Đối thoại với doanh nghiệp FDI về chính sách thuế, môi trường đầu tư

Hội thảo tập trung trao đổi về chính sách thuế mới, thuế tối thiểu toàn cầu, giao dịch liên kết, hiệp định tránh đánh thuế hai lần và các yêu cầu về minh bạch, trao đổi thông tin thuế.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời thực hiện các quy định mới của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các chuẩn mực quốc tế về minh bạch, hợp tác thuế.

Phát biểu tại hội thảo, ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế, cho biết sau gần 40 năm thu hút đầu tư nước ngoài, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế, đóng góp tích cực vào tăng trưởng, xuất khẩu, việc làm và chuyển giao công nghệ tại Việt Nam.

Tuy nhiên, bước sang giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là Việt Nam thu hút được bao nhiêu vốn đầu tư nước ngoài mà quan trọng hơn là thu hút dòng vốn như thế nào, tạo ra giá trị gì và đóng góp ra sao cho sự phát triển lâu dài, bền vững của nền kinh tế. Khi yêu cầu đối với chất lượng đầu tư thay đổi, chính sách và phương thức quản lý nhà nước cũng phải tiếp tục được hoàn thiện tương ứng.

Theo Cục trưởng Mai Xuân Thành, chính sách thuế, chính sách đầu tư và quản lý thuế có vai trò đặc biệt quan trọng. Đối với một nhà đầu tư dài hạn, thuế không đơn thuần chỉ là một khoản chi phí. Doanh nghiệp còn quan tâm chính sách có rõ ràng hay không, nghĩa vụ có thể dự liệu được không, cách thức thực hiện có thống nhất hay không và khi phát sinh vấn đề có cơ chế phù hợp để trao đổi, xử lý hay không.

Cục trưởng Cục Thuế cho biết thời gian qua, hệ thống chính sách, pháp luật thuế tiếp tục được rà soát, hoàn thiện; công tác quản lý thuế chuyển mạnh theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu, quản lý rủi ro, ứng dụng công nghệ và tăng cường hợp tác quốc tế. Việt Nam cũng chủ động tham gia và từng bước thực hiện các chuẩn mực quốc tế về thuế.

Đối với khu vực FDI, theo Cục trưởng Mai Xuân Thành, hoạt động của doanh nghiệp không còn giới hạn trong phạm vi một quốc gia. Một giao dịch có thể liên quan đến nhiều chủ thể, nhiều thị trường và nhiều hệ thống pháp luật thuế. Do đó, giao dịch liên kết, hiệp định tránh đánh thuế hai lần, thủ tục thỏa thuận song phương (MAP), thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA), trao đổi thông tin và minh bạch dữ liệu ngày càng gắn trực tiếp với hoạt động quản trị thuế của doanh nghiệp.

Cục trưởng Mai Xuân Thành nhấn mạnh minh bạch là yêu cầu từ cả hai phía. Về phía doanh nghiệp, cơ quan thuế mong muốn doanh nghiệp chủ động quản trị tuân thủ, bảo đảm hồ sơ, dữ liệu và thông tin phản ánh trung thực bản chất hoạt động, giao dịch; đồng thời trao đổi sớm với cơ quan thuế khi có những vấn đề phức tạp hoặc chưa rõ.

Về phía cơ quan thuế, chính sách, thủ tục và yêu cầu quản lý phải được công khai, hướng dẫn rõ ràng, thực hiện thống nhất và thông tin kịp thời.

Từ thực tế doanh nghiệp, ông Nguyễn Thành Hưng, kế toán tổng hợp Công ty cổ phần Scavi, cho biết, hiện có nhiều quy định mới, trong đó các quy định về giao dịch liên kết từ ngày 1/7 cũng có nhiều điểm mới.

Theo đó, doanh nghiệp còn băn khoăn về việc lựa chọn các chỉ tiêu, dữ liệu có khả năng được cơ quan thuế sử dụng để phân tích. Trường hợp doanh nghiệp lựa chọn nguồn dữ liệu, phương pháp phân tích khác với cơ quan thuế có thể dẫn đến sự chênh lệch giữa doanh nghiệp và cơ quan thuế.

Ông Nguyễn Thành Hưng cho rằng, trong xác định giao dịch liên kết bằng phương pháp so sánh, nguồn nguyên liệu, dữ liệu phân tích của doanh nghiệp có thể khác với nguồn dữ liệu cơ quan thuế sử dụng. Điều này có thể dẫn đến khác biệt về căn cứ khi cơ quan thuế tiến hành thanh tra, kiểm tra.

“Với rủi ro này, chúng tôi mong muốn được cung cấp những nguồn dữ liệu chuẩn hoặc có hướng dẫn rõ ràng hơn. Doanh nghiệp cũng mong muốn các quy định được cụ thể, rõ ràng hơn để chúng tôi có thể rà soát, thực hiện và tránh những rủi ro liên quan đến giao dịch liên kết”, ông Nguyễn Thành Hưng nói

Từ góc độ chính sách đầu tư, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), cho biết yêu cầu phát triển hiện nay đã có nhiều thay đổi. Cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia gia tăng, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang làm thay đổi nhanh các chuỗi cung ứng và mô hình sản xuất toàn cầu. Vì vậy, việc tiếp tục thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài vẫn cần thiết, nhưng mục tiêu không còn chỉ là thu hút thêm bao nhiêu vốn hay bao nhiêu dự án, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của dòng vốn, gắn kết chặt chẽ hơn khu vực FDI với năng lực nội sinh và các mục tiêu phát triển dài hạn của đất nước.