Dự kiến tổng thu ngân sách năm 2026 sẽ tăng hơn 28%

Thực hiện quy định của Luật Ngân sách nhà nước, trên cơ sở báo cáo của Chính phủ trình Quốc hội về dự toán ngân sách nhà nước và phân bổ ngân sách trung ương năm 2026, Bộ Tài chính đã biên soạn và phát hành “Báo cáo công khai dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 Chính phủ trình Quốc hội”.

Báo cáo cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về tình hình thực hiện nhiệm vụ ngân sách năm 2025 và dự kiến thu chi ngân sách nhà nước năm 2026, được trình tại Kỳ họp thứ mười, Quốc hội khóa XV.

Theo báo cáo, kinh tế - xã hội năm 2026 dự kiến đạt tốc độ tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân khoảng 4,5%.

Trên cơ sở đó, dự toán tổng thu ngân sách nhà nước năm 2026 là 2.529,4 nghìn tỷ đồng, tăng 28,6% so với dự toán năm 2025 và tăng 5,9% so với ước thực hiện cùng năm, tương ứng tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước khoảng 17,4% GDP; trong đó từ thuế, phí khoảng 13%GDP.

Cụ thể, thu nội địa chiếm 87% với 2.199,9 nghìn tỷ đồng; thu từ dầu thô đạt khoảng 43 nghìn tỷ đồng (tương đương năm 2025), trên cơ sở sản lượng khai thác khoảng 8 triệu tấn và giá dầu 65–70 USD/thùng. Thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 278 nghìn tỷ đồng, tăng 43 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm trước; thu viện trợ dự kiến 8,5 nghìn tỷ đồng.

Báo cáo nhận định, dự toán thu được xây dựng ở mức tích cực, bám sát mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động khó lường do sự phức tạp về địa chính trị, vấn đề thuế đối ứng của Hoa Kỳ, đòi hỏi các cấp các ngành phải quyết tâm cao thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước ngay từ những tháng đầu năm.

Tổng chi ngân sách nhà nước năm 2026 dự kiến khoảng 3.159,1 nghìn tỷ đồng, tăng 22,6% so với dự toán năm 2025. Trong đó, chi đầu tư phát triển được ưu tiên mạnh, đạt 1.120,2 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 35,5% tổng chi và tăng tới 41,7% so với năm trước. Chi trả nợ lãi là 121,1 nghìn tỷ đồng, bảo đảm đầy đủ nghĩa vụ trả nợ theo quy định. Chi thường xuyên ước 1.808,9 nghìn tỷ đồng, chiếm 57,2% tổng chi, đảm bảo các nhiệm vụ chính trị, an sinh xã hội và phát triển kinh tế - xã hội.

Nguyên tắc bố trí chi năm 2026 tập trung vào việc ưu tiên chi đầu tư phát triển gắn với mục tiêu tăng trưởng GDP 10%/năm; đảm bảo chi trả nợ, dự phòng và dự trữ quốc gia hợp lý;  chi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đạt 3% tổng chi ngân sách nhà nước; thực hành tiết kiệm, dành nguồn cải cách tiền lương, phụ cấp; đồng thời kiến nghị tăng thêm 3% số bổ sung cân đối cho các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách.

Dự toán bội chi ngân sách nhà nước năm 2026 là 605,8 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 4,2% GDP, trong đó bội chi ngân sách trung ương chiếm 4,0% GDP, ngân sách địa phương 0,2%.

Báo cáo cũng xác định 5 nhóm giải pháp chủ yếu để thực hiện dự toán ngân sách nhà nước, gồm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng bền vững; quyết liệt triển khai nhiệm vụ thu, phấn đấu hoàn thành dự toán ở mức cao nhất; nâng cao hiệu quả quản lý, phân bổ và sử dụng ngân sách; đổi mới hoạt động của các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập; đồng thời cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia.

Trong kế hoạch tài chính – ngân sách 3 năm 2026–2028, Báo cáo dự báo kinh tế thế giới sẽ tiếp tục biến động nhanh và phức tạp theo hướng đa cực, cạnh tranh thương mại gay gắt. Xung đột địa chính trị, rủi ro “đa khủng hoảng” cùng tác động của biến đổi khí hậu, già hóa dân số và an ninh phi truyền thống sẽ ảnh hưởng lớn đến ổn định tài chính toàn cầu. Ở trong nước, chính trị - xã hội ổn định, uy tín quốc tế và vị thế Việt Nam tiếp tục được củng cố. . Các tổ chức quốc tế kỳ vọng và đánh giá tích cực về triển vọng kinh tế Việt Nam năm 2026, dù tăng trưởng có thể chững lại trong ngắn hạn, do áp lực từ thuế quan.

Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn đối mặt với nhiều thách thức như năng lực sản xuất hạn chế, nhu cầu vốn đầu tư lớn, già hóa dân số nhanh, và chênh lệch phát triển vùng miền.

Kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 3 năm 2026–2028 hướng tới chính sách tài khóa chủ động, mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, linh hoạt, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính; cơ cấu lại ngân sách nhà nước, đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương; ưu tiên đầu tư phát triển, giáo dục, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, an sinh xã hội và quốc phòng - an ninh. Đồng thời, phát triển thị trường tài chính hiện đại, minh bạch và duy trì an toàn nền tài chính quốc gia.

Theo đó, tổng thu cân đối ngân sách nhà nước giai đoạn 2026–2028 dự kiến 8.485 nghìn tỷ đồng, tăng khoảng 37% so với giai đoạn 2023–2025; tỷ lệ huy động thu bình quân đạt 17–18% GDP. Tổng chi cân đối ngân sách nhà nước khoảng 10.919 nghìn tỷ đồng, gấp 1,46 lần so với giai đoạn 2023–2025. Bội chi ngân sách nhà nước bình quân 3 năm khoảng 4,8% GDP; đến cuối năm 2028, dư nợ công dự kiến chiếm 39–40% GDP, dư nợ Chính phủ khoảng 35–36% GDP.

Báo cáo cũng đề xuất nhiều giải pháp trọng tâm trong triển khai kế hoạch tài chính – ngân sách 2026–2028, trong đó nhấn mạnh việc hoàn thiện thể chế tài chính – ngân sách, tăng cường phân cấp đi đôi với giám sát, thu đúng thu đủ, giảm chi thường xuyên, tăng chi đầu tư phát triển, quản lý nợ công an toàn; đồng thời phát triển thị trường tài chính lành mạnh, thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và sử dụng hiệu quả tài sản công.