Đổi mới việc tuyển dụng, sử dụng, quản lý viên chức

Theo Tờ trình của Chính phủ, dự thảo Luật Viên chức (sửa đổi) gồm 6 chương, 43 điều (giảm 19 điều so với Luật hiện hành).

Về nội dung cơ bản, dự thảo Luật đổi mới cơ chế, phương thức tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức theo vị trí việc làm; tạo liên thông trong sử dụng nguồn nhân lực giữa khu vực công và khu vực tư; thực hiện cơ chế thu hút, trọng dụng nguồn nhân lực chất lượng cao vào làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập; đổi mới cơ chế đánh giá viên chức nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả phục vụ nhân dân và xã hội.

Báo cáo thẩm tra dự thảo Luật nêu rõ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Viên chức. Các nội dung của dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng liên quan trực tiếp đến đội ngũ viên chức; cơ bản đáp ứng yêu cầu về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; bảo đảm tính hợp hiến, tương thích với điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên, đồng thời cơ bản bảo đảm tính thống nhất với các luật có liên quan. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát các nghị quyết của Đảng có liên quan đến viên chức để bảo đảm thể chế hóa đầy đủ trong lần sửa đổi này; rà soát kỹ quy định của Luật hiện hành, bám sát nội dung sửa đổi tại các dự thảo luật có liên quan trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10 để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Về đổi mới việc tuyển dụng, sử dụng, quản lý viên chức theo vị trí việc làm (Điều 3), cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành với việc chuyển đổi phương thức quản lý viên chức theo vị trí việc làm như quy định tại dự thảo Luật để phù hợp với xu thế cải cách khu vực công hiện nay, đáp ứng yêu cầu "đổi mới mạnh mẽ phương pháp tuyển dụng, đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị" tại Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/1/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, góp phần tạo cơ sở pháp lý để thực hiện trả lương theo vị trí việc làm theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 21/5/2018; bảo đảm đồng bộ, thống nhất với phương thức quản lý cán bộ, công chức được quy định tại Luật Cán bộ, công chức.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, dự thảo Luật đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa quản lý nguồn nhân lực công vụ tại Việt Nam, kế thừa tinh thần Luật năm 2010, sửa đổi, bổ sung năm 2019 để hướng tới mô hình lấy viên chức làm trung tâm. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia và hội nhập quốc tế, dự thảo Luật không chỉ khắc phục những bất cập cũ mà còn mở ra một không gian sáng tạo cho các đơn vị sự nghiệp công lập.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, dự thảo Luật cần bảo đảm tăng cường tính minh bạch và chống lạm dụng trong tuyển dụng; "linh hoạt" nhưng viên chức vào nhiều mà không đủ tiêu chuẩn thì không được.

Nhấn mạnh "cán bộ là gốc của công việc", Chủ tịch Quốc hội cho rằng, chọn cán bộ phải đủ đức, đủ tài, đủ tâm, đủ tầm, đủ sức khỏe và có nhiệt huyết với công việc; đồng thời xây dựng hệ thống đánh giá viên chức trong thời gian tới. Viên chức phải nằm trong diện đánh giá xem hoàn thành hay không hoàn thành nhiệm vụ, chứ không thể tuyển vào là ở trong bộ máy suốt đời.

Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, xây dựng đội ngũ viên chức phải chuyên nghiệp, tạo cơ chế linh hoạt trong tuyển dụng và bảo đảm quyền lợi chính đáng của viên chức. Đồng thời, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý viên chức, xây dựng nền hành chính minh bạch, hiện đại.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị, dự thảo Luật cần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các luật liên quan như Luật Cán bộ, công chức; Bộ luật Lao động, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Đầu tư công, Luật Đấu thầu, Luật Đất đai, Luật Quy hoạch… để không chồng chéo, mâu thuẫn trong quá trình thi hành.

Tránh lợi dụng, ảnh hưởng đến kết quả giám định tư pháp

Cho ý kiến về dự án Luật Giám định tư pháp (sửa đổi) sáng 29/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành phạm vi sửa đổi của dự thảo Luật; đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát để bảo đảm yêu cầu đổi mới tư duy trong công tác xây dựng pháp luật, thực hiện chủ trương của Đảng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, bảo đảm việc sửa đổi lần này phải đạt mục tiêu giải quyết căn bản những vướng mắc, bất cập về mặt pháp luật trong hoạt động giám định tư pháp, phục vụ hiệu quả hoạt động tố tụng, đáp ứng yêu cầu công tác điều tra, truy tố, xét xử đối với các vụ án về kinh tế, tham nhũng.

Về giám định pháp y thương tích tại địa phương (Điều 15), Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị làm rõ thêm thông tin và đánh giá cụ thể về những ưu điểm, hạn chế, tác động tích cực và những đề phòng, tiêu cực khi bổ sung nhiệm vụ cho Phòng Kỹ thuật hình sự thuộc Công an tỉnh, thành phố.

Liên quan đến vấn đề mở rộng phạm vi, lĩnh vực xã hội hóa giám định tư pháp (Điều 18), các ý kiến tán thành phương án Chính phủ trình là phạm vi xã hội hóa mở rộng; tuy nhiên trước mắt mở rộng đối với một số lĩnh vực mà tổ chức, cá nhân xã hội có nhu cầu nhưng phải bảo đảm quy định chặt chẽ, thực hiện từng bước kỹ lưỡng và gắn với công tác quản lý có hiệu lực, hiệu quả, tránh lạm dụng, tránh lợi dụng để làm trái pháp luật, ảnh hưởng đến kết quả giám định.

Về chi phí giám định tư pháp (Điều 38), các ý kiến tán thành với dự thảo Luật và đề nghị quy định chặt chẽ hơn, có cơ chế giám sát để tránh lạm dụng việc trưng cầu giám định; rà soát, kiến nghị sửa đổi các luật liên quan, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất hệ thống pháp luật.