Đường dài cho du lịch xanh

Nhân viên Paradise Vietnam đang triển khai hoạt động dọn rác trên vịnh Hạ Long. Ảnh: Paradise Vietnam

Sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ, ngành du lịch Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng bền vững. Lượng khách không ngừng gia tăng mang lại nguồn thu đáng kể nhưng cũng tạo áp lực lớn lên môi trường và hệ sinh thái tại nhiều điểm đến. Trong bối cảnh đó, phát triển du lịch xanh không còn là xu hướng mang tính khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu để nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến và doanh nghiệp.

Báo cáo Travel & Sustainability 2026 của Booking.com khảo sát 32.500 du khách tại 35 quốc gia và vùng lãnh thổ, cho thấy 85% người được hỏi coi du lịch bền vững là yếu tố quan trọng khi lên kế hoạch cho chuyến đi. Tại Việt Nam, tỷ lệ này lên tới 96%, với xu hướng ưu tiên những trải nghiệm mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương, giảm tác động đến môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Sự thay đổi trong hành vi của du khách đang tạo động lực cho quá trình chuyển đổi xanh của ngành du lịch. Ngày càng nhiều du khách ưu tiên lựa chọn các cơ sở lưu trú và sản phẩm đáp ứng tiêu chí xanh, thân thiện với môi trường, buộc doanh nghiệp phải đổi mới mô hình kinh doanh và phát triển sản phẩm theo hướng bền vững để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Theo ông Nguyễn Quốc Duy, Giám đốc Kinh doanh Paradise Vietnam, du khách hiện không chỉ quan tâm đến chất lượng dịch vụ mà còn chú ý đến cách doanh nghiệp ứng xử với môi trường. Xu hướng này thể hiện rõ tại các điểm đến di sản như vịnh Hạ Long và vịnh Lan Hạ, nơi ngày càng nhiều du khách quan tâm đến việc bảo tồn thiên nhiên và cảnh quan.

Đón đầu xu hướng đó, Paradise Vietnam đã triển khai nhiều giải pháp giảm tác động đến môi trường như thay thế đồ nhựa dùng một lần bằng các vật dụng tái sử dụng, sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường tại hệ thống du thuyền, khách sạn và nhà hàng nhằm giảm lượng rác thải nhựa phát sinh. Song song với đó, doanh nghiệp thường xuyên tổ chức các hoạt động làm sạch môi trường tại Hạ Long và Tuần Châu. Riêng trong chiến dịch Earth Day 2025, Paradise Vietnam phối hợp với các đối tác thu gom hơn 434 kg rác thải tại khu vực bờ biển Tuần Châu. Công tác đào tạo nhân viên về kiến thức môi trường, truyền thông xanh và nâng cao nhận thức bảo vệ tài nguyên cũng được chú trọng nhằm lan tỏa các giá trị phát triển bền vững tới du khách.

Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, Tổng Giám đốc AZA Travel, phát triển du lịch xanh không phải là câu chuyện của riêng một doanh nghiệp hay cơ sở lưu trú mà đòi hỏi sự tham gia của toàn bộ chuỗi cung ứng du lịch. Các khu du lịch, khách sạn, nhà hàng và khu vui chơi cần tuân thủ nghiêm các yêu cầu về bảo vệ môi trường như không xả thải trực tiếp ra biển, sông, hồ; hạn chế tối đa tác động đến thiên nhiên trong quá trình đầu tư và khai thác; giảm sử dụng nhựa và túi nilon dùng một lần, đồng thời đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo. Nhiều mô hình tại Quảng Bình, Khánh Hòa đã cho thấy hiệu quả trong việc hài hòa giữa phát triển du lịch với bảo tồn hệ sinh thái, tiết kiệm năng lượng và xử lý chất thải. Đây là những mô hình cần được nhân rộng nhằm thúc đẩy phát triển du lịch xanh và giảm phát thải carbon.

Bên cạnh việc xây dựng môi trường làm việc xanh, các doanh nghiệp lữ hành cần ưu tiên hợp tác với những khách sạn, khu nghỉ dưỡng, nhà hàng và điểm đến đáp ứng các tiêu chí phát triển bền vững, qua đó hình thành chuỗi cung ứng du lịch xanh. Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, tại các thị trường như châu Âu, Mỹ hay Australia, nhiều doanh nghiệp lữ hành và du khách yêu cầu đối tác tại điểm đến đáp ứng các tiêu chí môi trường hoặc sở hữu các chứng nhận phát triển bền vững. Đây cũng là lợi thế cạnh tranh quan trọng để thu hút khách quốc tế.

Nhân viên Paradise Vietnam đang triển khai hoạt động dọn rác trên vịnh Hạ Long. Ảnh: Paradise Vietnam

Để hỗ trợ doanh nghiệp, Hiệp hội Du lịch Việt Nam cùng các hiệp hội địa phương đang thúc đẩy áp dụng các bộ tiêu chí du lịch xanh. Chi hội Du lịch Xanh thuộc Hiệp hội Du lịch Việt Nam cũng triển khai nhiều chương trình tuyên truyền, phổ biến tiêu chí và cấp chứng nhận cho các doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu. Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, những chứng nhận này không chỉ giúp nâng cao uy tín doanh nghiệp mà còn tạo thuận lợi trong quảng bá sản phẩm tới các thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi xanh của ngành du lịch vẫn còn nhiều khó khăn. Theo ông Nguyễn Quốc Duy, thách thức lớn nhất hiện nay là chi phí đầu tư ban đầu khi các tiêu chuẩn du lịch xanh đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư máy móc, công nghệ và thiết bị hiện đại có mức phát thải thấp, trong khi các vật liệu thân thiện với môi trường cũng có giá thành cao hơn phương thức vận hành truyền thống. Bên cạnh đó, sự thiếu đồng bộ về hạ tầng xử lý chất thải, giao thông xanh và quản lý môi trường tại điểm đến cũng làm giảm hiệu quả của quá trình chuyển đổi.

Trong khi đó, ông Nguyễn Công Hoan, Tổng Giám đốc Flamingo Redtours cho rằng, chuyển đổi xanh không còn đơn thuần là trách nhiệm với môi trường mà đã trở thành yêu cầu của thị trường. Việc ưu tiên lựa chọn các đối tác đáp ứng tiêu chuẩn phát triển bền vững và xây dựng các sản phẩm du lịch gắn với bảo tồn thiên nhiên sẽ góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của du khách, đặc biệt là khách quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Để chuyển đổi xanh đạt hiệu quả, cần sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng trong hoàn thiện hạ tầng, xây dựng tiêu chí, chứng nhận du lịch xanh và nâng cao nhận thức về phát triển bền vững. Đây sẽ là nền tảng để nâng cao sức cạnh tranh và hướng tới phát triển bền vững của du lịch Việt Nam.