Đưa chuyển đổi số vào giải quyết những bài toán thực tiễn

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ, sản phẩm xuất phát từ yêu cầu thực tiễn. Từ bảo đảm an ninh, trật tự, y tế, phòng chống thiên tai đến xây dựng cộng đồng số, công nghệ ngày càng được sử dụng như công cụ nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân.

Lấy người dân làm trung tâm

Tại Hà Nội, Công an thành phố đã đưa ra ba sản phẩm, giải pháp chuyển đổi số gồm dây chuyền sản xuất thiết bị báo cháy không dây; ứng dụng Cảnh sát Hà Nội thông minh (Hanoi Smart Police) thí điểm trên nền tảng iHanoi; giải pháp sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) giám sát an ninh, trật tự bước sang giai đoạn 2 sau thời gian thử nghiệm.

Các giải pháp hướng tới xây dựng phương thức bảo đảm an ninh, trật tự chủ động hơn, dựa trên dữ liệu và tăng khả năng kết nối với người dân. Hanoi Smart Police tạo thêm kênh tiếp nhận, tương tác; UAV hỗ trợ quan sát, phát hiện, điều phối tại hiện trường; thiết bị báo cháy không dây tăng khả năng cảnh báo sớm tại hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh và công trình.

Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội, nhấn mạnh chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là giải pháp đổi mới phương thức hoạt động, hướng tới nâng cao chất lượng phục vụ, bảo đảm an toàn cho nhân dân. Việc đưa các sản phẩm vào thực tiễn thể hiện tinh thần chủ động ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ.

Tại Khánh Hòa, các “bài toán lớn” về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026 và giai đoạn 2026-2030 cũng được xác định từ những yêu cầu cụ thể của địa phương.

Trong lĩnh vực y tế, tỉnh đặt mục tiêu xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu tập trung về bệnh không lây nhiễm và y tế dự phòng, chuẩn hóa bộ chỉ tiêu và quy trình cập nhật. Đối với phòng, chống thiên tai, tỉnh xây dựng bản đồ cảnh báo nhằm khắc phục tình trạng dữ liệu về bão, lũ, sạt lở, ngập lụt, xâm nhập mặn còn phân tán.

Khánh Hòa đồng thời xác định xây dựng kho dữ liệu dùng chung cấp tỉnh là nền tảng quan trọng cho chính quyền số và đô thị thông minh. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh định hướng phát triển đô thị thông minh trên các trụ cột quản lý, điều hành; hạ tầng số và dữ liệu đô thị; dịch vụ công thông minh; kết nối với kho dữ liệu dùng chung và các nền tảng số.

Các nhiệm vụ được gắn với sản phẩm đầu ra, hiệu quả kỳ vọng và cơ quan chịu trách nhiệm, đồng thời huy động chuyên gia, doanh nghiệp và đối tác công nghệ tham gia.

Thu hẹp khoảng cách số từ cơ sở

Cùng với phát triển hạ tầng số, nhiều địa phương chú trọng đưa kỹ năng và tiện ích số đến các khu vực khó khăn, vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tại Lào Cai, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch xây dựng thôn số, thôn thông minh giai đoạn 2026-2030, hướng tới đưa chuyển đổi số đến từng cộng đồng dân cư. Giai đoạn 2026-2027, tỉnh phấn đấu 100% xã, phường rà soát hiện trạng, ban hành kế hoạch xây dựng thôn số; mỗi xã, phường có trên 30% số thôn, tổ dân phố đạt mức cơ bản. Toàn tỉnh phấn đấu có 25 xã, phường hoàn thành ít nhất một thôn số mức nâng cao và một thôn thông minh.

Giai đoạn 2028-2030, mục tiêu là 100% xã, phường hoàn thành xây dựng các thôn, tổ dân phố đáp ứng tiêu chí thôn số mức cơ bản; tối thiểu 20% đạt mức nâng cao và 10% đạt chuẩn thôn thông minh.

Lào Cai yêu cầu việc xây dựng thôn số gắn với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, ưu tiên sử dụng nền tảng số, cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin dùng chung, hạn chế đầu tư trùng lặp, dàn trải. Người dân được khuyến khích sử dụng thiết bị thông minh, dịch vụ số, thanh toán không dùng tiền mặt, thương mại điện tử và các ứng dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh, học tập, đời sống.

Tại xã Tuyên Lâm, địa bàn miền núi, biên giới phía Tây Bắc tỉnh Quảng Trị, đoàn viên, thanh niên đang trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rõ từng người”. Xã có gần 9.000 nhân khẩu tại 8 thôn, bản, trong đó 3 bản tập trung đông đồng bào dân tộc Chứt.

Đoàn Thanh niên xã tổ chức các đội hình tình nguyện hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công; đồng thời hướng dẫn cài đặt, sử dụng các nền tảng số phù hợp với nhu cầu. Với người lớn tuổi, đoàn viên tập trung vào những kỹ năng thiết thực như sử dụng điện thoại thông minh, truy cập Internet, tra cứu thông tin và thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Cách làm “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn trực tiếp trên thiết bị của người dân giúp việc tiếp cận công nghệ từng bước trở nên dễ dàng hơn. Đây cũng là hướng đi nhằm thu hẹp khoảng cách số giữa các khu vực, bảo đảm người dân ở vùng khó khăn có cơ hội tiếp cận những tiện ích mà chuyển đổi số mang lại.

Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, chuyển đổi số đang được chuyển từ yêu cầu xây dựng nền tảng sang giải quyết những vấn đề cụ thể. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, hạ tầng được hoàn thiện và người dân có kỹ năng sử dụng, công nghệ có thể góp phần rút ngắn khoảng cách địa lý, nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ.

Trong điều kiện triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu quản lý địa bàn rộng hơn và phục vụ người dân hiệu quả hơn càng đặt ra nhu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số. Đây là một trong những giải pháp quan trọng để chính quyền gần dân, sát dân hơn, đồng thời tạo nền tảng để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng góp ngày càng thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội.