Động lực mới cho tăng trưởng và tái cấu trúc tài chính

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang tái cấu trúc mạnh mẽ để chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hơn và bền vững hơn, từ góc độ cơ quan quản lý, chia sẻ tại tọa đàm, bà Trần Thị Quỳnh Nga, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính Kinh tế Ngành (Bộ Tài chính) cho biết, chúng tôi không nhận định năng lượng sạch và tài chính xanh là hai thực thể tách biệt nhau. Năng lượng sạch là năng lượng ít hoặc không gây ô nhiễm môi trường, ít phát thải và phục vụ mục tiêu phát triển bền vững. Năng lượng sạch bao gồm điện, năng lượng gió, thủy điện, điện mặt trời... Trong khi đó, tài chính xanh là hệ thống các công cụ tài chính như tín dụng xanh, trái phiếu xanh và các quỹ đầu tư xanh...

“Định chế tài chính xanh nhằm điều hướng nguồn lực xã hội vào các dự án bảo vệ môi trường, các dự án tuần hoàn, các dự án xanh, các dự án năng lượng sạch và năng lượng tái tạo, gắn với các cam kết quốc tế như mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Năng lượng sạch cần những nguồn vốn dài hạn và có lãi suất ưu đãi để giảm chi phí. Ngược lại, tài chính xanh cần những dự án năng lượng sạch khả thi và minh bạch làm địa chỉ để giải ngân. Nếu không có tài chính xanh, năng lượng sạch sẽ mãi là những dự án đắt đỏ trên giấy. Và nếu không có năng lượng sạch, tài chính xanh sẽ rơi vào tình trạng có tiền nhưng thiếu chỗ tiêu và đầu tư hợp lý”, bà Trần Thị Quỳnh Nga chia sẻ.

Chia sẻ về xu hướng chuyển đổi xanh, ông Tô Quốc Hưng, Giám đốc Quốc gia, Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh quốc (ACCA) tại Việt Nam cho biết, ESG được nhắc tới từ rất nhiều năm trước nhưng gần đây rõ ràng hơn và hiện đang trở thành xu hướng trên thế giới.

Ông Tô Quốc Hưng thông tin, cách đây khoảng hơn 1 năm, một cuộc khảo sát với khoảng 5.800 doanh nghiệp trên 18 quốc gia; trong đó, có Việt Nam, cho thấy các doanh nghiệp trên thế giới đã thực hiện ESG; như ở Anh đã có những quy định bắt buộc về thông tin liên quan đến ESG. Còn ở những nước đang phát triển như Indonesia hay Bangladesh, họ cũng tích hợp những tiêu chuẩn quốc tế vào quy định của địa phương, ví dụ như quy định liên quan đến bình đẳng giới, lao động hay nước sạch.

Ở Việt Nam trong mấy năm gần đây, các doanh nghiệp đã bắt đầu thực hiện tài chính xanh, đặc biệt là các doanh nghiệp tài chính và các ngân hàng bắt kịp rất nhanh các tiêu chuẩn quốc tế về tài chính xanh.

Ông Tô Quốc Hưng cho biết, hiện nay, các nhà đầu tư rất quan tâm đến câu chuyện ESG. Họ muốn biết lộ trình các doanh nghiệp thực hành ESG, mức độ ảnh hưởng đến chi phí vốn và qua đó tác động đến khả năng huy động vốn của doanh nghiệp.

Còn theo bà Mạc Hoàng Anh, Giám đốc tài chính Công ty Cổ phần OSI Holdings, cho rằng ESG không còn là câu chuyện nên làm hay không nữa mà nó trở thành một yếu tố có tính cạnh tranh trong dài hạn của doanh nghiệp.

“Trước đây, nhiều doanh nghiệp chỉ xem ESG như một lớp trang trí cho thương hiệu. Tuy nhiên, hiện nay, trên thị trường vốn, khách hàng, đối tác và cả chuỗi cung cấp toàn cầu đều xem ESG là một tiêu chí đánh giá thực chất năng lực quản trị của doanh nghiệp. Điều này đặc biệt đúng với các mô hình kinh doanh, khả năng đi đường dài, cũng như chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh trong giai đoạn 2021-2030 và tầm nhìn đến 2050”, bà Mạc Hoàng Anh cho hay.

ESG giúp doanh nghiệp nâng cao quản trị, tăng tính minh bạch, kiểm soát rủi ro tốt hơn; và quan trọng hơn là mở rộng khả năng tiếp cận vốn, đối tác, khách hàng và thị trường. ESG cũng giúp xây dựng bộ khung quản trị của công ty, hướng đến phát triển dài hạn chứ không phải chỉ ngắn hạn.

Để thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, phát triển tài chính xanh và thực hành ESG, ở góc độ cơ quan quản lý, bà Trần Thị Quỳnh Nga cho biết, Nhà nước, trong đó có Bộ Tài chính, đã tích cực phối hợp với Bộ Công Thương và các bộ, ngành khác để từng bước hoàn thiện khung chính sách, ban hành chính sách ưu tiên, và tạo lập các khu vực phát triển. Hệ thống ngân hàng và các tổ chức tài chính cũng đã chủ động xây dựng các gói ưu đãi cho các dự án năng lượng, kế hoạch và sản xuất xanh.

Bộ Tài chính cũng đang rất tích cực trong quá trình ban hành các hướng dẫn để có tiêu chí rõ ràng giúp các doanh nghiệp đánh giá theo điều kiện và tiêu chí để tiếp cận dòng vốn xanh. Để tiếp cận nguồn vốn xanh với lãi suất ưu đãi, đại diện Bộ Tài chính cũng khuyến nghị các doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị và minh bạch hóa báo cáo tài chính. Đây cũng là một giải pháp để nâng tầm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên bảng quốc tế.

“Trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và các địa phương, các cơ quan liên quan để tập trung hoàn thiện các chính sách tài chính nhằm mục tiêu huy động nguồn lực tối đa cho tăng trưởng xanh, hướng tới hoàn thành các mục tiêu phát triển bền vững và góp phần tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh mới”, bà Trần Thị Quỳnh Nga cho biết.