Sắp có hiệu lực nghị định tạo khung pháp lý rõ hơn cho doanh nghiệp FDI

Doanh nghiệp FDI hoạt động trong lĩnh vực logistics phải thực hiện thủ tục cấp phép đối với các phân ngành không thuộc trường hợp Việt Nam đã cam kết mở cửa thị trường theo các điều ước quốc tế. Ảnh minh họa: TTXVN

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 342/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương về hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Nghị định có hiệu lực từ ngày 18/10/2026, thay thế Nghị định số 09/2018/NĐ-CP.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định 342/2026/NĐ-CP là xác định rõ các hoạt động thương mại của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) thuộc diện phải có Giấy phép kinh doanh. Quy định này góp phần phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước, đồng thời giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình xây dựng phương án đầu tư và mở rộng hoạt động tại Việt Nam.

Theo quy định, 9 nhóm hoạt động thuộc diện cấp Giấy phép kinh doanh gồm: phân phối bán lẻ hàng hóa; nhập khẩu và bán buôn dầu, mỡ bôi trơn có nguồn gốc từ dầu mỏ trong những trường hợp quy định; bán lẻ một số mặt hàng như gạo, đường, vật phẩm đã ghi hình, sách, báo và tạp chí; cung cấp dịch vụ logistics thuộc các phân ngành chưa được cam kết mở cửa thị trường; cho thuê hàng hóa; cung cấp dịch vụ xúc tiến thương mại, không bao gồm quảng cáo; cung cấp dịch vụ trung gian thương mại; quản lý, vận hành một số nền tảng thương mại điện tử; và cung cấp dịch vụ tổ chức đấu thầu hàng hóa, dịch vụ.

Đối với hoạt động bán lẻ, doanh nghiệp FDI phải đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên trong trường hợp có cam kết mở cửa. Doanh nghiệp đã hoạt động tại Việt Nam từ một năm trở lên phải đáp ứng yêu cầu không có nợ thuế quá hạn. Trường hợp nhà đầu tư thuộc quốc gia, vùng lãnh thổ chưa có điều ước quốc tế về tiếp cận thị trường với Việt Nam, doanh nghiệp còn phải đáp ứng các điều kiện theo pháp luật chuyên ngành và các tiêu chí liên quan được quy định tại Nghị định.

Đối với một số hàng hóa và dịch vụ chưa được Việt Nam cam kết mở cửa thị trường, Nghị định quy định điều kiện cụ thể. Chẳng hạn, doanh nghiệp FDI chỉ được xem xét thực hiện quyền nhập khẩu, bán buôn dầu, mỡ bôi trơn có nguồn gốc từ dầu mỏ trong trường hợp đáp ứng các điều kiện gắn với dự án sản xuất, phân phối máy móc, thiết bị hoặc sản phẩm liên quan tại Việt Nam.

Trong lĩnh vực logistics, việc cấp phép được áp dụng đối với các phân ngành chưa được Việt Nam cam kết mở cửa thị trường, trong khi các phân ngành đã có cam kết được thực hiện theo điều kiện tiếp cận thị trường tương ứng. Cách tiếp cận này góp phần bảo đảm sự thống nhất giữa quy định trong nước và các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Một điểm đáng chú ý khác là việc đưa hoạt động quản lý, vận hành một số nền tảng thương mại điện tử vào phạm vi quản lý cấp phép. Quy định bao quát các nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử và nền tảng thương mại điện tử tích hợp. Đối với một số nền tảng số lớn do nhà đầu tư nước ngoài chi phối, quá trình cấp phép còn gắn với yêu cầu xem xét các vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia.

Về tác động kinh tế, việc xác định cụ thể phạm vi hoạt động phải cấp phép có thể giúp giảm tình trạng doanh nghiệp phải tự xác định nghĩa vụ tuân thủ dựa trên các quy định phân tán. Khi điều kiện tiếp cận thị trường và thủ tục hành chính được quy định rõ, doanh nghiệp có thêm cơ sở tính toán chi phí, thời gian triển khai và phương án mở rộng hoạt động.

Đối với thị trường trong nước, việc kiểm soát có điều kiện đối với một số lĩnh vực bán lẻ và nhóm hàng hóa nhạy cảm góp phần tạo cơ sở để cơ quan quản lý theo dõi sự phát triển của hệ thống phân phối, đồng thời cân đối giữa yêu cầu thu hút đầu tư nước ngoài và bảo đảm cạnh tranh trên thị trường nội địa.

Trong thương mại điện tử, quy định mới cũng tạo thêm cơ sở pháp lý để quản lý các mô hình kinh doanh xuyên biên giới và nền tảng số có yếu tố nước ngoài. Đây là lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh, liên quan trực tiếp đến quản lý giao dịch, thuế, bảo vệ người tiêu dùng và cạnh tranh.

Nghị định 342/2026/NĐ-CP đồng thời quy định cơ chế chuyển tiếp nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp đang hoạt động thực hiện các thủ tục theo quy định mới, hạn chế tác động đột ngột đến hoạt động kinh doanh.

Với việc làm rõ phạm vi cấp phép và điều kiện tiếp cận thị trường, Nghị định 342/2026/NĐ-CP được kỳ vọng góp phần nâng cao tính minh bạch, khả năng dự báo của môi trường kinh doanh, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp FDI xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn và thúc đẩy dòng vốn đầu tư gắn với hoạt động thương mại, phân phối và dịch vụ tại Việt Nam.