Điểm tựa cho sức bền của kinh tế Trung Quốc

Bất chấp những thách thức từ môi trường quốc tế và quá trình tái cơ cấu trong nước, nền kinh tế Trung Quốc tiếp tục khẳng định sức bền nhờ nền tảng công nghiệp vững chắc, sự bùng nổ của làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), cùng các gói hỗ trợ tài khóa - tiền tệ kịp thời.

Tăng trưởng GDP của Trung Quốc trong quý I/2026 đạt 5% trước khi hạ nhiệt xuống mức 4,3% vào quý II/2026 do sự gián đoạn nguồn cung năng lượng liên quan đến xung đột tại Trung Đông. Tính chung trong nửa đầu năm 2026, GDP của Trung Quốc tăng 4,7% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong đó, xuất khẩu vẫn là một động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Bất chấp những biến động của nền kinh tế toàn cầu, hoạt động xuất khẩu của Trung Quốc đã ghi nhận sự bứt phá ấn tượng. Theo báo cáo công bố tháng 10/2026 của Ngân hàng Thế giới (WB), kim ngạch xuất khẩu của nước này trong giai đoạn từ tháng 4-7/2026 đã tăng mạnh 21,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Động lực chính cho sự gia tăng này đến từ các mặt hàng công nghệ cao, tiêu biểu là xe điện (EV), ngành công nghiệp xanh và các sản phẩm liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong làn sóng bùng nổ AI trên toàn thế giới, Trung Quốc đã khẳng định vị thế trung tâm trong chuỗi cung ứng. Phân tích của WB cho thấy Trung Quốc là nhà cung cấp hàng hóa liên quan đến AI lớn nhất trong số các nền kinh tế Đông Á được nghiên cứu, với kim ngạch xuất khẩu ngành hàng này đạt tới 785 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 5/2025-4/2026. Đáng chú ý, các sản phẩm linh kiện và đầu vào trung gian dùng để sản xuất thành phẩm chiếm gần 3/4 tổng xuất khẩu các mặt hàng AI của nước này.

Bên cạnh năng lực xuất khẩu, Trung Quốc còn sở hữu một hệ sinh thái AI toàn diện. Chuyên gia kinh tế trưởng Albert Park của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nhận định rằng Trung Quốc có đầy đủ hệ sinh thái cho sự phát triển của AI, dẫn đầu toàn cầu từ chuỗi giá trị sản xuất bán dẫn, hệ thống trung tâm dữ liệu cho đến các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Đồng thời, sáng kiến "AI Plus" của Chính phủ Trung Quốc đang được triển khai mạnh mẽ nhằm tích hợp sâu rộng AI vào mọi mặt của nền kinh tế và đời sống xã hội, từ đó tạo động lực thúc đẩy phát triển chất lượng cao.

Những thế mạnh về công nghệ đã tác động tích cực đến tâm lý thị trường. Chuyên gia kinh tế trưởng của ADB Albert Park chỉ ra rằng niềm tin của các nhà đầu tư đối với thị trường cổ phiếu Trung Quốc đã tăng trở lại đáng kể, xuất phát từ việc ghi nhận vị thế dẫn đầu của nước này trong lĩnh vực chuyển đổi số và AI. Ngoài ra, việc các gián đoạn địa chính trị có dấu hiệu hạ nhiệt và mối quan hệ Mỹ - Trung được quản lý ổn định hơn cũng giúp tạo môi trường thuận lợi để thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế.

Bên cạnh lực đẩy từ làn sóng AI, nền kinh tế của Trung Quốc tiếp tục thể hiện sức bền đáng kể nhờ vào năng lực nội tại. Ông Albert Park nhấn mạnh rằng nền kinh tế Trung Quốc duy trì khả năng tăng trưởng tích cực nhờ sở hữu lực lượng lao động chất lượng cao, cùng với năng lực cạnh tranh và tinh thần đổi mới sáng tạo vượt trội của các doanh nghiệp hàng đầu. Quy mô công nghiệp rộng lớn và đa dạng giúp củng cố vững chắc sức chống chịu của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài.

Bên cạnh đó, khả năng giảm thiểu tác động từ các rủi ro năng lượng cũng là điểm sáng quan trọng. Theo Cơ quan Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) và WB, mặc dù cuộc xung đột tại Trung Đông gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu trong quý II/2026, tác động tới Trung Quốc đã được giảm thiểu đáng kể. Sự ổn định này đạt được nhờ Trung Quốc sở hữu nguồn năng lượng đa dạng, kho dự trữ dầu chiến lược dồi dào, tỷ trọng năng lượng tái tạo cao cũng như các biện pháp kiểm soát linh hoạt giá xăng dầu nội địa.

Ngoài ra, sự điều hành chính sách chủ động của Chính phủ Trung Quốc đóng vai trò then chốt trong việc ổn định nền kinh tế. Ông Albert Park đánh giá cao các chính sách hỗ trợ tăng cường gần đây, đặc biệt là việc chú trọng thúc đẩy tiêu dùng nội địa. Các giải pháp như phân bổ lại nguồn lực hỗ trợ cho các hộ gia đình có thu nhập thấp và mở rộng hệ thống an sinh xã hội không chỉ kích cầu tiêu dùng mà còn tạo ra lưới an sinh bền vững.

Đặc biệt, mới đây, Trung Quốc thông báo sẽ triển khai chính sách trợ cấp lãi suất vay mua nhà trên toàn quốc nhằm giảm gánh nặng lãi suất cho các gia đình mua căn nhà đầu tiên, dự kiến có hiệu lực trong vòng một năm. Các chuyên gia phân tích cho rằng chính sách này sẽ mang lại lợi ích rõ rệt hơn cho thị trường nhà ở mới tại các thành phố cấp 2, cấp 3 và cấp 4; trong đó, các bất động sản phục vụ nhu cầu mua nhà lần đầu và nhu cầu nhà ở cơ bản có khả năng được hưởng lợi nhiều nhất.

Về chính sách tài khóa và tiền tệ, AMRO cho biết việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân ngân sách công và phát hành trái phiếu chính phủ sẽ hỗ trợ tích cực cho các hoạt động kinh tế trong nửa cuối năm 2026. Đồng thời, chính sách tiền tệ và điều kiện tài chính tiếp tục được duy trì ở trạng thái nới lỏng để hỗ trợ dòng vốn.

Nhờ những yếu tố tích cực từ xuất khẩu công nghệ cao và các chính sách hỗ trợ kịp thời, WB trong báo cáo Cập nhật Kinh tế Đông Á và Thái Bình Dương tháng 10/2026 đã nâng dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 của Trung Quốc lên mức 4,5%, tăng so với mức 4,2% đưa ra trong dự báo trước đó. Tương tự, AMRO cũng đưa ra dự báo tăng trưởng kinh tế Trung Quốc đạt 4,5% cho cả năm 2026 và năm 2027.

Mặc dù triển vọng chung là tích cực, cả AMRO và WB đều lưu ý các rủi ro trong ngắn hạn. Ở bên ngoài, sự kéo dài hoặc leo thang trở lại của xung đột tại Trung Đông có thể tiếp tục làm tăng chi phí năng lượng và làm suy giảm hoạt động thương mại của Trung Quốc. Căng thẳng thương mại với Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng và hạn chế xuất khẩu. Bên cạnh đó, sự sụt giảm đột ngột trong đầu tư AI toàn cầu sẽ cũng là một rủi ro đáng lưu ý, do nhu cầu thế giới đối với thiết bị điện tử và thiết bị điện của Trung Quốc đóng góp rất lớn vào đà tăng trưởng xuất khẩu và sản xuất gần đây của nước này.

Ở trong nước, sự điều chỉnh kéo dài của thị trường bất động sản có thể tiếp tục làm suy yếu hoạt động xây dựng, niềm tin hộ gia đình và tiêu dùng, đồng thời gia tăng rủi ro tín dụng cho các công ty phát triển bất động sản và các tổ chức tài chính liên quan. Thị trường lao động chưa thực sự bứt phá có thể củng cố tâm lý tiết kiệm phòng ngừa của người dân và làm chậm quá trình chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng do tiêu dùng dẫn dắt.

Dù phải đối mặt với một số lực cản ngắn hạn từ môi trường quốc tế và quá trình điều chỉnh cơ cấu trong nước, kinh tế Trung Quốc vẫn giữ vững đà tăng trưởng ổn định. Các trụ cột về xuất khẩu công nghệ cao, hạ tầng AI toàn diện, năng lực sản xuất công nghiệp mạnh mẽ cùng với các chính sách điều hành linh hoạt đang đóng vai trò là động lực cốt lõi giúp nền kinh tế duy trì quỹ đạo tích cực.