Du lịch miền Tây “khát” nhân lực chất lượng

Cùng với nông nghiệp và thủy sản, du lịch được xác định là một trong những ngành có dư địa phát triển lớn của Đồng bằng sông Cửu Long, gắn với hệ sinh thái sông nước, văn hóa bản địa và kinh tế xanh. Tuy nhiên, phía sau tiềm năng đó là một nghịch lý kéo dài: doanh nghiệp du lịch và dịch vụ tại miền Tây không quá khó tuyển lao động, nhưng lại rất khó giữ chân nhân sự gắn bó lâu dài. Thực trạng này phản ánh những vấn đề sâu xa của thị trường lao động, chất lượng nguồn nhân lực và cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân trong vùng.

* Thừa lượng, thiếu chất 

Tại Tọa đàm “Phát triển doanh nghiệp tư nhân ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW” do Học viện Chính trị khu vực IV phối hợp Trường Chính trị thành phố Cần Thơ tổ chức vừa qua, ông Võ Nguyễn Minh Thái, đại diện Cantho Eco Resort (xã Phong Điền, thành phố Cần Thơ) cho biết, nguồn lao động phục vụ du lịch tại Đồng bằng sông Cửu Long nhìn chung không thiếu về số lượng, song lại thiếu tính ổn định và chuyên nghiệp.

Tọa đàm “Phát triển doanh nghiệp tư nhân ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW” do Học viện Chính trị khu vực IV phối hợp Trường Chính trị thành phố Cần Thơ tổ chức ngày 13/12/2025. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Theo ông Thái, doanh nghiệp có thể tuyển được nhân sự trong thời gian ngắn, nhưng tình trạng nghỉ việc diễn ra khá phổ biến, đặc biệt ở nhóm lao động trẻ. Nhiều lao động xem công việc trong ngành du lịch như một lựa chọn tạm thời, ít coi đây là nghề nghiệp lâu dài để đầu tư kỹ năng, tích lũy kinh nghiệm và gắn bó. Điều này khiến doanh nghiệp thường xuyên phải tuyển mới, đào tạo lại, làm gia tăng chi phí và ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở thu nhập, mà còn xuất phát từ đặc điểm chung của doanh nghiệp du lịch trong vùng, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế. Các doanh nghiệp này khó xây dựng lộ trình nghề nghiệp rõ ràng, chính sách đãi ngộ dài hạn hay môi trường làm việc đủ sức cạnh tranh với những trung tâm du lịch lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng hay Nha Trang. Trong khi đó, công tác đào tạo nghề du lịch tại chỗ còn nặng về lý thuyết, thiếu gắn kết với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, khiến lao động mới vào làm phải đào tạo lại từ đầu.

Từ góc nhìn bao quát của vùng, Thạc sĩ Ngô Thị Hương Giang - Học viện Chính trị khu vực IV cho rằng, bài toán nhân lực của doanh nghiệp tư nhân ở Đồng bằng sông Cửu Long không phải là vấn đề cá biệt, mà phản ánh thực trạng chung của thị trường lao động trong toàn vùng.

Đồng bằng sông Cửu Long có lực lượng lao động dồi dào, nhưng chất lượng nguồn nhân lực còn thấp so với yêu cầu phát triển. Tỷ lệ lao động đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ của vùng hiện chỉ đạt khoảng 26,5%, thấp hơn đáng kể so với Đồng bằng sông Hồng (37,14%) và Đông Nam Bộ (28,19%). Khoảng cách này cho thấy hạn chế lớn về kỹ năng, tay nghề và khả năng thích ứng của lực lượng lao động trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới mô hình tăng trưởng - bà Giang dẫn chứng.

Về thu nhập, bình quân tháng của người lao động Đồng bằng sông Cửu Long trong quý I/2024 đạt khoảng 6,9 triệu đồng, thấp hơn nhiều so với Đông Nam Bộ (9,5 triệu đồng) và Đồng bằng sông Hồng (8,9 triệu đồng). Mức thu nhập thấp không chỉ phản ánh năng suất lao động và chất lượng việc làm còn hạn chế, mà còn góp phần thúc đẩy xu hướng di cư lao động ra ngoài vùng, đặc biệt là lao động trẻ và lao động có trình độ.

Sự mất cân đối cung – cầu lao động có kỹ năng, cùng với hạn chế trong ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, đang khiến doanh nghiệp tư nhân gặp khó trong việc nâng cao năng suất và chất lượng việc làm. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tác động ngày càng mạnh đến Đồng bằng sông Cửu Long, yêu cầu đặt ra không chỉ là tạo thêm việc làm, mà còn phải phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đủ năng lực tham gia các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số.

