Động lực lớn cho các nhà khoa học, trí thức

Sau bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội (ngày 16/5), các nhà khoa học, trí thức bày tỏ sự phấn khởi, tin tưởng vào quan điểm "nhà khoa học có vai trò trung tâm, kết nối để phục vụ sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới".  

PGS.TS Trương Ngọc Kiểm, Giám đốc Công viên công nghệ cao và đổi mới sáng tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ: Ngày 16/5, Đại học Quốc gia Hà Nội đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 120 năm ngày truyền thống (16/5/1906 - 16/5/2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất. Tại Lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã giao nhiều nhiệm vụ cho Đại học Quốc gia Hà Nội, trong đó có nhiệm vụ trở thành đại học tinh hoa, đầu tàu trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, góp phần quan trọng giúp nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng hai con số.

"Nhìn lại chặng đường đã qua, Đại Quốc gia Hà Nội đã nỗ lực rất lớn, đạt nhiều thành tựu quan trọng, rất đáng trân trọng. Nhưng bước vào kỷ nguyên mới, yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước, đòi hỏi Đại học Quốc gia Hà Nội phải nỗ lực cao hơn, hành động mạnh mẽ hơn, bứt phá rõ rệt hơn để thực sự xứng đáng với tầm vóc và sứ mệnh của một đại học quốc gia. Đảng ta đã nhiều lần cảnh báo, tụt hậu là nguy cơ bao trùm, đe dọa vận mệnh và tương lai của dân tộc. Tụt hậu về trình độ phát triển bắt nguồn từ tụt hậu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, về hàm lượng tri thức trong sản xuất, dịch vụ và quản trị quốc gia. Trong thời đại toàn cầu hóa và cách mạng công nghệ phát triển như vũ bão, tụt hậu đồng nghĩa với lệ thuộc, suy yếu và đánh mất cơ hội vươn lên.

Chính vì vậy, Đảng ta đã ban hành những quyết sách chiến lược rất quan trọng như Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam, v.v... Đường lối đã rõ, thể chế đang mở, nguồn lực đã và đang được chuẩn bị. Vấn đề quyết định hiện nay là hành động, hành động quyết liệt, hiệu quả, đến nơi đến chốn, để hiện thực hóa khát vọng phát triển cao trong nhiều thập kỷ tới nhằm đưa đất nước thoát khỏi tình trạng tụt hậu và vươn lên nhóm quốc gia phát triển tiên tiến vào năm 2045"- Trích phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội.

"Nhiệm vụ này không chỉ là định hướng cho Đại học Quốc gia Hà Nội, mà còn truyền cảm hứng trong hệ thống giáo dục Đại học việt Nam", PGS.TS Trương Ngọc Kiểm bày tỏ.

Cụ thể, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo được Đảng, Nhà nước xác định là trọng tâm khi bước vào kỷ nguyên mới. PGS.TS Trương Ngọc Kiểm cho rằng, với vai trò là đại học hàng đầu, Đại học Quốc gia Hà Nội và các đại học khác, ngoài sứ mệnh đào tạo nhân lực chất lượng cao, còn là trung tâm kết nối, chuyển giao tri thức. Đồng thời, là nơi đưa sáng tạo tri thức từ trường đại học đến doanh nghiệp, địa phương; làm cầu nối trung tâm mối quan hệ giữa nhà trường, Nhà nước, doanh nghiệp, để kết quả hoạt động sáng tạo, khoa học công nghệ trong trường đại học được chuyển tải thành giá trị, ứng dụng trong phát triển đất nước.

"Với vai trò là đơn vị đầu mối trong các hoạt động đổi mới sáng tạo của Công viên công nghệ cao và đổi mới sáng tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội xác định hai việc cần làm ngay. Trước hết là rà soát lại các hệ thống, kết quả hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo của Đại học Quốc gia Hà Nội trong nhiều năm qua, nhằm đánh giá, khẩn trương thúc đẩy kết nối hợp tác, đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào phục vụ ngay địa phương, doanh nghiệp. Bởi hiện nay, các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp cần hoạt động đổi mới sáng tạo, tuy nhiên việc kết nối vẫn hạn chế. Tiếp đó, với vai trò đơn vị đầu mối, chúng tôi có nhiệm vụ kết nối các hoạt động khoa học công nghệ trong và ngoài nước với địa phương, doanh nghiệp để đưa sản phẩm của giảng viên, nhà khoa học phục vụ sự phát triển chung", PGS.TS Trương Ngọc Kiểm cho biết.

Cũng theo PGS.TS Trương Ngọc Kiểm, trong điều kiện đất nước còn khó khăn, phát triển nguồn lực còn hạn chế, việc đầu tư vươn cao cho các nhóm nghiên cứu mạnh và nhà khoa học xuất sắc, là vấn đề cần thiết. Việc đầu tư vươn cao để thu hút nhà khoa học xuất sắc từ nước ngoài về đóng góp, đầu tư các nhóm nghiên cứu trong nước, nâng cao năng lực, phát huy tiềm năng trí tuệ, lợi thế của các thầy cô, sớm đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, trở thành động lực, yếu tố then chốt phát triển đất nước. 

Còn GS.TSKH Vũ Minh Giang, Nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội, bày tỏ xúc động sâu sắc trước sự hiện diện và quan tâm đặc biệt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đối với Đại học Quốc gia Hà Nội trong sự nghiệp giáo dục đại học nước nhà.

Ôn lại quá khứ, GS.TSKH Vũ Minh Giang, chia sẻ: Ngày 15/11/1945, trong bối cảnh đất nước vừa giành độc lập và đang đứng trước muôn vàn khó khăn, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn dành thời gian dự lễ khai giảng đầu tiên của Đại học Quốc gia Việt Nam. Đó là thông điệp có ý nghĩa biểu tượng sâu sắc về quan điểm trọng dụng trí thức, trọng dụng nhân tài của Nhà nước cách mạng.  

Theo GS.TS Vũ Minh Giang, để thực hiện tốt những nhiệm vụ mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm giao, Đại học cần xác định đường hướng, nguồn lực, con người. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập nhiều đến cơ chế đặc biệt, đây là một trong những giải pháp giúp cho Đại học Quốc gia Hà Nội phát triển với tốc độ nhanh, cường độ mạnh và có bước đột phá. 

Đơn cử như trong lĩnh vực tài chính, xây dựng tài chính phải có đột phá, nếu vẫn trả lương như tất cả các trường khác, thi sẽ không thu hút được nhân tài. Mức lương trả cho các nhà khoa học, giảng viên phải tương đương các đại học có trình độ cao trên thế giới, có như vậy mới thu hút được người tài.

Xung quanh những nội dung của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cảnh báo về những vấn đề như tụt hậu trước sự phát triển mạnh mẽ khoa học công nghệ, GS.TS Trần Thị Thanh Tú, Trưởng Ban khoa học và đổi mới sáng tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, đây là chỉ đạo và cảnh báo vô cùng quý giá và đúng thời điểm, đặc biệt với lực lượng tri thức và nhà khoa học, những người nắm bắt tương lai khoa học công nghệ.  

Về phần mình, GS.TS Nguyễn Ngọc Minh, giảng viên Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhà khoa học từng được trao Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2016, cũng nhấn mạnh: Đội ngũ nhà khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của trí thức hôm nay, không chỉ là công bố các công trình nghiên cứu hay truyền thụ tri thức trên giảng đường, mà còn góp phần giải quyết những bài toán lớn của quốc gia, thúc đẩy năng lực cạnh tranh của đất nước, bảo vệ các giá trị văn hóa, nhân văn của dân tộc và chuẩn bị hành trang tri thức cho các thế hệ tương lai.