Phó Thủ tướng Thường trực chỉ đạo 7 nhóm giải pháp trọng tâm thúc đẩy xuất khẩu

Phát biểu kết luận Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số do Bộ Công Thương tổ chức ngày 25/6, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030 đã được xác định trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, các nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư.

Trong đó các giải pháp về tăng trưởng xuất khẩu là một trong những giải pháp quan trọng để đạt được mục tiêu này.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh: Năm 2026, tình hình thế giới, khu vực biến động nhanh, phức tạp, khó lường, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, chính sách thương mại, thuế quan của Hoa Kỳ và các nền kinh tế lớn… đã ảnh hưởng lớn đến kinh tế toàn cầu, cũng đặt ra nhiều thách thức cho mục tiêu phấn đấu tăng trưởng năm 2026 đạt 10% trở lên cũng như cho hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam nói riêng.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ vẫn kiên định với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng tổng ngân sách quốc nội (GDP) năm 2026 đạt từ 10% trở lên theo đúng Kết luận số 18-KL/TW ngày 02 tháng 4 năm 2026 của Trung ương về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số".

Để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc và triển khai kịp thời, đồng bộ, hiệu quả các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành địa phương theo dõi sát, nắm chắc tình hình, thường xuyên cập nhật các số liệu kết quả sản xuất, kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hoá để kịp thời xây dựng phương án điều hành, giải pháp phù hợp theo yêu cầu quản lý nhà nước từng thời kỳ.

Đồng thời tập trung vào 7 vấn đề trọng tâm gồm: việc tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn lực sản xuất và phát triển ngành hàng; nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững; tháo gỡ khó khăn về tài chính, logistics và hạ tầng hỗ trợ xuất khẩu; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; phát triển thị trường, cảnh báo sớm và xúc tiến thương mại; tăng cường cơ chế phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp; tăng cường phối hợp, phân tích và quản trị xuất nhập khẩu.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cũng đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan điều hành tỷ giá chủ động, linh hoạt, với mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô.

Cùng đó, nghiên cứu, phát triển, kết nối lĩnh vực tiền tệ - ngân hàng trên cơ sở phù hợp với cam kết và luật pháp quốc tế, góp phần hỗ trợ thương mại, đầu tư với các nước đối tác, ổn định, hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình hợp tác; chỉ đạo các tổ chức tín dụng thực hiện các giải pháp tăng cường tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp, người dân theo quy định nhằm hỗ trợ thúc đẩy sản xuất, xuất nhập khẩu hàng hoá…

Đối với các hiệp hội, doanh nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục đổi mới tư duy quản trị, tăng cường tận dụng thành quả của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, chủ động đáp ứng các yêu cầu mới của thị trường nhập khẩu, đặc biệt là các quy định liên quan đến truy xuất nguồn gốc, kinh tế tuần hoàn, phát triển xanh và phát triển bền vững.

Báo cáo tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, trong bối cảnh tăng trưởng thương mại toàn cầu được dự báo chậm lại đáng kể, từ mức khoảng 4,7% xuống còn khoảng 1,5–2,5%, xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng cao.

Đến giữa tháng 6 năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt gần 240 tỷ USD, tăng trên 21% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu cả năm.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nhập khẩu tăng nhanh hơn, đạt trên 256 tỷ USD, tăng trên 33%, khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu khoảng 16,8 tỷ USD. Nếu chỉ nhìn vào con số nhập siêu, có thể xuất hiện lo ngại về mất cân đối thương mại, nhưng điều quan trọng là phải nhận diện đúng bản chất của hiện tượng.

Nhập siêu hiện nay không chủ yếu đến từ tiêu dùng. Việc gần 88% kim ngạch nhập khẩu là máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, năng lượng và linh kiện phục vụ sản xuất cho thấy nền kinh tế đang trong trạng thái mở rộng năng lực sản xuất, chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng mới. Bên cạnh đó, nhiều tập đoàn lớn như Samsung, LG, Foxconn, Lenovo, BYD và các doanh nghiệp công nghệ cao đang mở rộng sản xuất, nhập khẩu linh kiện, thiết bị, dây chuyền, nguyên liệu đầu vào để hình thành năng lực sản xuất mới tại Việt Nam.

Điều này cho thấy Việt Nam tiếp tục là điểm đến quan trọng trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Mặt khác, việc kim ngạch nhập khẩu đầu vào tăng nhanh hơn xuất khẩu phản ánh thực tế: Việt Nam đã tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng phần lớn vẫn đang ở các khâu gia công, lắp ráp, hoàn thiện sản phẩm; trong khi các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế, vật liệu, linh kiện, công nghệ lõi vẫn còn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Bộ Công Thương cho rằng, nhiệm vụ trong giai đoạn tới không đơn thuần là thúc đẩy xuất khẩu tăng nhanh hơn, mà mục tiêu cao hơn là biến tăng trưởng xuất khẩu thành tăng trưởng năng lực sản xuất quốc gia.