Doanh nghiệp chủ động ứng phó, duy trì chuỗi xuất khẩu

Trong thư gửi cộng đồng doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng nông nghiệp và môi trường, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng chủ động ứng phó với biến động từ xung đột tại khu vực Trung Đông, ổn định sản xuất, thu mua nông sản và tăng cường liên kết chuỗi nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng và xuất khẩu năm 2026.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025, ngành tiếp tục khẳng định vị thế “trụ đỡ” của nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 3,78%. Đặc biệt, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt kỷ lục 70,09 tỷ USD, vượt xa mục tiêu 65 tỷ USD đề ra. Kết quả này tạo nền tảng quan trọng để ngành bước vào năm 2026, năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Tuy nhiên, tình hình xung đột tại khu vực Trung Đông diễn biến phức tạp đã  và đang gây ra những hệ lụy không nhỏ: làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, đẩy chi phí logistics và vật tư đầu vào tăng cao, trực tiếp tác động đến chi phí sản xuất kinh doanh và sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Trước tình hình đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định trọng tâm là ổn định sản xuất, bảo đảm nguồn cung vật tư nông nghiệp, giảm chi phí đầu vào và chi phí logistics nhằm bảo vệ người sản xuất, duy trì chuỗi xuất khẩu, đồng thời tăng cường khả năng tự chủ dài hạn. Cùng với đó là việc quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài nguyên như đất đai, khoáng sản để phục vụ mục tiêu tăng trưởng của toàn ngành.

Để chủ động ứng phó với các tác động từ bên ngoài, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đề nghị cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng tập trung triển khai một số giải pháp trọng tâm.

Trước hết, các doanh nghiệp cần chủ động, linh hoạt thích ứng với biến động của môi trường kinh doanh, đồng thời chia sẻ khó khăn với người sản xuất theo tinh thần “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”. Các doanh nghiệp cung ứng vật tư đầu vào như phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc bảo vệ thực vật, cùng với doanh nghiệp logistics giữ ổn định hoặc giảm giá, tối đa hóa công suất nhằm bảo đảm nguồn cung trong nước. Đồng thời, doanh nghiệp cần duy trì ổn định thu mua nông sản, tăng cường dự trữ và chế biến trong thời điểm chính vụ để hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”, qua đó giúp nông dân yên tâm sản xuất và bảo đảm nguồn nguyên liệu cho các giai đoạn tiếp theo.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh liên kết chuỗi và phát triển thị trường nội địa được xác định là giải pháp quan trọng trong bối cảnh hoạt động logistics quốc tế gặp nhiều khó khăn. Bộ đề nghị doanh nghiệp ưu tiên phát triển các mô hình liên kết chuỗi giá trị bền vững, bao tiêu sản phẩm cho hợp tác xã và nông dân; đồng thời chú trọng hơn nữa thị trường trong nước theo tinh thần “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Việc điều chỉnh linh hoạt đơn hàng xuất khẩu cũng cần được tính toán phù hợp với diễn biến thị trường.

Cùng với đó, đa dạng hóa thị trường và thúc đẩy chuyển đổi. Doanh nghiệp được khuyến khích mở rộng thị phần tại các khu vực tiềm năng như Đông Á, Nam Á, Liên minh châu Âu (EU), châu Phi và Mỹ Latinh, qua đó bù đắp cho những thị trường chịu ảnh hưởng bởi xung đột. Việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), tăng cường tham gia hội chợ, kết nối giao thương trực tuyến và phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới cũng cần được đẩy mạnh. Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến khích doanh nghiệp tiên phong áp dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp và đáp ứng các quy định mới như chống phá rừng của EU (EUDR), nhằm nâng cao giá trị và thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các hiệp hội phát huy vai trò cầu nối, thường xuyên tổng hợp những khó khăn, vướng mắc liên quan đến cơ chế, chính sách, thủ tục hành chính, tín dụng, thuế, logistics, bảo hiểm… để gửi về bộ. Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ kịp thời xử lý hoặc tham mưu Chính phủ tháo gỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, thách thức từ xung đột Trung Đông là khó khăn chung, nhưng cũng là phép thử cho bản lĩnh và sức sáng tạo của ngành nông nghiệp và môi trường Việt Nam. Sự đồng lòng giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người dân sẽ giúp Việt Nam biến thách thức thành cơ hội, hoàn thành xuất sắc mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng trong suốt quá trình phát triển, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững./.

Bích Hồng