Đồng Tháp huy động "mắt thần" quét cảm biến nhiệt canh lửa Tràm Chim

Trước tình hình này, các chủ rừng đã chủ động thực hiện nhiều giải pháp phòng, chống cháy rừng; trong đó có đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, thiết bị hiện đại vào công tác kiểm tra, giám sát nguy cơ cháy rừng từ sớm, từ xa.

“Mắt thần” giám sát rừng

Trong những ngày nắng nóng của tháng 4, phóng viên Thông tấn xã Việt Nam có mặt tại Vườn Quốc gia Tràm Chim, khu Ramsar thứ 2 của Việt Nam và là khu Ramsar thứ 2.000 của thế giới. Vườn Quốc gia Tràm Chim có tổng diện tích hơn 7.300 ha, tiếp giáp với 4 xã: Tràm Chim, Phú Thọ, Tam Nông và An Hòa. Vườn có 6 kiểu quần xã đặc trưng gồm: Sen, lúa ma, năng, cỏ ống, mồm mốc và rừng tràm. Hiện đang là mùa khô, nhiều khu vực trong Vườn đã khô cạn nước, cảnh báo cháy rừng ở cấp IV (nguy hiểm) và cấp V (cực kỳ nguy hiểm).

Tại các tháp quan sát trong rừng đều có lực lượng bảo vệ túc trực, trên các tháp cao, gắn camera giám sát chuyên dụng, có khả năng zoom quang học, nhìn rõ chủ thể từ khoảng cách hàng trăm mét. Với chiếc điện thoại thông minh kết nối với hệ thống camera, nhân viên bảo vệ rừng dễ dàng theo dõi rừng mọi lúc, mọi nơi và giám sát bao quát rừng từ trên cao. Theo Vườn Quốc gia Tràm Chim, đơn vị đã đầu tư lắp đặt 24 camera giám sát chuyên dụng, trong đó có 15 camera xoay 360 độ và 9 camera cố định. Camera lắp đặt trên các tháp quan sát trong rừng ở tất cả các phân khu từ A1 đến A5 của Vườn Quốc gia Tràm Chim.

Đặc biệt, năm 2025, Vườn Quốc gia Tràm Chim đầu tư flycam chuyên dụng để phục vụ quản lý, bảo vệ tài nguyên và phòng, chống cháy rừng. Là người trực tiếp điều khiển chiếc flycam này, anh Phan Hữu Tình, nhân viên Phòng Quản lý bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng (Vườn Quốc gia Tràm Chim) cho biết, trên flycam có gắn loa dùng để phát đi các thông báo, nhắc nhở khi phát hiện đối tượng xâm nhập rừng trái phép; có thể phát ra âm thanh cảnh báo từ xa để xua đuổi động vật (trâu, bò) chăn thả trái phép trong rừng.

Flycam còn được trang bị hệ thống gimbal có camera kép, bao gồm camera quang học độ phân giải cao và camera cảm biến nhiệt độ. Khi bật chức năng quét cảm biến nhiệt độ, nếu phát hiện khu vực có nhiệt độ cao hơn bình thường thì thiết bị sẽ thông báo qua màn hình điều khiển. Trên cơ sở đó, lực lượng bảo vệ rừng dưới mặt đất sẽ đến khu vực đó để kiểm tra, xử lý. Trong trường hợp có xảy ra cháy, khói bao trùm nhưng nhờ cảm biến nhiệt, có thể giám sát được quy mô đám cháy, tốc độ cháy, hướng gió để đề ra giải pháp chữa cháy hiệu quả và tránh cháy lan.

Ông Cao Thái Phong, Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Tràm Chim đánh giá, các camera, flycam, thiết bị đo thủy văn… hỗ trợ đắc lực trong quản lý, bảo vệ tài nguyên và phòng, chống cháy rừng. Các thiết bị này giúp lực lượng bảo vệ rừng phát hiện nguy cơ cháy rừng từ sớm, từ xa. Thông qua bay flycam kiểm tra, nếu nhận thấy khu vực có độ ẩm thấp thì Vườn tiến hành điều tiết nước bổ sung cho kênh dẫn nước. Diện tích Vườn khá rộng, có những nơi khó tiếp cận trực tiếp nhưng với thiết bị giám sát hiện đại, lực lượng chức năng có thể nhìn bao quát từ trên cao, quan sát được vùng lõi của Vườn; góp phần nhanh chóng phát hiện và kịp thời xử lý những đối tượng xâm nhập rừng trái phép.

Rừng tràm Gáo Giồng (xã Phong Mỹ) có tổng diện tích rừng hơn 1.600 ha; trong đó có khoảng 1.200 ha rừng tràm. Nhằm kiểm soát đối tượng xâm nhập rừng trái phép và phục vụ phòng, chống cháy, Rừng tràm Gáo Giồng cũng đã lắp đặt nhiều camera giám sát tại các vị trí trọng yếu. Theo Trưởng Ban Quản lý rừng tràm Gáo Giồng Huỳnh Thanh Hiền, hiện đơn vị huy động tối đa lực lượng tham gia phòng, chống cháy rừng. Lực lượng bảo vệ thường xuyên tuần tra, nhất là những khu vực có nguy cơ cháy cao; đưa máy bơm nước vào các chòi canh trong rừng để kịp thời ứng phó khi xảy ra cháy; triển khai làm chết cỏ và xới lên một lớp đất để tạo “đường băng trắng”, phòng cháy lan từ đồng cỏ vào rừng tràm.

Chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng

Toàn tỉnh Đồng Tháp có diện tích đất rừng hơn 7.740 ha; trong đó, gần 2.720 ha rừng đặc dụng; hơn 2.054 ha rừng phòng hộ; trên 2.150 ha rừng sản xuất và rừng có mục đích khác (rừng trồng ngoài quy hoạch) là gần 817 ha. Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Tháp, hiện nay, thời tiết diễn biến hết sức phức tạp, nắng nóng kéo dài khiến thực bì khô kiệt, nguy cơ cháy rừng đang ở mức báo động. Căn cứ vào dự báo của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cùng với qua kiểm tra thực tế, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Tháp xác định, trong tuần lễ từ 6/4 đến 13/4/2026, tại các khu vực trọng điểm của 5 xã, gồm: Phú Cường, An Hòa, Tràm Chim, Tam Nông và Phú Thọ có cảnh báo cháy rừng ở cấp IV (nguy hiểm) và cấp V (cực kỳ nguy hiểm). Tại đây, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể gây ra cháy lớn và lan nhanh ra diện rộng.

Ông Phan Văn Khải Minh, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Tháp cho biết, để bảo vệ rừng, các chủ rừng có diện tích lớn trên toàn tỉnh đã kích hoạt trạng thái sẵn sàng cao nhất trong việc ứng phó với cháy rừng. Về lực lượng và phương tiện, chủ rừng kiện toàn các tổ, đội phòng cháy, chữa cháy; kiểm tra, vận hành máy bơm và trang thiết bị chuyên dụng để đảm bảo hoạt động tốt 100%; phân công lực lượng ứng trực, nhất là trong giờ cao điểm từ 9 đến 21 giờ hàng ngày, xuyên suốt cả ngày nghỉ và ngày lễ. Cùng với đó, tăng cường canh gác, kiểm soát chặt chẽ người ra vào rừng, đặc biệt là tại các khu vực xung yếu. Các chủ rừng cũng phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, lực lượng chức năng để đảm bảo vật tư và hậu cần theo phương châm “4 tại chỗ” (lực lượng tại chỗ, chỉ huy tại chỗ, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ).

Ngành kiểm lâm tỉnh Đồng Tháp đề nghị sự phối hợp quyết liệt từ phía chủ rừng và người dân trong phòng, chống cháy rừng mùa khô. Đối với chủ rừng, cần duy trì quan sát trên chòi canh và ngoài hiện trường liên tục ít nhất 12/24 giờ, trọng tâm là khung giờ cao điểm để phát hiện sớm và dập tắt lửa ngay từ khi mới phát sinh. Còn đối với người dân, khi đốt đồng để chuẩn bị đất canh tác cần đảm bảo những biện pháp an toàn về phòng cháy, chữa cháy. Tuyệt đối không đốt đồng vào những ngày dự báo cháy rừng cấp IV, cấp V. Trước khi đốt, phải thông báo trước với UBND xã và chủ rừng; bố trí người canh gác, trang bị đủ dụng cụ dập lửa và chỉ rời đi khi tàn lửa đã tắt hoàn toàn.

Để chủ động tăng cường phòng cháy, chữa cháy rừng, giảm thiểu thiệt hại do cháy rừng gây ra, UBND tỉnh Đồng Tháp đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương chủ động triển khai thực hiện nhiều nhiệm vụ. Cụ thể, thủ trưởng các sở, ban, ngành tỉnh và Chủ tịch UBND các xã có rừng phải triển khai thực hiện đúng, đầy đủ các văn bản chỉ đạo của Trung ương và tỉnh liên quan đến bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng. Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Tháp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ GIS và các công nghệ hiện đại trong phòng cháy, chữa cháy rừng.

UBND các xã có rừng tăng cường tuyên truyền nâng cao ý thức, trách nhiệm về phòng cháy và chữa cháy rừng; hướng dẫn việc sử dụng lửa trong rừng và gần rừng của người dân, nhất là việc sử dụng lửa trong sản xuất, canh tác phải đúng thời điểm, địa điểm; kiểm soát hoạt động xử lý thực bì bằng cách sử dụng lửa và những hành vi dùng lửa khác có nguy cơ gây cháy rừng.

Các đơn vị quản lý rừng chú trọng kiểm tra, kiểm soát những khu vực có nguy cơ cháy rừng cao, rà soát bổ sung và thực hiện hiệu quả phương án, kế hoạch phòng cháy, chữa cháy rừng của các đơn vị, chủ rừng theo quy định của pháp luật; phân công lực lượng trực 24/24 giờ trong những ngày cao điểm mùa khô tại đơn vị và khu vực trọng điểm dễ xảy ra cháy rừng; có các  phương án bảo đảm lực lượng, vật tư, trang thiết bị và hậu cần, thường trực, sẵn sàng phối hợp lực lượng ứng phó, xử lý tình huống cấp bách phòng cháy, chữa cháy rừng.