Đô thị dịch vụ vùng cao đang thành hình nơi cửa ngõ Cao nguyên đá

Từng là hạt nhân đô thị của thành phố Hà Giang trước đây, vùng đất nơi cửa ngõ Cao nguyên đá Đồng Văn hôm nay đang mở rộng không gian phát triển theo hướng thương mại, dịch vụ và du lịch, từng bước hình thành diện mạo của một đô thị dịch vụ vùng cao hiện đại nơi cực Bắc Tổ quốc.

Sau hợp nhất, trên cơ sở hợp nhất phường Nguyễn Trãi, các xã Phương Thiện, Phương Độ cùng một phần phường Quang Trung trước đây, phường Hà Giang 1 hôm nay có diện tích gần 85 km², dân số hơn 24.000 người với 37 tổ dân phố và 18 dân tộc cùng sinh sống. Không chỉ mở rộng về không gian hành chính, địa phương này đang từng bước định hình diện mạo của một đô thị dịch vụ vùng cao dựa trên các trụ cột thương mại, du lịch, chuyển đổi số và kinh tế dịch vụ.

Năm 2025, tổng giá trị sản xuất các ngành kinh tế của phường đạt 3.752 tỷ đồng; riêng thương mại, dịch vụ chiếm tới 75,19% cơ cấu kinh tế. Thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 95 triệu đồng/năm. Đây được xem là nền tảng để phường Hà Giang 1 đặt mục tiêu đến năm 2030 tổng giá trị sản xuất đạt trên 6.381 tỷ đồng, thu hút đầu tư toàn xã hội khoảng 5.800 tỷ đồng và đón khoảng 1,8 triệu lượt khách du lịch mỗi năm.

Nếu như trước đây, phường Hà Giang 1 chủ yếu được biết đến là khu vực trung chuyển trước khi du khách tiếp tục hành trình lên Cao nguyên đá Đồng Văn, thì nay địa phương này đang từng bước chuyển từ "điểm dừng chân" sang "không gian dịch vụ".

Trên địa bàn hiện có 219 hộ kinh doanh dịch vụ tổng hợp, 75 cơ sở lưu trú và 68 homestay phục vụ khách du lịch. Năm 2025, địa phương đón khoảng 1,2 triệu lượt khách du lịch; hệ thống lưu trú, homestay và dịch vụ trải nghiệm tiếp tục mở rộng, tạo động lực cho khu vực thương mại - dịch vụ phát triển.

Nhiều mô hình du lịch cộng đồng cũng đang dần tạo dấu ấn. Thôn Tha - bản làng của đồng bào Tày nép mình bên dòng suối dưới chân núi hiện trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều du khách quốc tế. Những nếp nhà sàn, tiếng đàn tính, điệu hát then và nhịp sống chậm của người vùng cao đang trở thành nguồn lực kinh tế mới cho địa phương.

Ông Nguyễn Văn Thắng, một hộ kinh doanh homestay tại thôn Tha chia sẻ, vài năm gần đây lượng khách đến lưu trú tăng khá đều, nhất là khách nước ngoài yêu thích trải nghiệm văn hóa bản địa.

"Trước kia người dân chủ yếu làm nông nghiệp, còn giờ nhiều hộ bắt đầu sống được nhờ du lịch. Du khách không chỉ nghỉ lại mà còn trải nghiệm văn hóa, ẩm thực, các hoạt động sinh hoạt cộng đồng. Điều này giúp người dân có thêm thu nhập và cũng ý thức hơn trong việc giữ gìn cảnh quan, bản sắc", ông Thắng cho biết.

Theo định hướng phát triển của địa phương, phường Hà Giang 1 sẽ tập trung xây dựng các sản phẩm du lịch gắn với văn hóa dân tộc, du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm; đồng thời phát triển các loại hình thương mại, logistics và dịch vụ hỗ trợ du lịch dựa trên lợi thế cửa ngõ kết nối Cao nguyên đá Đồng Văn.

Ông Nguyễn Thành Long, Phó Bí thư Đảng ủy phường Hà Giang 1 cho biết, địa phương xác định thương mại, dịch vụ và du lịch là động lực tăng trưởng quan trọng trong giai đoạn tới.

"Sau sáp nhập, phường có điều kiện mở rộng không gian phát triển, đặc biệt là lợi thế kết nối giao thông, kết nối du lịch. Chúng tôi định hướng xây dựng phường Hà Giang 1 trở thành đô thị dịch vụ vùng cao hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hóa các dân tộc", ông Long nói.

Cũng theo ông Nguyễn Thành Long, cùng với phát triển dịch vụ, địa phương cũng ưu tiên đầu tư hạ tầng đô thị, chỉnh trang cảnh quan, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao chất lượng phục vụ du khách.

Không chỉ đặt mục tiêu trở thành trung tâm dịch vụ, phường Hà Giang 1 còn là một trong những địa phương đẩy mạnh chuyển đổi số ở khu vực vùng cao.

Sau hợp nhất, phường đã thành lập 37 tổ công nghệ số cộng đồng với 185 thành viên; xã hội hóa 37 máy tính phục vụ cơ sở. Nhiều lớp tập huấn về công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), kỹ năng số được tổ chức cho cán bộ, tổ dân phố và người dân.

Các nền tảng số từng bước được đưa vào điều hành và quản lý. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt gần như tuyệt đối; nhiều dịch vụ công được thực hiện trên môi trường điện tử.

Địa phương cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 90% người dân và doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công trực tuyến; 85% giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt.

Theo ông Nguyễn Song Hà, Chủ tịch UBND phường Hà Giang 1, chuyển đổi số không chỉ phục vụ cải cách hành chính mà còn mở thêm dư địa cho kinh tế dịch vụ, thương mại điện tử và quảng bá du lịch.

Hiện nay, nhiều cơ sở lưu trú, homestay, hộ kinh doanh trên địa bàn đã bắt đầu quảng bá sản phẩm thông qua mạng xã hội, nền tảng số và ứng dụng du lịch trực tuyến. Một số sản phẩm OCOP, sản phẩm truyền thống của người dân cũng được giới thiệu rộng rãi hơn thông qua các kênh thương mại điện tử.

Cùng với phát triển kinh tế, địa phương vẫn đặt mục tiêu giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo vệ môi trường sinh thái. Tỷ lệ che phủ rừng hiện duy trì ở mức hơn 73%; tỷ lệ chất thải sinh hoạt được thu gom, xử lý đạt khoảng 95%.

Giữa nhịp phát triển mới, những bản làng vùng ven như thôn Tha, Hạ Thành hay Khuổi My vẫn giữ được vẻ bình yên dưới chân núi. Nhưng phía sau vẻ trầm lắng ấy, một không gian đô thị dịch vụ vùng cao đang dần hiện hữu.

Từ cửa ngõ của Cao nguyên đá Đồng Văn, phường Hà Giang 1 hôm nay không chỉ mở những con đường đón du khách, mà còn đang mở ra một hành trình phát triển mới giữa miền cực Bắc của Tổ quốc.