Đề xuất sửa Luật Thuế giá trị gia tăng: Gỡ vướng cho nông sản, thủy sản và thức ăn chăn nuôi

Bộ Tài chính cho biết, ngày 26/11/2024, Quốc hội đã ban hành Luật Thuế giá trị gia tăng, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025. Trong quá trình triển khai, Bộ đã nhận được nhiều kiến nghị của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ cùng các hiệp hội và doanh nghiệp, phản ánh về những vướng mắc trong chính sách thuế giá trị gia tăng đối với lĩnh vực nông nghiệp và sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Cụ thể, việc áp dụng mức thuế giá trị gia tăng 5% đầu vào đối với các sản phẩm nông nghiệp mua bán qua khâu thương mại đang gây nhiều bất cập. Với những mặt hàng có phần lớn sản lượng dành cho xuất khẩu như cá tra, hồ tiêu, cà phê, doanh nghiệp phải nộp thuế giá trị gia tăng rồi lại làm thủ tục hoàn thuế, dẫn đến lãng phí thời gian, chi phí và đọng vốn. Trong khi đó, các tổ chức tín dụng thường không giải ngân phần vốn tương ứng với khoản thuế này, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn về dòng tiền và giảm hiệu quả kinh doanh.

Bên cạnh đó, nông sản và thủy sản nhập khẩu lại không phải chịu thuế giá trị gia tăng khi nhập vào Việt Nam, vì vậy là sự phân biệt đối xử không đáng có giữa nông sản, thủy sản sản xuất trong nước và nông sản, thủy sản nhập khẩu. Minh họa điển hình về hệ quả của sự phân biệt đối xử này là người nhập khẩu sẽ không phải vay ngân hàng để nộp thuế giá trị gia tăng ở khâu nhập khẩu trong khi doanh nghiệp xuất khẩu sẽ phải vay ngân hàng để nộp khoản thuế này cho Nhà nước khi mua nông sản, thủy sản sản xuất trong nước để xuất khẩu.

Đối với doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi, việc thuế giá trị gia tăng 5% đầu vào không được khấu trừ buộc họ phải tính vào chi phí sản xuất, làm tăng giá bán sản phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến người chăn nuôi và làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm trong nước so với thức ăn chăn nuôi nhập khẩu vốn không chịu thuế giá trị gia tăng.

Ngoài ra, các doanh nghiệp khi xuất khẩu được hoàn thuế giá trị gia tăng đầu vào, nhưng bị chậm do phải chờ người bán hàng cho mình đã kê khai, nộp thuế theo quy định tại điểm c khoản 9 Điều 15 Luật Thuế giá trị gia tăng, gây khó khăn và rủi ro thực tiễn cho doanh nghiệp đề nghị hoàn thuế vì doanh nghiệp mua không có công cụ pháp lý hay kỹ thuật để kiểm tra tình trạng tuân thủ thuế của nhà cung cấp tại thời điểm lập hồ sơ hoàn thuế. Nếu bên bán chưa nộp hồ sơ khai thuế hoặc còn nợ thuế giá trị gia tăng, hóa đơn của doanh nghiệp mua sẽ không được chấp nhận hoàn thuế, dù doanh nghiệp mua hàng đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai, lưu giữ chứng từ hợp lệ và thanh toán qua ngân hàng theo quy định. Việc bị từ chối hoàn thuế vì lý do này sẽ ảnh hưởng đến dòng tiền, tiến độ sản xuất kinh doanh và gây thiệt hại cho doanh nghiệp dù không có lỗi chủ quan của doanh nghiệp là người mua hàng.

Từ những bất cập trên, Bộ Tài chính cho rằng việc sửa đổi, bổ sung Luật Thuế giá trị gia tăng là cần thiết. Mục đích ban hành Luật là nhằm hoàn thiện quy định về chính sách thuế giá trị gia tăng đối với nông sản, thức ăn chăn nuôi, điều kiện hoàn thuế giá trị gia tăng để tháo gỡ điểm nghẽn, giải quyết ngay vấn đề cấp bách, vướng mắc, bất cập phát sinh từ thực tiễn, từ đó khuyến khích, tạo động lực phát triển cho doanh nghiệp qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế.

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng dự án Luật sẽ bảo đảm tuân thủ quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và phù hợp với các luật có liên quan, hướng đến sự thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế- xã hội trong giai đoạn mới.

Bộ Tài chính nhấn mạnh, dự thảo Luật không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính. Các quy định được xây dựng theo hướng kế thừa và duy trì ổn định của hệ thống pháp luật hiện hành, bảo đảm không gây thêm gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp.

Về phân cấp và phân quyền, dự thảo Luật không có nội dung liên quan đến việc phân cấp hoặc phân quyền giữa các cơ quan quản lý nhà nước. Toàn bộ nội dung được xây dựng trong phạm vi thẩm quyền hiện có, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan theo quy định.

Dự thảo Luật cũng không có quy định về việc thành lập tổ chức hoặc bộ máy mới để triển khai, do đó không phát sinh thêm nhu cầu nhân lực, không tăng đầu mối tổ chức hay biên chế hưởng lương từ ngân sách, bảo đảm thi hành Luật trong khuôn khổ nguồn lực hiện có.