Doanh nghiệp Nhật Bản lo mất sức hút với lao động nước ngoài

Chủ tịch công ty Đồ hộp Tawara, ông Yoshihisa Tawara khẳng định ngành công nghiệp chủ lực của địa phương sẽ không thể tồn tại nếu thiếu vắng lao động nước ngoài. Ảnh minh họa: TTXVN

Trên khắp Nhật Bản, lao động nước ngoài đang đóng vai trò trụ cột duy trì hoạt động cho các nhà máy, ngư trường và công xưởng. Tuy nhiên, trước đà tăng lương tại các quốc gia lân cận, nhiều chủ doanh nghiệp lo ngại rằng "xứ hoa anh đào" có thể không còn là điểm đến hấp dẫn đối với lực lượng lao động này.

Tại thành phố Choshi (tỉnh Chiba), công ty Đồ hộp Tawara là một ví dụ điển hình cho sự phụ thuộc này. Trong số 80 nhân viên, có tới 16 người là thực tập sinh Việt Nam. Chủ tịch công ty, ông Yoshihisa Tawara khẳng định ngành công nghiệp chủ lực của địa phương sẽ không thể tồn tại nếu thiếu vắng lao động nước ngoài. Ông nhấn mạnh rằng từ khâu đánh bắt, bốc dỡ đến bán buôn và chế biến, họ hỗ trợ mọi giai đoạn của chuỗi sản xuất.

Chị Ho Thi Thuy Nhung (38 tuổi), một thực tập sinh Việt Nam tại Tawara, cho biết lý do sang Nhật hoàn toàn vì áp lực kinh tế. Tại quê nhà, dù làm việc 14 tiếng mỗi ngày, thu nhập của chị chỉ khoảng 80.000 yen (511 USD), không đủ trang trải cuộc sống. Hiện tại, với thu nhập thực tế khoảng 130.000 yen/tháng sau khi trừ chi phí, chị gửi về nhà được 80.000-90.000 yen.

Câu chuyện tại Choshi không phải là cá biệt. Trên khắp Nhật Bản, nhiều doanh nghiệp địa phương phải dựa vào lao động nước ngoài để tồn tại. Các chủ doanh nghiệp cho rằng để duy trì vị thế là điểm đến được lựa chọn, các công ty phải thay đổi tư duy trong cách chào đón và hỗ trợ những người lao động này.

Ông Tawara cho biết công ty bắt đầu tiếp nhận thực tập sinh nước ngoài khi lực lượng lao động Nhật Bản già đi và tình trạng thiếu hụt nhân sự trở nên trầm trọng. Ông đã nhiều lần sang Việt Nam phỏng vấn và bắt đầu tích cực tuyển dụng phụ nữ trên 30 tuổi từ ba năm trước, sau khi biết nhiều bà mẹ Việt Nam gặp khó khăn trong tìm việc làm.

Để hỗ trợ người lao động, công ty đã mua lại và cải tạo một tòa nhà ba tầng từng là cửa hàng kim khí gần nhà máy để làm ký túc xá, bổ sung tiện nghi bếp núc. Công ty cũng khuyến khích sự gắn kết cộng đồng khi để thực tập sinh tham gia tuần tra phòng chống tội phạm cùng cảnh sát địa phương.

Dù vậy, ông Tawara vẫn lo lắng về tương lai. Ông nhận định kinh tế Nhật Bản đang trì trệ trong khi Việt Nam tăng trưởng nhanh. Ông cũng thừa nhận thực tế rằng mức lương theo giờ tại một số quốc gia khác đã vượt qua Nhật Bản, khiến nguy cơ người lao động quay lưng là hoàn toàn có thể xảy ra.

Nỗi lo này là có cơ sở khi Nhật Bản vẫn đang trong quá trình thay thế chương trình thực tập sinh kỹ năng gây tranh cãi. Được thiết lập từ năm 1993, chương trình này từng bị chỉ trích là công cụ để tận dụng lao động giá rẻ, bên cạnh các vấn đề về điều kiện làm việc khắc nghiệt và nhân quyền. Một hệ thống mới dự kiến sẽ được chính phủ triển khai vào năm 2027.

Hiện tại, khoảng 30% số thực tập sinh tại công ty Tawara đã gia hạn tư cách lưu trú. Chị Nhung hy vọng sẽ trở về Việt Nam sau ba năm nữa nếu tài chính cho phép, nhưng cũng để ngỏ khả năng ở lại nếu tình hình vẫn khó khăn. Trong khi đó, đồng nghiệp của chị là Nguyen Thi Kim Thuan (40 tuổi) đã chuyển sang tư cách "lao động kỹ năng đặc định" vào tháng 8/2025 để có thu nhập tốt hơn.

Kết lại vấn đề, ông Tawara nhấn mạnh rằng những người đến đây không chỉ là "sức lao động" mà là những con người với cuộc sống và kế hoạch riêng. Ông khẳng định doanh nghiệp cần tôn trọng quyền lựa chọn của họ và cam kết sẽ tiếp tục hỗ trợ hết mình nếu họ quyết định gắn bó lâu dài với Nhật Bản.