Đừng để lấn chiếm, xây dựng trái phép vùng bán ngập hồ Dầu Tiếng thành "chuyện đã rồi"

Hồ Dầu Tiếng là công trình thủy lợi đặc biệt có vai trò điều tiết nguồn nước, phòng, chống lũ, đẩy mặn, phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Tuy nhiên, thời gian gần đây, phạm vi bảo vệ công trình xuất hiện tình trạng đào mương, đắp bờ, san gạt, xây dựng, lấn chiếm đất bán ngập, đất dự phòng. Đáng lo ngại, một số trường hợp dù đã bị phát hiện, lập biên bản nhưng vẫn tái phạm cần xử lý dứt điểm, không để vi phạm kéo dài.

Liên tiếp phát hiện vi phạm

Theo Công ty TNHH Một thành viên Khai thác thủy lợi Miền Nam, qua kiểm tra, giám sát các hoạt động trong phạm vi bảo vệ hồ Dầu Tiếng, đơn vị liên tiếp phát hiện nhiều trường hợp có dấu hiệu vi phạm, lập biên bản và đề nghị chính quyền địa phương phối hợp xử lý.

Ngày 27/5, tại khu vực Đảo Nhím, xã Dương Minh Châu, lực lượng chức năng phát hiện hộ ông Phùng Văn Bảo (51 tuổi), ở tại ấp Phước Lợi 2, xã Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh tự ý thuê máy móc đào một con mương với lý do “chống cháy”. Con mương dài 58 m, rộng 2 m, sâu 1 m, nằm dưới cao trình +24,4 m, thuộc vùng lòng hồ Dầu Tiếng.

Tổ công tác liên ngành đã lập biên bản, yêu cầu khôi phục hiện trạng trong 7 ngày. Tuy nhiên, theo đơn vị quản lý công trình, ông Bảo không chấp hành. Đáng chú ý, năm 2025, ông Phùng Văn Bảo từng bị lập biên bản liên quan đến việc đào, đắp, be bờ trái phép một con mương dài gần 800 m trong lòng hồ. Vụ việc chưa được xử lý triệt để trong thời điểm địa phương thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính.

Tình trạng tương tự xảy ra tại khu đất dự phòng 46 ha ở ấp B2, xã Lộc Ninh, tỉnh Tây Ninh. Đây là diện tích được UBND tỉnh Tây Ninh giao Công ty quản lý từ năm 1999, phục vụ dự phòng ứng phó sự cố, bảo đảm an toàn hồ chứa Dầu Tiếng.

Qua kiểm tra, Công ty phát hiện hộ ông Nguyễn Văn Toàn thuê máy đào mương và nhân công tác động trên diện tích khoảng 400 m2, hình thành 4 đường mương, mỗi mương dài khoảng 100 m, rộng 1 m, sâu 0,3 m để trồng tre lấy măng. Theo đơn vị quản lý, năm 2022, tại khu vực này từng tồn tại trại nuôi lợn trái phép và đã được Công ty phối hợp chính quyền địa phương lập biên bản xử lý. Tuy nhiên, tình trạng sử dụng đất không đúng quy định vẫn tái diễn.

Ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Lộc Ninh, tỉnh Tây Ninh cho biết, diện tích trên là tài sản thuộc sở hữu Nhà nước, được giao cho Công ty quản lý, sử dụng đúng mục đích. Khi phát hiện vụ việc có dấu hiệu vi phạm, địa phương phối hợp kiểm tra hiện trạng, lập biên bản, xác minh và xử lý theo thẩm quyền.

Đối với diện tích sử dụng không đúng quy định, UBND xã Lộc Ninh yêu cầu các hộ bàn giao lại phần đất đã lấn chiếm cho đơn vị quản lý, không được tái lấn chiếm. Trường hợp cố tình không chấp hành sẽ bị xử lý theo quy định. Về lâu dài, địa phương đề nghị Công ty tiếp tục đo đạc, cắm mốc ranh giới, tăng cường kiểm tra, giám sát và phối hợp lập hồ sơ xử lý ngay khi vi phạm mới phát sinh. Với trường hợp cố tình lấn chiếm, tái phạm hoặc không chấp hành quyết định của cơ quan có thẩm quyền, địa phương sẽ phối hợp áp dụng biện pháp xử lý, kể cả cưỡng chế theo quy định.

Không chỉ bị tác động bởi hoạt động sản xuất, vùng bán ngập hồ Dầu Tiếng còn xuất hiện tình trạng san gạt, xây dựng công trình có dấu hiệu phục vụ du lịch tự phát.

Ngày 30/5, tại vị trí mốc P24 - P26, thuộc ấp Hòa Lộc, xã Minh Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh, lực lượng bảo vệ Công ty phát hiện một trường hợp tự ý xây dựng tường kè bê tông kiên cố và một trường hợp dựng nhà khung sắt, sàn gỗ dưới cao trình +24,4 m. Theo đơn vị quản lý, quá trình liên hệ xác minh, lập biên bản gặp khó khăn do những người liên quan chưa hợp tác.

