Du lịch Vĩnh Long: Từ miệt vườn tới điểm đến xanh

Trên nền tảng khai thác hiệu quả lợi thế sông nước, miệt vườn, văn hóa bản địa gắn với vai trò chủ thể của cộng đồng, du lịch Vĩnh Long được kỳ vọng mở ra hướng tăng trưởng mới, đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững của địa phương.

Xây dựng sản phẩm du lịch từ giá trị đặc trưng

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thị Ngọc Dung cho rằng, thị hiếu của du khách ngày càng ưa chuộng gần gũi thiên nhiên, tìm về không gian làng quê, trải nghiệm đời sống bản địa. Trên cơ sở đó, ngành du lịch tỉnh đã định hướng cho các doanh nghiệp, từ điểm đến, cơ sở lưu trú đến xây dựng sản phẩm du lịch đều dựa trên các yếu tố xanh và bền vững. “Xanh” không chỉ thể hiện ở cảnh quan môi trường, còn được lồng ghép trong từng câu chuyện trải nghiệm, trong không gian lưu trú, trong bữa ăn và cách phục vụ du khách. Hiện nay, hầu hết các điểm đến du lịch của tỉnh Vĩnh Long đều đang đi đúng xu hướng này.

Tuy nhiên, để du lịch xanh phát triển thực chất và bền vững, cần sự cộng hưởng mạnh mẽ từ cộng đồng địa phương. Người dân không chỉ là đối tượng hưởng lợi mà phải trở thành chủ thể của hoạt động du lịch. Những sinh kế thường nhật từ mảnh vườn, ao nuôi, nghề truyền thống của người dân sẽ được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch; du lịch cộng đồng phải hướng đến để người dân tự quản, tự khai thác và tự hưởng lợi.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Dung, các địa phương ở Đồng bằng sông Cửu Long có điều kiện tương đồng về khí hậu, tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là hệ thống sông ngòi dày đặc, với những vườn cây trĩu quả… Vì vậy, Vĩnh Long xác định phải dựa  vào tài nguyên và văn hóa bản địa của cộng đồng để tránh trùng lắp  sản phẩm du lịch trong khu vực. Mỗi địa phương, xóm, ấp trong chuỗi du lịch cộng đồng khai thác một điểm nhấn riêng, từ đó tạo nên những sản phẩm và câu chuyện đặc trưng cho du lịch Vĩnh Long.

“Tôi mong muốn chính người dân sẽ trở thành những hướng dẫn viên chân thật nhất, kể câu chuyện về cuộc sống, văn hóa và sản phẩm của quê hương mình, để qua đó chạm đến cảm xúc và trái tim của du khách”, bà Dung bày tỏ.

Làng du lịch nông thôn Nhị Hòa (xã Nhị Long) là sản phẩm du lịch gần đây nhất của tỉnh Vĩnh Long, vừa đưa vào khai thác cuối năm 2025. Mô hình được tổ chức theo hình thức cung ứng chuỗi dịch vụ du lịch khép kín gắn với từng hộ gia đình. Từ  dòng sông hiền hòa, vườn cây trĩu quả, ẩm thực đặc trưng miền quê sông nước, các trò chơi dân gian đến những câu chuyện đời thường mộc mạc của người dân miệt vườn, mỗi trải nghiệm đều bắt nguồn từ giá trị thật của vùng đất và con người nơi đây.

Bà Bùi Thanh Phương, đại diện làng du lịch nông thôn Nhị Hòa chia sẻ: Việc tham gia phát triển du lịch cộng đồng đã giúp gia đình bà và nhiều hộ dân trong làng có thêm sinh kế, cải thiện thu nhập và gắn bó hơn với quê hương. Không chỉ hiệu quả kinh tế, điều người dân mong mỏi hơn là ngày càng có nhiều du khách trong và ngoài nước biết đến vẻ đẹp bình dị của làng quê sông nước Nhị Hòa, cảm nhận được nếp sống hiền hòa, nghĩa tình và tấm lòng chân chất, mến khách của người dân nơi đây.

Dù còn không ít khó khăn trong giai đoạn đầu, song với sự hỗ trợ của chính quyền, sự đồng hành của doanh nghiệp, mô hình du lịch cộng đồng tại Nhị Hòa đang từng bước phát huy hiệu quả, tạo động lực để người dân thêm tin tưởng, chung tay gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của quê hương.

Thực tế tại các điểm du lịch cộng đồng cho thấy sức hút của mô hình này ngày càng rõ nét. Bà Đinh Thị Minh Xuân, đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Du lịch Heartventures (Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, du lịch cộng đồng mang lại cho du khách cảm giác bình yên, mộc mạc, ít thương mại hóa, đồng thời tạo điều kiện để du khách giao lưu, trải nghiệm đời sống và văn hóa bản địa. Nếu được quy hoạch, khai thác đúng hướng, kết hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và đội ngũ chuyên gia, các sản phẩm du lịch cộng đồng ở Vĩnh Long hoàn toàn có thể tạo sức cạnh tranh cao, đặc biệt với thị trường khách quốc tế.

Ở góc độ nghiên cứu, Tiến sĩ Lê Nguyễn, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành (Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, Vĩnh Long có đủ điều kiện để phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững khi vùng đất này lưu giữ nhiều giá trị sinh thái, văn hóa bản địa và tri thức dân gian. Việc tiếp cận du lịch từ góc độ bảo vệ môi trường, giảm thiểu rác thải, bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ góp phần giữ gìn tài nguyên, còn đảm bảo sinh kế lâu dài cho người dân địa phương, tạo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

Khi tài nguyên thiên nhiên và văn hóa bản địa được khai thác đúng hướng, người dân trở thành chủ thể sáng tạo và hưởng lợi, ngành du lịch không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, còn góp phần gìn giữ môi trường, bảo tồn bản sắc và nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng.

Tạo nền tảng tăng trưởng từ du lịch xanh

Sau sáp nhập địa giới hành chính, Vĩnh Long sở hữu hệ thống sản phẩm du lịch phong phú, đa dạng, từng bước khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đến nay, toàn tỉnh có 25 điểm du lịch được Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long công nhận tiêu biểu. Năm 2025, tổng lượt khách du lịch đến Vĩnh Long ước đạt hơn 9,3 triệu lượt, tăng 113,4% so với năm 2024; trong đó, khách quốc tế đạt gần 1,3 triệu lượt, tăng hơn 171%. Tổng doanh thu du lịch ước đạt trên 7.963 tỷ đồng, tăng 117,6% so với năm trước.

Hiệu quả kinh tế - xã hội của hoạt động du lịch ngày càng rõ nét, góp phần tạo ra khả năng tiêu thụ tại chỗ cho hàng hóa và dịch vụ, thúc đẩy các ngành khác phát triển, khôi phục nhiều lễ hội và nghề thủ công truyền thống, đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo nhiều việc làm, góp phần xóa đói, giảm nghèo, cải thiện diện mạo và đời sống người dân ở nhiều địa phương.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thị Ngọc Dung cho biết, giai đoạn tới, tỉnh xác định du lịch phải phát triển theo chiều sâu, bền vững và trở thành ngành kinh tế quan trọng, tiến tới kinh tế mũi nhọn vào năm 2030; phấn đấu tốc độ tăng trưởng bình quân của khách quốc tế đạt 10%/năm, khách nội địa tăng bình quân 15%; doanh thu tăng 10%/năm.

Tỉnh sẽ tập trung rà soát, đánh giá lại toàn bộ tài nguyên du lịch, làm cơ sở xây dựng Đề án phát triển du lịch tỉnh đến năm 2030, định hướng đến năm 2045; trong đó ưu tiên phát triển các cụm, khu du lịch trọng điểm, các tuyến du lịch sinh thái sông nước, cù lao, du lịch cộng đồng và du lịch nông nghiệp - nông thôn.

Cùng với phát triển không gian du lịch, Vĩnh Long sẽ tái cấu trúc hệ thống sản phẩm du lịch, chuyển mạnh từ tham quan đơn lẻ sang trải nghiệm tổng hợp, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách. Các sản phẩm được định hướng gắn chặt với lợi thế đặc thù của địa phương như sinh thái miệt vườn, văn hóa sông nước, làng nghề truyền thống, ẩm thực địa phương; đồng thời kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu tại các điểm du lịch.

Về hạ tầng, tỉnh ưu tiên đầu tư và huy động nguồn lực xã hội để hoàn thiện hạ tầng giao thông phục vụ du lịch, nhất là các tuyến đường kết nối đến khu, điểm du lịch trọng điểm; phát triển hạ tầng đường thủy, bến tàu du lịch, cảng hành khách nhằm khai thác hiệu quả lợi thế sông nước. Song song đó, tỉnh tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ vướng mắc về thủ tục đất đai, hành chính để thu hút các dự án du lịch quy mô, chất lượng cao.

Ngoài ra, tỉnh sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch, xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái du lịch thông minh, bản đồ số du lịch, tăng cường quảng bá trên các nền tảng số nhằm nâng cao trải nghiệm cho du khách. Đồng thời chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, nhất là nâng cao kỹ năng nghề, ngoại ngữ và tác phong phục vụ cho lực lượng lao động tại các điểm du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn.

Theo Tiến sĩ Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, để du lịch Vĩnh Long tạo được bước đột phá trong giai đoạn tới, cần tập trung kiến tạo các sản phẩm có giá trị khác biệt, đủ sức hấp dẫn và lan tỏa. Sự liên kết chặt chẽ giữa chính quyền, nhà khoa học, doanh nghiệp, cộng đồng sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp du lịch địa phương phát triển ổn định, bền vững, từng bước khẳng định thương hiệu trên bản đồ du lịch khu vực và cả nước.

Định hướng phát triển du lịch xanh gắn với bảo tồn tài nguyên, gìn giữ bản sắc văn hóa và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng đang mở ra hướng đi bền vững cho du lịch Vĩnh Long. Khi những giá trị sinh thái, văn hóa bản địa được khai thác hài hòa, người dân trực tiếp tham gia, sáng tạo và hưởng lợi, ngành du lịch không chỉ tạo động lực tăng trưởng kinh tế, còn góp phần nâng cao chất lượng sống, xây dựng hình ảnh Vĩnh Long là điểm đến xanh, thân thiện, giàu bản sắc trên bản đồ du lịch Việt Nam.