Đừng biến tích lũy thành cuộc chơi lướt sóng

Đâu đó trên các diễn đàn, dư luận vẫn nhắc đến câu chuyện người mua vàng vào lúc kim loại quý leo lên ngưỡng cao nhất mọi thời đại với mức giá trên 191 triệu đồng/lượng hồi đầu năm như một bài học đắt giá. Đường "về bờ" dường như còn rất xa với những ai đã "đu đỉnh" vào thời điểm đó. Một lần nữa, thị trường vàng lại đúc kết thêm tư liệu quý cho bài học: giá vàng có thể tăng rất nhanh, nhưng cũng có thể giảm mạnh và không phải cứ mua vàng là có lãi.

*Cuộc chơi không còn dễ dàng

Tháng 8 khép lại, giá vàng SJC đã từ vùng 141 triệu đồng/lượng lên 152 triệu đồng/lượng trước khi điều chỉnh về 148,7 triệu đồng/lượng. Nếu chỉ nhìn vào những con số này, có thể thấy tháng 8 là một tháng tăng giá mạnh của vàng. Tuy nhiên, đặt trong bức tranh rộng hơn, thị trường đã có sự thay đổi đáng kể so với giai đoạn tăng nóng trước đó.

Điểm nhấn của thị trường vàng trong tháng 8 chính là khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới đã được thu hẹp, có thời điểm chỉ còn khoảng 2 triệu đồng/lượng (chưa tính thuế và các khoản phí). Ở những thời điểm thị trường lên cơn sốt trước đó, giá vàng trong nước đã có lúc đắt hơn thế giới tới 30 triệu đồng/lượng. Mức chênh lệch quá lớn này từng khiến giá vàng trong nước không chỉ phản ánh giá trị của kim loại quý trên thị trường quốc tế mà còn bao gồm một phần “phụ phí tâm lý” đến từ sự khan hiếm, kỳ vọng giá tăng và tâm lý đám đông.

Theo giới chuyên gia, nguyên nhân trước hết đến từ sự thay đổi cung - cầu trên thị trường. Từ đầu tháng 6, thị trường vàng trong nước bắt đầu chững lại. Giá đi ngang trong thời gian dài khiến người mua thận trọng hơn, đặc biệt khi khả năng sinh lời trong ngắn hạn không còn rõ ràng như giai đoạn trước. Khi nhu cầu đầu cơ giảm, sức nóng của thị trường cũng hạ nhiệt, qua đó góp phần kéo giá trong nước về gần giá thế giới hơn.

Chuyên gia tài chính Phan Dũng Khánh cho rằng yếu tố tác động lớn nhất đến giá vàng trong nước vẫn là diễn biến của giá vàng thế giới. Thông thường, khi giá thế giới tăng, giá trong nước cũng đi theo xu hướng này. Mức tăng có thể khác nhau tùy từng thời điểm, nhưng về cơ bản hai thị trường vẫn có mối liên hệ chặt chẽ.

Nhìn từ góc độ này, việc chênh lệch giá được thu hẹp là một tín hiệu đáng mừng. Một thị trường lành mạnh không thể tồn tại lâu dài nếu giá trong nước cách quá xa giá trị tham chiếu quốc tế mà không có những yếu tố cung - cầu đủ mạnh để giải thích.

Tiến sĩ Châu Đình Linh, giảng viên Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá, thị trường đang bước vào giai đoạn tái cân bằng sau thời kỳ tăng nóng kéo dài. Bên cạnh ảnh hưởng từ giá vàng thế giới, việc tăng cường minh bạch hóa giao dịch, đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra nhằm ngăn chặn hành vi thao túng giá cũng góp phần giúp thị trường vận hành lành mạnh hơn. Kỳ vọng về việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý và phát triển thị trường vàng cũng giúp tâm lý của nhà đầu tư ổn định hơn.

Tuy nhiên, nếu khoảng cách giá trong nước - thế giới đang được thu hẹp thì một khoảng cách khác lại cần được người mua đặc biệt lưu tâm: khoảng cách giữa giá mua và giá bán. Đây chính là “chi phí” mà người chơi vàng phải trả ngay khi bước vào thị trường.

Thực tế, trong những thời điểm giá vàng tăng nóng, không ít người nhìn thấy giá liên tục lập đỉnh và mặc nhiên coi vàng là công cụ kiếm tiền nhanh. Nhưng chỉ cần thị trường đảo chiều, khoản chênh lệch mua - bán cộng với mức giảm giá có thể nhanh chóng biến lợi nhuận kỳ vọng thành thua lỗ thực tế.

*"Chơi vàng" thế nào để tránh rủi ro?

Bài học ngày càng rõ nếu nhìn lại diễn biến của vàng trong vài tháng qua. So với mức đỉnh 191,3 triệu đồng/lượng giá bán được thiết lập cuối tháng 1, giá vàng miếng SJC hiện đã giảm khoảng 42 triệu đồng/lượng. Nếu tính thêm chênh lệch mua - bán khoảng 3 triệu đồng/lượng, người mua tại vùng đỉnh có thể phải chịu khoản lỗ xấp xỉ 45 triệu đồng cho mỗi lượng vàng.

Con số này cho thấy vàng không phải một “chiếc máy in tiền” như cách nhìn đơn giản của một bộ phận nhà đầu tư. Vậy người dân nên “chơi vàng” như thế nào?

Trước hết, có lẽ cần thay đổi chính cách gọi. Nếu mục tiêu là bảo toàn tài sản, vàng nên được xem là tài sản tích lũy, thay vì một cuộc chơi lướt sóng. Chuyên gia Phan Dũng Khánh cho rằng nếu mua vàng với mục tiêu tích lũy và bảo toàn tài sản trong dài hạn, đây vẫn có thể là một lựa chọn phù hợp. Lịch sử nhiều thập kỷ cho thấy vàng có vai trò nhất định trong phòng ngừa lạm phát và bảo vệ giá trị tài sản trước những biến động kinh tế.

Ngược lại, nếu mục tiêu là kiếm lợi nhuận trong vài ngày hoặc vài tuần, vàng không phải công cụ dễ chơi. Người mua không chỉ phải đoán đúng xu hướng mà còn phải vượt qua được khoảng chênh lệch giữa giá mua và giá bán.

Đó là lý do chiến lược phù hợp hơn trong bối cảnh hiện nay là không xuống tiền toàn bộ chỉ vì thấy giá vừa giảm mạnh. Nhà đầu tư nên chia nhỏ khoản vốn, giải ngân từng phần và xác định trước ngưỡng chịu rủi ro. Quan trọng hơn, không nên sử dụng tiền cần thiết cho cuộc sống hoặc tiền vay để mua vàng với kỳ vọng giá sẽ tiếp tục tăng.

Thị trường thế giới trong tháng 8 cũng cho thấy mức độ khó đoán của kim loại quý. Giá vàng có lúc lên mức cao nhất trong ba tháng, đạt 4.680,70 USD/ounce trong phiên 24/8, nhờ đồng USD suy yếu và thông tin Bộ Tài chính Mỹ đẩy mạnh mua lại trái phiếu dài hạn. Nhưng chỉ vài ngày sau, giá vàng quay đầu giảm mạnh khi những tín hiệu cứng rắn từ Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) làm thay đổi kỳ vọng của thị trường.

Phát biểu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại Hội nghị Jackson Hole ngày 28/8 đã khiến nhà đầu tư gia tăng đặt cược vào khả năng lãi suất được duy trì ở mức cao, thậm chí tăng thêm để kiểm soát lạm phát. Theo công cụ FedWatch của CME, xác suất Fed tăng lãi suất vào tháng 9 có thời điểm tăng lên khoảng 60-64%, so với khoảng 36% trước đó.

Đây cũng là lời nhắc rằng người mua vàng trong nước không thể chỉ nhìn vào bảng giá tại các cửa hàng. Những yếu tố như chính sách lãi suất của Fed, sức mạnh của đồng USD, diễn biến lạm phát, giá dầu, căng thẳng địa chính trị và dòng vốn vào các quỹ vàng đều có thể nhanh chóng thay đổi kỳ vọng của thị trường.

Tháng 8 vì thế có thể xem là một phép thử đối với thị trường vàng trong nước. Chênh lệch giá được thu hẹp là tín hiệu tích cực; còn việc giá biến động mạnh lại là lời cảnh báo đối với những người muốn kiếm lời nhanh.

Với người dân, điều quan trọng không phải là đoán đúng giá vàng ngày mai, mà là xác định mình mua vàng để làm gì, có thể nắm giữ bao lâu và chịu được mức giảm bao nhiêu. Khi mục tiêu là tích lũy, hãy coi vàng là một phần của tài sản và phân bổ ở mức phù hợp. Khi mục tiêu là lướt sóng, cần hiểu rõ rằng đây là một cuộc chơi có rủi ro cao, trong đó tâm lý đám đông thường khiến người mua bước vào thị trường khi giá đã tăng mạnh và rời đi khi giá đã giảm sâu.

Thị trường vàng càng đi theo hướng minh bạch và bám sát giá thế giới, người mua càng cần tỉnh táo. Bởi sau cùng, một thị trường lành mạnh không chỉ được đo bằng việc giá vàng tăng hay giảm, mà còn bằng khả năng người tham gia hiểu rõ mình đang mua tài sản, hay đang đặt cược vào biến động của tài sản đó.

Tác giả bài viết: