Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia 2026: Kết nối kinh tế hợp tác với hệ sinh thái kinh tế tư nhân

Nhân dịp kỷ niệm Ngày Hợp tác xã Việt Nam (11/4), 80 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư kêu gọi điền chủ, nông gia tham gia hợp tác xã nông nghiệp (11/4/1946 – 11/4/2026) và hưởng ứng Tháng hành động vì Hợp tác xã năm 2026, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam chủ trì và Tạp chí Kinh Doanh tổ chức Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia lần thứ III năm 2026 vào sáng ngày 10/4 tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế, Hà Nội.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh: Diễn đàn năm nay được tổ chức trong bối cảnh Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW, xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Trong hệ sinh thái đó, câu hỏi đặt ra không còn là hợp tác xã có vai trò hay không, mà là hợp tác xã sẽ đứng ở đâu, làm gì và liên kết như thế nào để cùng phát triển với khu vực kinh tế tư nhân.

Nhìn ra thế giới, có thể thấy một điểm chung – nền kinh tế thành công không phải là nền kinh tế vận hành dựa trên các chủ thể đơn lẻ, mà là những nền kinh tế được tổ chức theo hệ sinh thái, nơi các thành phần kinh tế tương tác, bổ trợ và cùng phát triển.

Tại Việt Nam, khu vực kinh tế tập thể, nòng cốt là hợp tác xã đang từng bước khẳng định vai trò trong hệ sinh thái kinh tế quốc gia.

Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cho biết, tính đến tháng 3/2026, cả nước có khoảng 35.197 hợp tác xã với gần 7 triệu thành viên (bao gồm thành viên chính thức và thành viên liên kết); trong đó khu vực nông nghiệp chiếm 66,8% với 23.512 hợp tác xã tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong xây dựng nông thôn mới, còn khu vực phi nông nghiệp có 11.685 hợp tác xã chiếm 33,2% hoạt động đa dạng trong các lĩnh vực công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, vận tải và môi trường.

Khoảng 78% hợp tác xã hoạt động hiệu quả, gần 4.700 hợp tác xã tham gia liên kết chuỗi giá trị và khoảng 2.600 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao. Những con số này không chỉ phản ánh quy mô phát triển, mà còn cho thấy một xu hướng rõ ràng hợp tác xã đang chuyển mình từ một mô hình hỗ trợ sang một chủ thể kinh tế năng động, có khả năng kết nối và tham gia sâu hơn vào thị trường.

Trong bối cảnh hiện nay, không một khu vực kinh tế nào có thể phát triển một cách đơn lẻ. Doanh nghiệp cần vùng nguyên liệu ổn định và có tổ chức; người nông dân cần đầu ra bền vững và thị trường minh bạch; công nghệ cần môi trường ứng dụng thực tiễn; tài chính cần những mô hình kinh doanh có tính khả thi và bền vững.

Chính vì vậy, sự kết nối giữa hợp tác xã và khu vực kinh tế tư nhân là một tất yếu khách quan. Hợp tác xã mang lại sức mạnh của sự liên kết cộng đồng, khả năng tổ chức sản xuất quy mô lớn từ các hộ nhỏ và sự ổn định của vùng nguyên liệu; trong khi đó, khu vực kinh tế tư nhân mang đến công nghệ, năng lực quản trị hiện đại, nguồn vốn và khả năng tiếp cận thị trường.

“Khi hai lực lượng này được kết nối hiệu quả, chúng ta không chỉ tạo ra các giao dịch kinh tế, mà còn hình thành các chuỗi giá trị mới, các mô hình hợp tác mới với những cơ hội phát triển bền vững cho hàng triệu người dân”, Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh.

Thực tiễn thời gian qua đã cho thấy, nhiều mô hình hợp tác hiệu quả, từ hợp tác xã nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp chế biến để nâng cao giá trị nông sản và mở rộng xuất khẩu, đến hợp tác xã du lịch cộng đồng kết nối với các nền tảng công nghệ để đưa hình ảnh địa phương ra thế giới, hay các hợp tác xã sản xuất thủ công tham gia thương mại điện tử để tiếp cận những thị trường hoàn toàn mới. Những ví dụ đó cho thấy, khi được kết nối đúng cách, hợp tác xã hoàn toàn có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong các chuỗi giá trị hiện đại.

