Dùng AI giám sát xả rác, Huế quét sạch gần 1.000 tấn rác thải nhựa

Sau 5 năm triển khai, dự án góp phần giảm 933,6 tấn rác thải nhựa thất thoát ra môi trường tự nhiên; chương trình phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn được triển khai trên 100% địa bàn thành phố Huế...

Dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam” được triển khai từ năm 2021 với sự tài trợ của người dân Na Uy thông qua WWF-Na Uy, WWF-Việt Nam và tiếp nhận bởi UBND thành phố Huế. Dự án với mục tiêu nhằm hỗ trợ thành phố bảo vệ các dòng sông và hệ sinh thái vùng đất ngập nước, ven biển khỏi ô nhiễm rác thải nhựa; hướng tới xây dựng Huế trở thành đô thị giảm nhựa tiêu biểu của miền Trung Việt Nam. Sự kiện là dịp nhìn lại hành trình sau 5 năm triển khai các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm nhựa tại Huế, đồng thời chia sẻ bài học kinh nghiệm và tiếp nhận, duy trì mô hình trong thời gian tới.

Dự án được triển khai với lộ trình dựa trên 5 mục tiêu trọng tâm gồm: Hoàn thiện chính sách và tăng cường vai trò của các bên liên quan; giảm phát sinh rác thải nhựa; giảm thất thoát rác thải trong quá trình thu gom và vận chuyển; tăng tỷ lệ thu hồi, tái chế và cải thiện công tác xử lý và thải bỏ.

Sau 5 năm triển khai, dự án đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, tạo nên những chuyển biến tích cực trong công tác quản lý chất thải rắn và giảm ô nhiễm nhựa tại thành phố Huế. Tiêu biểu là góp phần giảm 933,6 tấn rác thải nhựa thất thoát ra môi trường tự nhiên; chương trình phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn được triển khai trên 100% địa bàn thành phố Huế, hình thành thói quen phân loại rác trong cộng đồng. Dự án còn hỗ trợ nhiều trang thiết bị và hạ tầng phục vụ công tác thu gom như xe cuốn ép rác, thùng lưu chứa và các giải pháp tăng cường thu gom sau phân loại. Tổng kinh phí tài trợ hiện vật của dự án lên tới hơn 26 tỷ đồng.

Thông qua chương trình phân loại rác tại nguồn và các hoạt động can thiệp, hơn 750 tấn rác hữu cơ được thu gom và làm phân hữu cơ; hơn 4.401 tấn chất thải, trong đó gần 823 tấn rác thải nhựa, được thu gom tại các lưu vực nước.

Trong lĩnh vực giáo dục, mô hình “trường học giảm nhựa” được triển khai tại 190 trường học trên địa bàn, góp phần lan tỏa thông điệp sống xanh đến hàng trăm ngàn học sinh, giáo viên và phụ huynh.

Dự án cũng thúc đẩy mạnh mẽ mô hình du lịch giảm nhựa với hàng trăm doanh nghiệp du lịch - dịch vụ tham gia cam kết giảm nhựa, đồng thời xây dựng và triển khai các tour du lịch giảm nhựa, điểm đến du lịch cộng đồng giảm nhựa. Hệ thống các trạm nhà chờ kết hợp trạm cấp nước miễn phí cũng được thực hiện nhằm khuyến khích người dân và du khách hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần.

Song song với đó, dự án đã huy động sự tham gia của hơn 100 tổ chức, hội đoàn thể và 331 doanh nghiệp cùng chung tay thực hiện các sáng kiến giảm nhựa. Hàng trăm hoạt động truyền thông, chiến dịch cộng đồng, lớp tập huấn và chương trình giáo dục hành động đã được tổ chức, tiếp cận gần 1,6 triệu lượt người dân. Đặc biệt, dự án đã hỗ trợ thành lập và cải thiện sinh kế cho 3 tổ hợp tác ve chai (32 thành viên), trang bị an toàn vệ sinh lao động và phòng cháy chữa cháy cho 52 cơ sở phế liệu trên địa bàn thành phố Huế.

Đặc biệt, dự án đã phối hợp với chính quyền địa phương và các sở, ngành liên quan thúc đẩy ban hành 9 chính sách và văn bản về quản lý chất thải rắn và giảm thiểu rác thải nhựa, góp phần hỗ trợ Huế trở thành địa phương dẫn đầu cả nước về Bộ chỉ số đánh giá kết quả bảo vệ môi trường (PEPI) năm 2024 và đạt Chứng nhận Thành phố Du lịch Sạch ASEAN năm 2024 và mới nhất được vinh danh là Thành phố Xanh quốc gia năm 2026.

Ngoài ra, các giải pháp công nghệ và quản lý thông minh cũng được triển khai như ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát hành vi đổ rác không đúng quy định, tích hợp các tiện ích tìm kiếm điểm lưu chứa rác phân loại trên ứng dụng Hue-S và xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý chất thải rắn trên toàn thành phố Huế.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Huế Hoàng Hải Minh đánh giá Dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam” có ý nghĩa thiết thực đối với mục tiêu xây dựng đô thị xanh, bền vững và thân thiện với môi trường của thành phố, đồng thời phù hợp với cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong giảm thiểu rác thải nhựa.

Theo ông Hoàng Hải Minh, giá trị lớn nhất mà dự án mang lại không chỉ nằm ở các mô hình hay những con số cụ thể, mà còn ở sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của cộng đồng về bảo vệ môi trường, phân loại rác tại nguồn và hạn chế rác thải nhựa. Đây là nền tảng quan trọng để hướng tới phát triển bền vững, góp phần bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, bảo đảm sự phát triển hài hòa và xây dựng môi trường sống xanh, trong lành, gần gũi với thiên nhiên.

Ông Hoàng Hải Minh cho biết, UBND thành phố Huế sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương, doanh nghiệp, tổ chức và cộng đồng nhằm duy trì, nhân rộng các sáng kiến giảm nhựa thành hoạt động thường xuyên, lâu dài; qua đó nâng cao chất lượng môi trường sống và xây dựng hình ảnh Huế xanh, thân thiện, phát triển bền vững và có trách nhiệm với môi trường trong mắt du khách và bạn bè quốc tế.

Phát biểu trực tuyến, bà Hilde Solbakken, Đại sứ Na Uy tại Việt Nam hoan nghênh những kết quả tích cực của Dự án và khẳng định ưu tiên của Na Uy trong việc giảm ô nhiễm biển đặc biệt là ngăn ngừa rác thải nhựa rò rỉ ra đại dương. Bà nhấn mạnh, đây là một dự án đặc biệt bởi nguồn tài trợ đến trực tiếp từ người dân Na Uy. Các kết quả đạt được cho thấy nỗ lực của WWF cùng sự quyết tâm, đồng hành và hỗ trợ tích cực từ chính quyền, người dân thành phố Huế và các đối tác liên quan trong công tác bảo vệ môi trường và giảm thiểu rác thải nhựa.

Theo nghiên cứu ban đầu của WWF-Việt Nam năm 2021, mỗi ngày thành phố Huế phát sinh hơn 400 tấn rác thải sinh hoạt, trong đó có hơn 60 tấn rác thải nhựa. Việc phân loại rác tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ khiến nhiều loại rác thải bị trộn lẫn, gây áp lực lớn lên hệ thống thu gom, xử lý và môi trường tự nhiên.