Ngày 4/6, cũng tại ấp Hòa Lộc, đơn vị chức năng tiếp tục phát hiện khu vực mốc R135 và R136 bị đào, đắp đất làm bờ bao, xâm lấn vùng bán ngập. Qua xác minh ban đầu từ người trông coi vườn cây, người thực hiện việc đào, đắp được xác định là ông Lê Văn Bé Hai, ngụ Thành phố Hồ Chí Minh. Đại diện Công ty đã liên hệ, phổ biến quy định pháp luật và yêu cầu ông Lê Văn Bé Hai làm việc với Công ty cùng UBND xã Minh Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh để giải quyết vụ việc nhưng theo đơn vị quản lý, đến nay người này chưa chấp hành.

Ông Đinh Chí Linh, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Minh Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đối với trường hợp thứ nhất, UBND xã đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Đối với trường hợp ông Nguyễn Văn Bé Hai, địa phương đã nắm thông tin, đang bố trí phối hợp với Công ty TNHH Một thành viên Khai thác thủy lợi Miền Nam kiểm tra, đánh giá thực tế để xử lý.

Theo ông Đinh Chí Linh, sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều cán bộ từ địa phương khác được điều động về nên cần thời gian nắm địa bàn. Trong khi đó, một số vi phạm thường phát sinh vào thứ Bảy, Chủ nhật, khiến có thời điểm địa phương chưa kịp phát hiện, xử lý.

Thời gian tới, UBND xã sẽ tiếp tục phối hợp với Công ty TNHH Một thành viên Khai thác thủy lợi Miền Nam, tăng cường tuần tra, phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp lấn chiếm, xây dựng trái phép trong vùng bán ngập; đồng thời tuyên truyền để người dân chấp hành quy định về bảo vệ công trình thủy lợi.

Không để vi phạm trở thành “chuyện đã rồi”

Ông Nguyễn Anh Thái, Phó Giám đốc Chi nhánh Dầu Tiếng - Phước Hòa, thuộc Công ty TNHH Một thành viên Khai thác thủy lợi Miền Nam cho biết, khu đất dự phòng 46 ha hiện có 3 trường hợp liên quan đến sử dụng đất trong phạm vi Nhà nước giao Công ty quản lý theo Quyết định số 159/QĐ-CT của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh năm 1999.

Công ty được giao quản lý, vận hành, khai thác và bảo vệ công trình nhưng không có chức năng xử phạt vi phạm hành chính. Khi phát hiện vụ việc, đơn vị lập biên bản, ghi nhận hiện trạng, thực hiện biện pháp ngăn chặn và chuyển chính quyền địa phương xử lý theo thẩm quyền. Công ty đã đề nghị UBD xã Dương Minh Châu và UBND xã Lộc Ninh khẩn trương phối hợp xử lý.

Tại vùng bán ngập, lực lượng bảo vệ phát hiện nhiều trường hợp đào đắp, san gạt trái phép. Một số khu vực có dấu hiệu cải tạo phục vụ du lịch sinh thái tự phát, dựng chòi, nhà sàn, hình thành điểm vui chơi, cắm trại khi chưa được phép. Việc xác minh gặp khó khăn do tại hiện trường thường chỉ có người trông coi, chủ khu đất liền kề không có mặt.

Theo ông Nguyễn Anh Thái, vùng bán ngập hồ Dầu Tiếng gắn với nhiệm vụ tích nước, điều tiết lũ, đẩy mặn cho hạ du sông Sài Gòn, sông Vàm Cỏ Đông và cung cấp nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt cho Tây Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh. Việc đào đắp, xây dựng tùy tiện có thể làm biến đổi địa hình, ảnh hưởng phạm vi bảo vệ công trình; hoạt động du lịch thiếu kiểm soát còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh rác thải, nước thải, ô nhiễm nguồn nước cấp cho hàng triệu người dân vùng hạ du.

Ông Nguyễn Anh Thái cho biết, tự ý đào đắp, san gạt làm thay đổi hiện trạng vùng bán ngập thuộc nhóm hành vi bị nghiêm cấm theo Điều 8 Luật Thủy lợi. Trong khi Công ty chủ yếu có thẩm quyền kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn, việc xử phạt, cưỡng chế thuộc cơ quan nhà nước có liên quan. Vì vậy, hiệu quả bảo vệ hồ phụ thuộc lớn vào sự phối hợp kịp thời giữa đơn vị quản lý và chính quyền địa phương.

Thực tế các vụ việc tại Dương Minh Châu, Lộc Ninh và Minh Thạnh cho thấy, tình trạng đáng lo ngại không chỉ ở số vụ được phát hiện mà còn có trường hợp tái diễn sau khi bị lập biên bản. Nếu không xử lý ngay từ khi mới phát sinh, vi phạm tiếp tục mở rộng sẽ khiến việc khắc phục hậu quả khó khăn.