Từ đó, bà Giang đề xuất cần gắn chặt hơn nữa đào tạo nguồn nhân lực với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, thúc đẩy mô hình liên kết “địa phương – nhà trường – doanh nghiệp”, ưu tiên các lĩnh vực then chốt như logistics, chế biến nông sản, du lịch và thích ứng với biến đổi khí hậu. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, không chỉ là giải pháp kinh tế mà còn là giải pháp xã hội, góp phần nâng chất lượng việc làm và tạo nền tảng phát triển bền vững cho khu vực doanh nghiệp tư nhân trong vùng.

* Phát triển nguồn nhân lực cho kinh tế tư nhân 

Từ góc nhìn thể chế, Tiến sĩ Trần Hữu Hiệp – Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của các hiệp hội ngành nghề trong phát triển doanh nghiệp tư nhân và đào tạo nguồn nhân lực cho vùng theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW  về phát triển kinh tế tư nhân. Nhất là trong bối cảnh phần lớn doanh nghiệp trong vùng là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, hiệp hội cần được xem là thiết chế trung gian, đóng vai trò cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và thị trường lao động. 

Hướng dẫn viên dẫn đoàn khách tham quan bè cá Bảy Bon ở Cồn Sơn, thành phố Cần Thơ. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Các hiệp hội có lợi thế trong việc nắm bắt nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, từ đó tham gia xây dựng chuẩn nghề nghiệp, tổ chức chương trình đào tạo ngắn hạn, bồi dưỡng kỹ năng quản trị, kỹ năng số và kỹ năng nghề đặc thù theo ngành. Đối với lĩnh vực du lịch, hiệp hội có thể đóng vai trò điều phối đào tạo, chuẩn hóa chất lượng dịch vụ và kết nối doanh nghiệp với các trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong và ngoài vùng. 

Tuy nhiên, để phát huy vai trò này, theo ông Hiệp cần thể chế hóa mạnh mẽ hơn vị trí của hiệp hội trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách; đồng thời xây dựng cơ chế liên kết vùng, tránh tình trạng hoạt động manh mún, phân tán. Hiệp hội phải được xem là “điểm tựa thể chế mềm” giúp doanh nghiệp tư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh; trong đó đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là một trụ cột then chốt.

Chia sẻ kinh nghiệm từ Cantho Eco Resort, ông Võ Nguyễn Minh Thái cho biết, doanh nghiệp lựa chọn hướng đi khác trong tuyển dụng và giữ chân nhân sự, lấy đào tạo tại chỗ và môi trường làm việc làm trọng tâm. Doanh nghiệp ưu tiên tuyển lao động địa phương, chú trọng thái độ làm việc, tinh thần cầu tiến và khả năng thích nghi hơn là đòi hỏi kỹ năng hoàn chỉnh ngay từ đầu. Trong quá trình làm việc, người lao động được đào tạo trực tiếp về kỹ năng nghề, phong cách phục vụ và giao tiếp với khách du lịch, từng bước hoàn thiện năng lực chuyên môn.

Bên cạnh đào tạo, ông Thái nhấn mạnh vai trò của văn hóa doanh nghiệp và quan hệ lao động hài hòa trong việc giữ người. Doanh nghiệp chú trọng xây dựng môi trường làm việc ổn định, tăng cường trao đổi giữa người quản lý và người lao động, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng để điều chỉnh cách tổ chức công việc. Khi người lao động cảm nhận được sự tôn trọng, cơ hội học hỏi và khả năng phát triển lâu dài, họ có xu hướng gắn bó hơn, ngay cả khi điều kiện vật chất chưa thật sự vượt trội.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Tuyết Loan - Hiệu trưởng Trường Chính trị thành phố Cần Thơ, phát triển doanh nghiệp tư nhân ở Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ là yêu cầu trước mắt mà là nhiệm vụ chiến lược gắn với mô hình tăng trưởng dài hạn của vùng trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập sâu rộng. Mặc dù khu vực kinh tế tư nhân đã có những đóng góp quan trọng về tăng trưởng, việc làm và ngân sách, song các hạn chế mang tính cấu trúc như quy mô doanh nghiệp nhỏ, năng suất lao động thấp, thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng tham gia chuỗi giá trị còn yếu vẫn đang là những điểm nghẽn lớn cản trở sự phát triển bền vững của vùng.

Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo ra khuôn khổ chính sách và tư duy phát triển mới; trong đó nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư – kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, việc vận dụng Nghị quyết 68-NQ/TW cần bám sát điều kiện đặc thù của vùng, chú trọng phát triển hạ tầng, logistics, liên kết vùng và đào tạo nguồn nhân lực gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Khi các giải pháp này được triển khai đồng bộ, khu vực doanh nghiệp tư nhân sẽ có điều kiện vượt qua những nghịch lý hiện hữu; trong đó có bài toán “tìm dễ, giữ khó” về nhân lực, để thực sự trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn phát triển mới.