ. Vì vậy, phương án này giúp bảo vệ các em khỏi nguy cơ bị lợi dụng. Dự thảo cũng quy định đầy đủ về thủ tục, hồ sơ, quyền đọc hồ sơ, quyền của gia đình, thời hạn chấp hành… Tuy nhiên, việc triển khai cần đầy đủ trang thiết bị, nhân lực, khoa học, đảm bảo hiệu quả cai nghiện.

Đối với việc mở rộng sử dụng giám sát điện tử đối với người cai nghiện tự nguyện, người điều trị Methadone và người bị quản lý sau cai, theo đại biểu đoàn Hải Phòng, đây là điểm mới táo bạo, tiến bộ, giúp hiện đại hóa công tác quản lý cai nghiện, phù hợp xu hướng quốc tế.

Giám sát điện tử không phải để trừng phạt mà là phương tiện bảo vệ người cai nghiện, giảm áp lực quản lý, tăng hiệu quả phòng ngừa. Tuy nhiên đại biểu đoàn Hải Phòng đề nghị tăng đầu tư cho cơ sở cai nghiện: cơ sở vật chất, đội ngũ tư vấn tâm lý, bác sĩ chuyên khoa, chương trình phục hồi hành vi… để bảo đảm người cai nghiện không chỉ được “giữ lại lâu hơn” mà thực sự được điều trị đúng phác đồ. Nếu không, việc kéo dài thời gian rất dễ biến thành hình thức giam giữ kéo dài, không tạo ra hiệu quả.

Đại biểu cũng đề nghị cần quy định rõ trách nhiệm của tỉnh, thành phố, đặc biệt với các địa phương có số lượng người nghiện cao; có cơ chế giám sát độc lập để việc cai nghiện bắt buộc không thay thế hoàn toàn cho biện pháp xã hội khác; xây dựng quy chuẩn kỹ thuật thống nhất cho thiết bị giám sát điện tử; bảo mật dữ liệu cá nhân và cơ chế xử lý khi thiết bị báo động bất thường.

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đắk Lắk) cũng bày tỏ nhất trí với các nội dung trong dự thảo Luật, song đại biểu cho rằng, đối với khoản 3 Điều 4 của dự thảo Luật quy định một trong những nguồn tài chính cho công tác phòng, chống ma túy là “chi trả của người nghiện ma túy, gia đình của họ” là chưa bao quát đầy đủ các đối tượng còn lại. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần phải bổ sung người sử dụng trái phép chất ma túy, người sau cai nghiện ma túy vào dự thảo luật. Việc bổ sung này là rất cần thiết nhằm tăng trách nhiệm, tăng hiệu quả xã hội với nguồn tài chính trong công tác phòng, chống ma túy.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt cũng cho rằng, dự thảo Luật quy định về trách nhiệm của người sử dụng trái phép chất ma túy và trách nhiệm của gia đình, cơ quan, tổ chức, cộng đồng trong quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, trong đó khoản 1 của Điều 24 quy định trách nhiệm của người sử dụng trái phép chất ma túy “cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về chất ma túy do đâu mà có, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy của mình cho công an cấp xã nơi cư trú”.

Theo đại biểu, quy định này là chưa phù hợp, chưa thống nhất với Luật Cư trú vì theo khoản 1 của luật này thì “nơi cư trú của người không có cả nơi thường trú và nơi tạm trú do không đủ điều kiện đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú là nơi ở hiện tại của người đó; trường hợp không có địa điểm chỗ ở cụ thể thì nơi ở hiện tại được xác định là đơn vị hành chính cấp xã nơi người đó đang thực tế sinh sống”.

Do đó, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt đề nghị cơ quan soạn thảo chỉnh lý lại quy định này, đó là “cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin chất ma túy do đâu mà có, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy của mình cho công an cấp xã nơi cư trú hoặc công an cấp xã nơi phát hiện hành vi sử dụng trái phép chất ma túy đối với người không có nơi cư trú ổn định.

Cũng trong chiều nay, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Một trong các nội dung Đại tướng Lương Tam Quang giải trình là quy định đưa người từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc. Đại tướng Lương Tam Quang cho hay theo thống kê, cả nước hiện có 239 trường hợp từ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đang tổ chức cai nghiện ma túy bắt buộc. Do số lượng không nhiều, việc tổ chức cai nghiện ma túy bắt buộc tại trường giáo dưỡng đối với số đối tượng đảm bảo về điều kiện, nguồn lực, cơ sở vật chất trong tổ chức thực hiện.