Định vị không gian phát triển công nghiệp xanh

"Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam đang trải qua một bước ngoặt tái cấu trúc quy mô lớn. Bối cảnh kinh tế toàn cầu cùng xu hướng chuyển đổi xanh đã và đang đặt các vùng kinh tế đứng trước bài toán, hoặc là chuyển đổi để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, hoặc sẽ đối mặt với nguy cơ bị đào thải do rào cản tiêu chuẩn ESG và thuế carbon".

Ông Phạm Việt Phương, Phó Trưởng ban phụ trách, Ban Quản lý các khu công nghiệp, khu kinh tế thành phố Đồng Nai đặt vấn đề, đồng thời khẳng định "thủ phủ công nghiệp" Đồng Nai đang định vị không gian phát triển triển công nghiệp xanh và là mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng phía Nam.

* Trung tâm của dòng chảy hàng hóa, logistics

Thành phố Đồng Nai đang định hướng quy hoạch 89 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 43.386 ha cùng 1 khu kinh tế quy mô 25.864 ha và 1 khu công nghệ cao quy mô 497 ha.

Theo Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 21/7/2026 của Bộ Chính trị, định hướng quy hoạch phát triển công nghiệp trong giai đoạn tới của thành phố Đồng Nai là từng bước tái cơ cấu không gian công nghiệp theo hướng dịch chuyển và mở rộng về khu vực phía Bắc (địa bàn tỉnh Bình Phước cũ), nơi còn nhiều dư địa về quỹ đất và tiềm năng phát triển.

"Khu vực này sẽ được định hướng trở thành cực tăng trưởng công nghiệp mới, tập trung thu hút có chọn lọc các ngành công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, chế biến sâu, logistics, kinh tế tuần hoàn và khu công nghiệp sinh thái; đồng thời giảm dần áp lực phát triển công nghiệp tại khu vực phía Nam, tạo điều kiện để khu vực này ưu tiên phát triển đô thị, dịch vụ, logistics, sân bay và các ngành có giá trị gia tăng cao, hướng tới phát triển cân bằng, bền vững trên toàn địa bàn thành phố", ông Phạm Việt Phương cho biết.

Theo ông Phương, định hướng này được xây dựng trên nền tảng thành quả phát triển công nghiệp đã được Đồng Nai tạo dựng trong nhiều năm qua. Với hệ thống hạ tầng công nghiệp đồng bộ, môi trường đầu tư hấp dẫn và năng lực kết nối vùng ngày càng hoàn thiện, Đồng Nai đã khẳng định vị thế là một trong những trung tâm công nghiệp và thu hút đầu tư hàng đầu cả nước.

Hiện nay, toàn thành phố Đồng Nai có 44 khu công nghiệp đang hoạt động, thu hút 1.952 dự án FDI đến từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ với tổng vốn đăng ký đạt 38,18 tỷ USD; cùng 847 dự án đầu tư trong nước với tổng vốn đăng ký gần 175.000 tỷ đồng.

Các chuyên gia kinh tế nhận định Đồng Nai đang là trung tâm của hệ thống hạ tầng chiến lược quốc gia, kết nối liên thông với các vùng trong nước và quốc tế. Đồng Nai nằm tại giao điểm chiến lược giữa Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời sở hữu đầy đủ 5 phương thức vận tải gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải và hàng không.

Cùng với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cảng Phước An, Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư và mạng lưới 10 tuyến cao tốc với tổng chiều dài gần 400 km, Đồng Nai đang hình thành hệ thống kết nối liên vùng và quốc tế hiện đại, trở thành trung tâm trung chuyển, logistics và công nghiệp của khu vực phía Nam. Theo các chuyên gia kinh tế, tại đây các dòng chảy hàng hóa, logistics, đầu tư và công nghệ không chỉ luân chuyển trong phạm vi một địa phương mà còn kết nối Việt Nam với ASEAN và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Phạm Việt Phương cho rằng, với những lợi thế trên, Đồng Nai đang khẳng định vai trò là mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Địa phương giữ vị trí kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây, cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, Cảng hàng không quốc tế Long Thành và hệ thống khu công nghiệp trọng điểm, hình thành mạng lưới liên kết thông suốt từ nghiên cứu, sản xuất, công nghiệp hỗ trợ, logistics đến xuất khẩu. Đây là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng khả năng thích ứng của chuỗi cung ứng và thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

*Xanh hóa nền kinh tế bằng lộ trình rõ ràng

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Kim Long cho biết, thành phố có hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn, cùng lợi thế về vị trí địa lý, quỹ đất và hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, là điều kiện để trở thành một trong những địa phương đi đầu trong phát triển công nghiệp sinh thái, thông minh và công nghệ cao.

Theo ông Nguyễn Kim Long, thành phố Đồng Nai đang tập trung thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghệ sạch, có giá trị gia tăng lớn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thân thiện với môi trường; từng bước chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu theo hướng sinh thái; thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, tái sử dụng nước, tuần hoàn chất thải và hình thành sự cộng sinh giữa các doanh nghiệp trong cùng khu công nghiệp.

"Đồng Nai đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị khu công nghiệp, nhất là trong giám sát môi trường, sử dụng năng lượng, quản lý chất thải và kiểm kê phát thải khí nhà kính; đồng thời tăng cường hợp tác với các bộ, ngành Trung ương, các tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp để huy động nguồn lực cho quá trình chuyển đổi xanh", ông Nguyễn Kim Long cho biết.

Ông Phạm Việt Phương cho biết, trong nhiều năm qua Đồng Nai luôn nhất quán quan điểm không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Nhờ nhận thức và chỉ đạo quyết liệt từ sớm, tính đến thời điểm hiện tại, 43/44 khu công nghiệp đang hoạt động trên địa bàn thành phố đã hoàn thiện và vận hành hệ thống nhà máy xử lý nước thải tập trung.

Thành phố Đồng Nai là một trong số những địa phương đã sớm ban hành và phê duyệt các chính sách mang tính bước ngoặt về phát triển xanh. Trong đó, "đề án giảm thiểu khí carbon trên địa bàn thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050" đã đặt ra 4 mốc lộ trình cụ thể. Giai đoạn 2025-2030 cắt giảm 20% lượng phát thải khí nhà kính; giai đoạn 2030-2035 tiếp tục giảm 45% phát thải; giai đoạn 2035-2045 tiến tới trung hòa carbon; và đến năm 2050 chính thức đạt mục tiêu phát thải ròng bằng "0".

Cùng đó, ngày 9/2/2026, UBND thành phố Đồng Nai ban hành Kế hoạch số 76/KH-UBND về "chuyển hóa các khu công nghiệp hiện hữu thành khu công nghiệp xanh, sinh thái"; trong đó khẳng định giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu tối thiểu 2 khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh được chứng nhận khu công nghiệp sinh thái; tối thiểu 10% doanh nghiệp trong các khu công nghiệp áp dụng các giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, sản xuất sạch hơn đạt kết quả tiết kiệm nguyên liệu, vật liệu, nước, năng lượng, hóa chất, chất thải, phế liệu và giảm phát thải ra môi trường; 90% khu công nghiệp được tiếp cận và thực thi các phương án sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Ông Phạm Việt Phương, cho hay khu công nghiệp AMATA Đồng Nai là một trong 3 khu công nghiệp đầu tiên được lựa chọn trong số hơn 300 khu công nghiệp trên cả nước để thí điểm khu công nghiệp sinh thái toàn cầu.

"Chỉ tính riêng 60 giải pháp sản xuất sạch hơn được áp dụng tại 18 nhà máy trong khu công nghiệp AMATA đã giúp tiết kiệm 4,36 tỷ đồng/năm, giảm bớt 1,8 triệu kWh điện, 28.000 m³ nước và cắt giảm 1.510 tấn CO₂ mỗi năm", ông Phạm Việt Phương cho biết.

Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng cho rằng phát triển khu công nghiệp sinh thái không chỉ là chìa khóa giải quyết vấn đề môi trường công nghiệp, mà còn là chiến lược hiệu quả để xây dựng các cụm liên kết ngành, có sức cạnh tranh cao. "Việc chuyển đổi các khu công nghiệp theo hướng bền vững trên cả 3 khía cạnh môi trường- kinh tế - xã hội là tất yếu khách quan để khắc phục tồn tại, hạn chế của khu công nghiệp truyền thống, đồng thời thúc đẩy vai trò của khu vực tư nhân đối với phát triển công nghiệp theo hướng bền vững, đẩy mạnh thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

"Thành phố xác định rõ quá trình chuyển đổi xanh không thể thành công bằng những khẩu hiệu chung chung, mà phải được cụ thể hóa bằng cơ chế phù hợp, lộ trình rõ ràng, nguồn lực khả thi và những kết quả có thể đo đếm được", Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Kim Long khẳng định.