Tại diễn đàn, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh khẳng định: Kinh tế tư nhân và hợp tác xã là thành phần kinh tế quan trọng, cùng với kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân tạo nên nền tảng vững chắc cho nền kinh tế quốc gia. Mặc dù, đã có nhiều nỗ lực, nhưng hoạt động tín dụng đối với hợp tác xã vẫn gặp không ít thách thức. Một số hợp tác xã vẫn phản ánh khó tiếp cận vốn. Nguyên nhân không chỉ nằm ở cơ chế chính sách mà còn từ nội tại của chính các hợp tác xã: Quy mô và năng lực hoạt động còn hạn chế. Năng lực của chủ chuỗi liên kết còn yếu, chưa hình thành được chuỗi bền vững. Thiếu sự minh bạch trong dòng tiền của chuỗi. Thiếu cơ sở dữ liệu về vùng liên kết và các hợp đồng liên kết…

Để tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa hợp tác xã với doanh nghiệp, thị trường và các chủ thể khác trong nền kinh tế, trong thời gian tới, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam sẽ tăng cường kết nối các chuỗi giá trị, đồng hành cùng hợp tác xã trong đổi mới quản trị, ứng dụng công nghệ và chủ động đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển và liên kết bền vững.

Về phía Ngân hàng Nhà nước, Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm của Ngân hàng Nhà nước trong thời gian tới; đó là tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách, cải tiến quy trình thủ tục cấp tín dụng phù hợp với thực tiễn của hợp tác xã; chỉ đạo các tổ chức tín dụng đẩy mạnh các gói tín dụng lãi suất thấp và ưu tiên các mô hình liên kết hợp tác xã - doanh nghiệp.

Đồng thời, để giải quyết triệt để các vướng mắc, Ngân hàng Nhà nước đề xuất sự phối hợp từ các bộ, ngành liên quan; theo đó, cần rà soát, sửa đổi Nghị định 98/2018/NĐ-CP về liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp; trong đó, cần nâng cao tiêu chuẩn chất lượng chuỗi, quy định rõ về xây dựng cơ sở dữ liệu để kiểm soát dòng tiền và hợp đồng liên kết…

Ông Đỗ Mạnh Khởi, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính cho rằng, để phát huy hơn nữa tiềm năng liên kết, các địa phương cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực hợp tác xã, tăng cường vai trò điêu phối của doanh nghiệp và hỗ trợ đồng bộ từ các cấp chính quyền, các tổ chức đại diện của doanh nghiệp, hợp tác xã. Với hệ thống thể chế ngày càng minh bạch, thông thoáng, liên kết hợp tác xã - doanh nghiệp không chỉ là giải pháp kinh tế, mà còn là động lực phát triển cộng đồng, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và phát triển bền vững chuỗi giá trị, cải thiện đời sống người dân và củng cố nội lực nền kinh tế quốc gia.

Với chủ đề “Kết nối kinh tế hợp tác với hệ sinh thái kinh tế tư nhân”, Diễn đàn hướng tới làm rõ mối quan hệ liên kết, bổ trợ, cùng phát triển giữa hợp tác xã và doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, chế biến, xuất khẩu và logistics nông sản. Diễn đàn quy tụ khoảng 300 đại biểu là lãnh đạo Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương, địa phương, tổ chức quốc tế, chuyên gia, doanh nghiệp và các hợp tác xã tiêu biểu trên cả nước, thể hiện rõ tính chất đối thoại chính sách và thị trường ở tầm quốc gia.

“Khi tinh thần hợp tác, vốn là giá trị cốt lõi của khu vực hợp tác xã, được kết hợp với sự năng động, sáng tạo của khu vực kinh tế tư nhân, một hệ sinh thái kinh tế năng động, bao trùm và bền vững sẽ được hình thành”, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh.