Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Khai thác hiệu quả nguồn lực biển, hình thành cực tăng trưởng mới

Thảo luận về cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị sáng 22/8, các đại biểu Quốc hội cho rằng, đây không chỉ là vấn đề tạo thêm quỹ đất cho phát triển đô thị, mà là mở rộng không gian phát triển quốc gia hướng ra biển, khai thác hiệu quả hơn nguồn lực biển, hình thành các cực tăng trưởng mới và huy động nguồn lực lớn từ khu vực ngoài nhà nước.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đề nghị cần xây dựng một khuôn khổ pháp lý chung, ổn định, có khả năng áp dụng trong dài hạn, không chỉ để xử lý một dự án hoặc một địa phương cụ thể. Địa phương nào có điều kiện, có dự án phù hợp, đáp ứng đầy đủ yêu cầu của luật thì phải có cơ sở tiếp cận và tổ chức thực hiện.

Tán thành việc dự thảo Luật tăng quyền chủ động cho chính quyền địa phương trong thực hiện dự án khu đô thị lấn biển, đại biểu Dương Khắc Mai cho rằng, đây là các dự án có quy mô lớn, liên quan trực tiếp đến quy hoạch, khu vực biển, nguồn vật liệu và kết nối hạ tầng tại địa phương. Do đó, phân quyền rõ và thực chất cho cấp tỉnh là cần thiết để rút ngắn thủ tục, nâng cao trách nhiệm và phát huy hiệu quả của cơ chế đặc thù.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát chủ thể được giao thẩm quyền tại Điều 18a dự thảo Luật. Theo đại biểu, thẩm quyền nên được xác định theo cấp chính quyền và tính chất của dự án, không nên phụ thuộc vào địa phương đó là tỉnh hay thành phố trực thuộc Trung ương. Như vậy mới bảo đảm thống nhất về thẩm quyền, cũng như tạo điều kiện để các địa phương có biển khi đáp ứng đầy đủ điều kiện của luật thì được tiếp cận cơ chế như nhau.

Ủng hộ việc phân cấp cho địa phương để xử lý nhanh các vấn đề về quy hoạch quy định tại khoản 7 Điều 18a, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân (thành phố Huế) đề nghị cần phân biệt quyền chủ động về tổ chức không gian đô thị với các tiêu chuẩn có tính quốc gia; đồng thời quy định rõ địa phương có thể quyết định các tiêu chuẩn cao hơn tiêu chuẩn khi cần thiết nhưng không được hạ thấp các tiêu chuẩn bắt buộc về an toàn, môi trường, quốc phòng, an ninh, hành lang bảo vệ biển và phòng, chống thiên tai.

Về quy định việc khai thác cát biển tại khoản 8 Điều 18a, đại biểu cho rằng, tháo gỡ nguồn vật liệu cho những dự án thực sự là cần thiết nhưng cần quy định khai thác cát biển phải dựa trên sức chịu tải của khu vực, có giới hạn về vị trí, trữ lượng, sản lượng và thời gian; chú ý đến tác động dòng chảy, bùn cát, chất lượng nước và biến động đường bờ trong suốt quá trình khai thác.

Bên cạnh yêu cầu tuân thủ pháp luật khoáng sản và lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), đại biểu Nguyễn Thanh Xuân đề nghị bổ sung cơ chế giám sát sau khai thác bởi báo cáo đánh giá tác động môi trường là điều kiện cần nhưng không thể thay thế cho việc kiểm soát liên tục các tác động của thực tế.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) bày tỏ ủng hộ việc xây dựng cơ chế đặc thù để hình thành các cực tăng trưởng mới từ kinh tế biển. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh, cơ chế càng đặc biệt, quy mô càng lớn thì giới hạn thẩm quyền và cơ chế kiểm soát càng phải được quy định chặt trong luật. Do vậy, về phạm vi áp dụng, cần bổ sung nguyên tắc, tiêu chí và giới hạn giao thẩm quyền cho Chính phủ ngay trong dự án Luật Phát triển đô thị.

Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, đặc thù của loại dự án này là hình thành một khu vực lấn biển chưa tồn tại trên thực tế để phát triển đô thị. Đây không chỉ là hoạt động lấn biển tạo quỹ đất mà hướng tới hình thành những khu đô thị mới trên biển theo hướng xanh, hiện đại, thông minh, mang tính biểu tượng quốc gia, tạo cực tăng trưởng mới và thu hút các nhà đầu tư chiến lược. Đồng thời đây là các dự án có quy mô rất lớn, thời gian thực hiện dài, nhu cầu nguyên vật liệu phục vụ san lấp, xây dựng lớn.

Để đáp ứng các yêu cầu mà đại biểu Quốc hội đặt ra, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật đã thiết kế các nguyên tắc áp dụng đối với khu đô thị lấn biển.

Theo đó, dự án phải phù hợp với quy hoạch; bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích quốc gia trên biển; không cản trở hoạt động hàng hải. Việc quyết định dự án phải dựa trên đánh giá đầy đủ về điều kiện tự nhiên, hải văn, hệ sinh thái, tác động đến khu vực ven biển và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng. Các khu đô thị lấn biển phải được phát triển theo hướng hiện đại, xanh, thông minh; kết nối đồng bộ hạ tầng với đất liền; bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân; triển khai theo từng giai đoạn và gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường của nhà đầu tư...

Liên quan đến nhà đầu tư chiến lược, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến đại biểu theo hướng quy định các điều kiện, tiêu chí và giao Thủ tướng Chính phủ quyết định, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiêm túc tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, bảo đảm các quy định sau khi được tích hợp vào luật có tính khả thi, đồng thời đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường biển, quyền lợi của người dân và hài hòa lợi ích của Nhà nước, nhà đầu tư.

Trong sáng 22/8, Quốc hội thảo luận về về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập.