Doanh nghiệp Việt bàn về giải pháp ứng phó với thuế đối ứng của Hoa Kỳ

Ngày 18/4 tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hội thảo "Thuế đối ứng của Hoa Kỳ và ứng phó của doanh nghiệp Việt Nam". Sự kiện cập nhật thông tin chính xác và kịp thời tới cộng đồng doanh nghiệp về các sắc thuế mới của Hoa Kỳ, ghi nhận ý kiến, quan điểm từ phía đại diện các doanh nghiệp, các hiệp hội ngành hàng và các chuyên gia kinh tế về những tác động đa chiều, ảnh hưởng tiêu cực tới các ngành hàng xuất khẩu và nền kinh tế; cũng như ghi nhận những việc cần làm để ứng phó với tình hình mới. 

Khai mạc sự kiện, Chủ tịch VCCI Phạm Tấn Công cho biết: Mặc dù phía Hoa Kỳ đã tuyên bố tạm hoãn áp dụng thuế riêng trong vòng 90 ngày để mở đường cho đàm phán, nhưng nguy cơ về thuế đối ứng vẫn đang hiện hữu và rất phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro và thách thức lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Đặc biệt là các doanh nghiệp xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ là thị trường chiếm tỷ trọng cao nhất trong kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. 

Theo rà soát của VCCI, hơn 29% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2024 là sang thị trường Hoa Kỳ, với các mặt hàng chủ lực như: điện tử, dệt may, da giày, gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, máy móc, thiết bị…; trong đó, nhiều ngành có tỷ trọng xuất khẩu sang Hoa Kỳ lên tới trên 40%, thậm chí vượt 50%, như ngành gỗ, dệt may, thiết bị điện tử. Điều này cho thấy, nếu áp dụng mức thuế đối ứng, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng. Không chỉ vậy, Việt Nam còn đối diện với các tác động dây chuyền và chuyển hướng thương mại. Hàng hóa từ các nước bị áp thuế sẽ tìm cách chuyển sang các thị trường khác, làm gia tăng cạnh tranh, nguy cơ gian lận thương mại, “trung chuyển” hàng hóa và bị điều tra chống lẩn tránh thuế. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm để Việt Nam nhìn lại chiến lược phát triển, nâng cao năng lực nội tại, chủ động thích ứng và định vị lại vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Ông Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ Quốc gia phân tích: Với chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ, Việt Nam sẽ nhận được một số cơ hội như mở rộng xuất khẩu sang Mỹ hay các nền kinh tế khác khi họ tìm nguồn thay thế; đón nhận xu hướng dịch chuyển đầu tư và chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp cũng sẽ phải đa dạng hóa, tăng nội lực và đáp ứng các tiêu chuẩn mới giúp tăng sức chống chịu, tự cường.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, Việt Nam cũng đối mặt với một số thách thức lớn như: xuất khẩu có thể giảm do nhu cầu yếu đi; đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) kể cả từ Mỹ sẽ bị ảnh hưởng vì tâm lý nhà đầu tư, rủi ro chính sách toàn cầu và chính sách khuyến khích sản xuất tại Hoa Kỳ; xu hướng tăng bảo hộ thương mại, kiểm soát xuất khẩu và điều tra; rủi ro bị áp thuế đối ứng và hạn chế xuất khẩu công nghệ cao.

Đặc biệt là việc cạnh tranh với hàng hóa từ các nước khác xuất khẩu sang Việt Nam do thừa nguồn cung; chi phí logistics, rủi ro lãi suất tỷ giá tăng…Giải pháp quan trọng hiện nay là các chủ ngành hàng cần phải liên kết lại để đàm phán với hãng tàu, nhằm có chính sách hợp lý.

Theo TS. Cấn Văn Lực, các doanh nghiệp nên tận dụng tốt các chính sách hỗ trợ về thuế, phí và tín dụng để tối ưu chi phí, đồng thời nắm bắt xu hướng chuyển đổi kép (xanh hóa và số hóa) nhằm xây dựng chiến lược phát triển phù hợp với các yêu cầu ESG. Doanh nghiệp cũng cần đa dạng hóa thị trường, đối tác, chuỗi cung ứng, sản phẩm, dịch vụ và nguồn vốn để thích ứng với chuyển đổi xanh và mô hình kinh doanh tuần hoàn. Đồng thời, cần nâng cao năng lực cạnh tranh toàn diện, từ công nghệ, nhân lực đến quản trị rủi ro và minh bạch xuất xứ hàng hóa. Nhà nước, nên khuyến khích doanh nghiệp tận dụng cơ hội từ các FTA thế hệ mới và việc nâng cấp quan hệ Việt Nam với các quốc gia như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Australia, Malaysia, New Zealand và Singapore. 

Đại diện Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ tại Hà Nội (AmCham Hanoi), bà Nguyễn Việt Hà, Phó Chủ tịch cho rằng, hiện nay, AmCham Hanoi đã có hai hướng để ứng phó với vấn đề Hoa Kỳ áp thuế đối ứng. Cụ thể là việc tập trung đàm phán và hỗ trợ doanh nghiệp liên quan đến đàm phán. Các doanh nghiệp cũng rất ủng hộ với các định hướng mà Chính phủ đưa ra, đó là thu hẹp thặng dư thương mại đối với Hoa Kỳ; kiểm soát về xuất xứ hàng hóa và giải quyết một số rào cản kỹ thuật. Các doanh nghiệp cũng sẽ tăng cường nhập khẩu nhiều hơn từ Hoa Kỳ.

Về kiểm soát xuất xứ hàng hóa, phía Hoa Kỳ lưu ý, hiện tại Việt Nam đang sử dụng nhiều vật liệu từ nước khác xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ. Bà Nguyễn Việt Hà khuyến nghị, các doanh nghiệp trong nước cần tiếp tục đa dạng hóa hơn các nguồn nhập khẩu nguyên liệu của mình để không bị phụ thuộc vào một nguồn nguyên liệu, mà có thể nhập từ các nguồn khác.

Trước những vấn đề nêu ra tại hội thảo, đại diện VCCI, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI đề xuất 4 giải pháp. Theo đó, trước hết là đối thoại chiến lược với Hoa Kỳ ở cấp cao, nhằm đạt được các thỏa thuận song phương, giảm xung đột, minh bạch thông tin, thúc đẩy nhập khẩu từ Hoa Kỳ, cân bằng thương mại và tạo niềm tin chính trị. Đồng thời, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và chuỗi cung ứng, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như EVFTA, CPTPP, RCEP để mở rộng thị trường tại EU, Canada, Australia… và khai thác các thị trường tiềm năng như Tây Nam Trung Quốc, Trung Đông, Mỹ Latinh và phát triển thị trường nội địa. Song song đó, cần tái cấu trúc chuỗi cung ứng và công nghiệp hỗ trợ; nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc xuất xứ, phát triển công nghiệp nền tảng như hóa chất, vật liệu mới, logistics, công nghệ cao… nhằm giảm phụ thuộc nhập khẩu và rủi ro thương mại.

Ngoài ra, Việt Nam nên tham gia chuỗi cung ứng chiến lược của Hoa Kỳ bằng cách nghiên cứu đầu tư vào các trung tâm kỹ thuật bán dẫn, công nghiệp xanh, năng lượng tái tạo… để trở thành mắt xích đáng tin cậy trong chuỗi giá trị toàn cầu – đây là cơ hội vàng mà Việt Nam cần chủ động nắm bắt. Cuối cùng, cần tiếp tục nâng cao năng lực thể chế và hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, minh bạch hóa chính sách, nâng cấp chất lượng nguồn nhân lực và hạ tầng logistics – để doanh nghiệp có thể cạnh tranh hiệu quả và phát triển bền vững./.