Đồng yen lao dốc gây sức ép thay đổi chính sách lãi suất đối với BoJ

Theo các nhà phân tích, đồng yen suy yếu đang gây áp lực buộc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) phải thắt chặt chính sách tiền tệ, song chính sách lãi suất của ngân hàng này được dự báo sẽ không thay đổi sau khi BoJ kết thúc cuộc họp kéo dài hai ngày vào ngày 26/4 (giờ địa phương).

Đồng yen neo tại mức thấp nhất 34 năm so với đồng USD và chạm đáy của một thập kỷ so với các đồng tiền khác trước thềm cuộc họp của BoJ, với lãi suất dự kiến sẽ vẫn được duy trì ở mức thấp. Trong khi đồng USD suy yếu ở những thị trường khác do dữ liệu tăng trưởng đáng thất vọng của Mỹ yếu hơn dự kiến. Theo báo cáo mới nhất, nền kinh tế Mỹ tăng trưởng ở mức chậm nhất gần hai năm trong quý I/2024, đạt 1,6%, thấp hơn so với dự báo tăng trưởng 2,4% của các nhà kinh tế.

Sáng 26/4, 1 USD đổi được 155,58 yen, so với mức 155,74 yen/USD của phiên trước - mức chưa từng thấy kể từ năm 1990.

Với việc đồng yen chạm mức thấp nhất hơn ba thập kỷ, suy đoán cho rằng Chính phủ Nhật Bản có thể can thiệp vào thị trường ngoại hối để hỗ trợ đồng tiền này lần đầu tiên kể từ năm 2022 đã gia tăng. Các nhà phân tích cho biết, đồng yen giảm giá sẽ đẩy giá hàng nhập khẩu vào Nhật Bản lên, do đó BoJ có thể nâng dự báo lạm phát sau cuộc họp vào ngày 26/4.

Tuần trước, Thống đốc BoJ, ông Kazuo Ueda, cho biết nếu sự giảm giá của đồng yen tạo ra "tác động quá lớn không thể bỏ qua, thì điều đó có nghĩa là trong một số trường hợp, việc thay đổi chính sách tiền tệ sẽ trở nên khả thi".

BoJ đã loại bỏ chính sách lãi suất âm vào tháng 3/2024, đây là lần tăng lãi suất đầu tiên của họ trong 17 năm.

Nhưng các quan chức BoJ cho rằng sẽ không có thêm đợt tăng lãi suất nào nữa, điều này sẽ kéo dài đà đi xuống của đồng yen.

Các đồng tiền khác gần đây cũng giảm mạnh so với đồng USD, sau khi dữ liệu lạm phát nóng của Mỹ làm giảm hy vọng Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) sẽ cắt giảm lãi suất vào tháng Sáu. Vì vậy, ngay cả khi BoJ giữ nguyên lãi suất, bất kỳ điều chỉnh nào đối với chương trình nới lỏng có định lượng (QE) và giọng điệu bình luận của ông Ueda cũng sẽ được đánh giá kỹ lưỡng để tìm manh mối về các động thái trong tương lai.

Ông Hideo Kumano, kinh tế trưởng của Viện nghiên cứu Dai-ichi Life, cho biết Thống đốc Ueda có thể muốn có một cái nhìn dài hạn, nhưng "có thể ông ấy không thể tránh được yếu tố tỷ giá ngoại hối". Ông nói, điều này có thể khiến BoJ hướng tới một đợt tăng lãi suất bổ sung, quan điểm này cũng được BNP Paribas và các bên khác đồng tình.

Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Shunichi Suzuki cho biết ông đang theo dõi sát sao các biến động của đồng nội tệ và sẵn sàng thực hiện các bước đầy đủ để ứng phó. Các vị thế bán khống đồng yen đã đạt mức cao nhất trong 17 năm vào tuần trước.

Giá phòng khách sạn tại Nhật Bản đã tăng lên mức cao nhất trong gần 30 năm qua trong tháng Ba, khi đồng yen rẻ và mùa hoa anh đào nở đã thu hút lượng du khách cao kỷ lục đến với “đất nước Mặt Trời mọc”.

Theo công ty cung cấp thông tin bất động sản toàn cầu CoStar Group, giá phòng khách sạn trung bình trong tháng Ba ở mức khoảng 20.986 yen (136 USD)/đêm, mức cao nhất kể từ tháng 8/1997 và tăng gần 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Tỷ lệ lấp đầy cũng tăng lên 78%.

Lượng du khách nước ngoài đến Nhật Bản đã chạm mức cao kỷ lục 3,1 triệu người trong tháng Ba. Đồng yen đang dao động ở mức thấp nhất 34 năm so với đồng USD, khiến Nhật Bản trở thành một điểm đến hấp dẫn với du khách nước ngoài. Dẫn đầu làn sóng du lịch đến Nhật Bản là du khách từ Hàn Quốc, vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc) và Trung Quốc trong mùa hoa anh đào. Đây là thời điểm thường thu hút nhiều du khách đến với Nhật Bản.   

Theo chuyên gia Harumi Taguchi của công ty S&P Global Market Intelligence, một yếu tố khác cũng góp phần khiến giá phòng khách sạn tại Nhật Bản tăng mạnh là tình trạng thiếu lao động. Bà Taguchi cho biết các khách sạn phải tăng giá phòng để có thể hoạt động trong điều kiện tỷ lệ lấp đầy cao mà thiếu hụt lao động. Bà cho biết nhu cầu cao từ du khách quốc tế, và điều này tạo điều kiện để tăng giá phòng.

