Đồng Tháp đẩy mạnh chế biến sâu, nâng giá trị trái dứa

Để phát triển bền vững ngành hàng dứa, các xã chuyên canh dứa đang áp dụng, triển khai nhiều giải pháp nhằm chuẩn hóa và phát triển vùng nguyên liệu, đồng thời hướng đến đầu tư chế biến sâu và công nghệ sau thu hoạch.

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu theo

Xã Hưng Thạnh, tỉnh Đồng Tháp có diện tích khoảng 3.200 ha dứa với sản lượng trên 52.000 tấn/năm, được xác định là một trong những cây trồng quan trọng trong cơ cấu sản xuất của xã. Đây là ngành hàng có quy mô lớn, có vùng nguyên liệu tập trung và còn nhiều dư địa để nâng cao giá trị theo hướng phát triển bền vững.

Hiện giá dứa loại 1 đang được thương lái thu mua từ 8.500-10.500 đồng/kg, giúp người trồng dứa ở xã Hưng Thạnh nói riêng cũng như của tỉnh Đồng Tháp phấn khởi vì giá dứa tăng trở lại gần gấp đôi so với vài tháng trước đây.

Theo đánh giá của bà con trồng dứa chuyên canh, giá dứa hiện đang giữ mức ổn định cao nhờ thương hiệu “dứa Tân Phước” đã khẳng định được chỗ đứng trên thị trường, người tiêu dùng tín nhiệm, tiêu thụ thuận lợi, nhu cầu thị trường lớn.

Ông Nguyễn Văn Cai, ngụ xã Hưng Thạnh, tỉnh Đồng Tháp, trước đây đã trồng cây ăn trái trên diện tích 4,3 ha nhưng hiệu quả kinh tế không cao nên ông mạnh dạn chuyển đổi sang trồng dứa chuyên canh sau khi có chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của địa phương. Trong đợt thu hoạch đầu tiên của vụ dứa năm nay, ông Cai bán xô dứa (không phân loại) là 9.000 đồng/kg, thu về lợi nhuận gần 150 triệu đồng/ha.

Tương tự, ông Huỳnh Văn Sơn, ngụ xã Hưng Thạnh, có 12 ha dứa đang cho trái. Nhờ áp dụng đồng bộ các kỹ thuật thâm canh, ông canh tác đạt năng suất bình quân 25-30 tấn/ha, mức cao nhất trong vùng. Với giá dứa loại 1 hiện nay được mua với giá 9.500 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, ông có lợi nhuận 5.000 đồng/kg dứa tương ứng với 150 triệu đồng cho mỗi ha dứa. Với tổng diện tích dứa, mỗi năm ông Sơn thu về từ 1,5 tỷ - 1,7 tỷ đồng.

Tại xã Tân Phước 1, tỉnh Đồng Tháp, địa phương có vùng chuyên canh dứa với diện tích khoảng 7.400 ha. Nhờ áp dụng kỹ thuật xử lý rải vụ, nông dân có thể thu hoạch và cung ứng sản phẩm cho thị trường quanh năm.

Ông Đặng Văn Hòa, xã Tân Phước 1, tỉnh Đồng Tháp, có 1 ha dứa đang cho trái với sản lượng khoảng 20 tấn/ha, chia sẻ: Với giá dứa dao động từ 9.000-10.000 đồng thì người trồng có lợi nhuận cao. Riêng bản thân tôi cũng như một số nông dân ở nơi khác đến đây lập nghiệp thì nhờ cây dứa nên mới có của cải như ngày hôm nay.

Với diện tích gần 15.000 ha dứa, tỉnh Đồng Tháp định hướng phát triển ngành hàng dứa theo hướng nâng cao chất lượng, giảm chi phí, tăng giá trị và phát triển bền vững chứ không chỉ tập trung mở rộng diện tích.

Bà Phạm Hương Huyền, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hưng Thạnh, tỉnh Đồng Tháp, trao đổi: Theo định hướng của Sở Nông nghiệp & Môi trường tỉnh Đồng Tháp cũng như thực hiện theo Nghị quyết của Đảng bộ xã Hưng Thạnh về phát triển cây dứa, địa phương xác định cần tập trung giải quyết vấn đề liên kết chuỗi giá trị còn thiếu và yếu. Qua đánh giá, sản xuất của người dân vẫn còn phân tán, quy mô hộ gia đình là chủ yếu; mối liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp trong sản xuất, sơ chế, chế biến và tiêu thụ chưa thật sự chặt chẽ. Vì vậy, giá trị gia tăng của ngành hàng dứa chưa tương xứng với tiềm năng vùng nguyên liệu.

Địa phương sẽ phối hợp với cơ quan chuyên môn tăng cường hướng dẫn nông dân áp dụng các quy trình sản xuất an toàn, quản lý dịch hại tổng hợp, sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý, từng bước giảm chi phí đầu vào và hạn chế tác động đến môi trường. Đồng thời, xã tiếp tục khuyến khích phát triển sản xuất theo tiêu chuẩn, mở rộng diện tích sản xuất an toàn, đạt chuẩn VietGAP và các hình thức liên kết phù hợp với yêu cầu thị trường.

Đầu tư chế biến sâu và công nghệ sau thu hoạch

Nhằm góp phần tăng thêm chuỗi giá trị sản phẩm từ trái dứa, giúp người trồng dứa tránh được tình trạng “được mùa, mất giá”, tỉnh Đồng Tháp đã xây dựng, phát triển làng nghề chế biến các sản phẩm từ trái dứa.

Trên địa bàn các xã Tân Phước 1, Phước Lập, Hưng Thạnh…, tỉnh Đồng Tháp có hơn 60 hộ gia đình sản xuất các sản phẩm làm từ trái dứa; trong đó, riêng xã Phước Lập 1 có 37 cơ sở làm kẹo từ dứa.

Ông Lê Hữu Phúc, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Phước 1, tỉnh Đồng Tháp, cho hay, trái dứa hiện nay phần lớn chủ yếu là tiêu thụ tươi nên tình trạng “được mùa, mất giá” vẫn xảy ra, đặc biệt vào những lúc thu hoạch đồng loạt. Do đó, định hướng của Ủy ban nhân dân xã là bên cạnh phát triển vùng nguyên liệu dứa theo hướng phục vụ xuất khẩu phải gắn liền với công nghệ chế biến sâu các sản phẩm từ trái dứa tươi. Hiện nay, nông dân trên địa bàn xã cũng đã thực hiện các sản phẩm liên quan về dứa như mứt dứa, nước ép dứa, nước màu dứa, dứa sấy. Xã có 5 sản phẩm OCOP 3 sao liên quan đến dứa.

Xã Tân Phước 1 có 37 cơ sở sản xuất kẹo dứa; trong đó, có 5 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao. Các cơ sở đã tạo việc làm cho lao động địa phương, tăng thu nhập, ổn định cuộc sống và đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế của xã.

Bà Đặng Kim Hoàng, chủ cơ sở kẹo dứa Hải Hậu, ở xã Tân Phước 1, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ, cơ sở kẹo dứa này đã hoạt động được hơn 10 năm, cung cấp từ 100 đến 150 kg kẹo thành phẩm mỗi ngày tùy theo nhu cầu thị trường. Vào dịp Tết cổ truyền của dân tộc, nhu cầu tăng gấp đôi vì khách đặt kẹo nhiều.

Đặc biệt, khi tham gia chương trình khuyến công của Sở Công Thương tỉnh Tiền Giang cũ (nay là Đồng Tháp), cơ sở Hải Hậu được hỗ trợ máy đóng gói và máy cắt phục vụ sản xuất kẹo nên việc sản xuất kẹo thuận lợi hơn gói thủ công rất nhiều. Các công đoạn sản xuất kẹo dứa được rút ngắn thời gian nhưng vẫn đảm bảo chất lượng.

Cơ sở kẹo dứa Hải Hậu đã đạt tiêu chuẩn sản phẩm OCOP 3 sao nên được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh tiêu thụ; và còn được bán ra nước ngoài, bà Hoàng cho biết thêm.

Bên cạnh sản phẩm kẹo dứa, nhiều cơ sở sản xuất còn chế biến nước ép tươi từ dứa, nước màu từ dứa, dứa sấy…, góp phần tiêu thụ lượng lớn trái dứa vào mùa thu hoạch đồng loạt. Điều này không những tăng thêm chuỗi giá trị sản phẩm từ trái dứa tươi mà còn góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người dân trong vùng chuyên canh dứa.

Hiện nay, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Tháp đang thực hiện 2 đề tài nghiên cứu liên quan đến các phụ phẩm về dứa, một là đề tài sợi dứa từ lá dứa, còn thân dứa thì có đề tài nghiên cứu enzyme Bromelain về thực phẩm, để sử dụng trong thực phẩm. Hai đề tài nghiên cứu này sau khi hoàn thành, nghiệm thu sẽ là nền tảng quan trọng góp phần tăng giá trị gia tăng cây dứa, tăng thu nhập cho bà con nông dân.

Để phát triển bền vững cây dứa trong thời gian tới, tỉnh Đồng Tháp định hướng đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm dứa Đồng Tháp Mười gắn với tiêu chuẩn xuất khẩu; đồng thời đầu tư công nghệ bảo quản sau thu hoạch và chế biến sâu nhằm đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng và giảm áp lực tiêu thụ quả tươi.

Đồng Tháp hiện có 16 hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất dứa với diện tích hàng nghìn ha. Thông qua các hợp tác xã, nông dân được hướng dẫn áp dụng các quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo đảm an toàn thực phẩm. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp cũng tham gia ký kết hợp đồng bao tiêu, xây dựng vùng nguyên liệu phục vụ chế biến và xuất khẩu, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm dứa Đồng Tháp.