Đồng yen suy yếu cũng đang thúc đẩy du khách chi tiêu nhiều hơn trong các chuyến du lịch. Du khách nước ngoài đã chi 1.750 tỷ yen trong giai đoạn từ tháng 1-3 năm nay, tăng 52% so với cùng kỳ năm 2019, theo số liệu từ Cơ quan du lịch Nhật Bản. Du khách cũng đang tranh thủ mua các loại hàng hoá xa xỉ ở mức giá hấp dẫn.

Bà Taguchi dự đoán nếu nhu cầu từ du khách nước ngoài tiếp tục tăng lên, giá phòng khách sạn có thể cũng vẫn tăng theo, nhưng với đồng yen yếu, thì mức giá đó vẫn rẻ với du khách nước ngoài.

Kết quả khảo sát do BoJ công bố mới đây cho thấy chỉ số niềm tin của các công ty dịch vụ lớn của Nhật Bản đã tăng lên mức cao nhất của hơn 30 năm, làm dấy lên hy vọng nhu cầu trong nước sẽ hỗ trợ đà phục hồi kinh tế mong manh.

Theo kết quả khảo sát Tankan của BoJ, chỉ số niềm tin doanh nghiệp của các công ty dịch vụ lớn cải thiện từ mức +32 trong ba tháng trước đó lên +34 trong tháng 3/2024, tăng nhẹ so với dự đoán +33 của thị trường.

Một quan chức của BoJ cho hay đây là mức cao nhất kể từ tháng 8/1991, khi nền kinh tế Nhật Bản bùng nổ sau đợt bong bóng bất động sản và hoạt động du lịch trong nước gia tăng, cùng với lợi nhuận doanh nghiệp tăng sau các đợt tăng giá.

Nhà kinh tế trưởng Takeshi Minami tại Viện nghiên cứu Norinchukin cho biết BoJ dường như vẫn lạc quan về niềm tin doanh nghiệp trong lĩnh vực dịch vụ. Ông cho rằng BoJ có thể sẽ tăng lãi suất một lần nữa trong năm nay nếu tốc độ tăng lương nhanh.

Khảo sát của Tankan cũng cho thấy chỉ số niềm tin của các nhà sản xuất lớn tại nước này đã giảm sau 3 quý tăng liên tiếp. Cụ thể là chỉ số niềm tin của các công ty sản xuất lớn ở mức +11 trong tháng 3/2024, thấp hơn so với mức +13 trong tháng 12/2023.

Tuy nhiên, cuộc khảo sát cho thấy cả các nhà sản xuất và dịch vụ lớn đều dự đoán tình hình sẽ trở nên tồi tệ hơn trong ba tháng tới. Một quan chức của BoJ cho biết một số công ty lo lắng về sự bất ổn kinh tế toàn cầu và triển vọng chi phí lao động tăng cao do thị trường việc làm bị thắt chặt.

Nền kinh tế Nhật Bản đã tăng trưởng 0,4% trong quý cuối cùng của năm 2023, ngăn chặn một cuộc suy thoái kỹ thuật trong gang tấc nhờ chi tiêu vốn mạnh mẽ bù đắp cho những điểm yếu trong tiêu dùng.

Các nhà phân tích dự đoán nền kinh tế sẽ hầu như không tăng trưởng trong quý đầu tiên của năm 2024 do chi phí sinh hoạt tăng cao ảnh hưởng đến tiêu dùng và hoạt động sản xuất bị gián đoạn tại một số nhà máy ô tô gây sức ép lên sản xuất công nghiệp.

Niềm tin doanh nghiệp và nhu cầu chi tiêu của doanh nghiệp là chìa khóa quyết định liệu nền kinh tế Nhật Bản có thể duy trì sự phục hồi vừa phải và cho phép ngân hàng trung ương tăng lãi suất một lần nữa hay không.

Bất chấp quyết định chấm dứt lãi suất âm gần đây của BoJ, các đồn đoán về việc BoJ sẽ chậm tăng lãi suất trong thời gian tới đã gây sức ép lên đồng yen và nhanh chóng đẩy đồng nội tệ xuống mức thấp nhất trong 34 năm so với đồng USD.

Trong năm tài chính 2023 (kết thúc vào tháng 3/2024), Nhật Bản đã ghi nhận hơn 9.000 doanh nghiệp phá sản lần đầu tiên sau 9 năm. Nguyên nhân là do sự sụp đổ hàng loạt của các công ty phụ thuộc vào viện trợ của Chính phủ Nhật Bản trong thời đại dịch COVID-19. Một số nhà phân tích dự đoán rằng con số này có thể vượt 10.000 trong năm tài chính 2024 (kết thúc vào tháng 3/2025).

Theo dữ liệu công bố mới đây của Tokyo Shoko Research, các vụ phá sản doanh nghiệp liên quan đến các khoản nợ từ 10 triệu yen (66.000 USD) trở lên đã tăng 32% lên 9.053 trong năm tài chính kết thúc vào 31/3/2024.

Ngoài việc hoàn trả các khoản vay và giá cả tăng cao, giới hạn về thời gian làm thêm giờ đã có hiệu lực trong ngành xây dựng và hậu cần từ tháng Tư này. Trong bối cảnh ngày càng khó khăn trong việc tuyển dụng lao động như tài xế, số vụ phá sản do thiếu lao động đã lên tới 191 vụ trên tất cả các ngành trong năm tài chính 2023 và có khả năng còn tăng thêm.

Theo Nobuo Tomoda - Giám đốc điều hành của Tokyo Shoko Research,: “Sự gia tăng chi phí vận tải do tình trạng thiếu lao động trong lĩnh vực logistics sẽ có tác động lan tỏa đến nhiều ngành công nghiệp”.