Đường Hồ Chí Minh cơ bản nối thông, chuyển sang nâng cấp mở rộng

Tiếp tục chương trình Kỳ họp, sáng 18/10, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường nghe Tờ trình Tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 ngày 29/11/2013 của Quốc hội và kết thúc đầu tư xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh quy mô hai làn xe.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, đường Hồ Chí Minh có điểm đầu tại Pác Bó (Cao Bằng), điểm cuối tại Đất Mũi (Cà Mau), tổng chiều dài 3.183km, gồm tuyến chính dài 2.499km và nhánh phía Tây dài 684km.

Sau hơn 20 năm triển khai, đường Hồ Chí Minh đã cơ bản nối thông từ Pác Bó đến Đất Mũi với quy mô tối thiểu hai làn xe. Tuyến đường góp phần hình thành trục giao thông Bắc - Trung - Nam thứ hai, giảm tải cho Quốc lộ 1 và tăng kết nối với các vùng kinh tế, cửa khẩu, cảng biển.

Tuy nhiên, một số đoạn tuyến vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn đạt khoảng 99% khối lượng, dự kiến hoàn thành ngày 30/9/2026. Đoạn Chơn Thành - Đức Hòa đạt khoảng 96%, dự kiến thông xe kỹ thuật trong tháng 9/2026 và hoàn thành trong năm 2026.

Đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận có tiến độ thấp hơn, với khối lượng thực hiện đạt khoảng 73%. Việc bàn giao mặt bằng chậm và khan hiếm vật liệu đã ảnh hưởng đến tiến độ. Dự án được dự kiến cơ bản hoàn thành trong năm 2026, đưa vào khai thác trong quý I/2027.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, để tháo gỡ khó khăn, Bộ Xây dựng đã yêu cầu các đơn vị xây dựng tiến độ thi công chi tiết, bổ sung nhân lực, thiết bị, tăng ca, tăng kíp và chủ động tìm nguồn vật liệu. Với đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận, các giải pháp được tập trung vào đẩy nhanh thi công, xử lý vướng mắc về mặt bằng và nguồn cung vật liệu.

Bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình triển khai vẫn còn có một số hạn chế, tồn tại. Chính phủ đã nghiêm túc nhìn nhận những vấn đề này và chỉ ra đó là do năng lực dự báo và quản trị rủi ro của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án còn hạn chế.

Phối hợp giữa Bộ Xây dựng, Ban Quản lý các dự án và các địa phương có lúc, cơ nơi chưa đồng bộ, thiếu linh hoạt. Việc khảo sát, lập dự án tại một số nơi chưa triệt để, giải pháp thiết kế chưa tối ưu dẫn đến phải điều chỉnh thiết kế hoặc bổ sung trong quá trình thi công làm kéo dài và phát sinh chi phí đầu tư.

Báo cáo tóm tắt thẩm tra Tờ trình và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc kết thúc việc thực hiện các mục tiêu đề ra tại Nghị quyết số 38/2004/QH11 và Nghị quyết số 66/2013/QH13 của Quốc hội về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cơ bản tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm chính thức kết thúc giai đoạn nối thông tuyến quy mô 2 làn xe, tạo căn cứ pháp lý chuyển tiếp sang giai đoạn đầu tư nâng cấp, mở rộng theo Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Đối với các nội dung cụ thể của dự thảo Nghị quyết, ông Nguyễn Thanh Hải cho biết, Thường trực Ủy ban nhận thấy còn một số vấn đề bất cập về số liệu, tính khả thi và kỹ thuật lập pháp cần Chính phủ giải trình, làm rõ.

Trong đó, Khoản 1 Điều 1 dự thảo ghi nhận “đến hết năm 2026 đã cơ bản nối thông đường Hồ Chí Minh”; khoản 2 Điều 1 quy định Quốc hội “thông qua Báo cáo tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13...”. Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhận thấy với 2.488 trong tổng số 2.744 km đã hoàn thành, dự án đã đủ cơ sở thực tiễn để Quốc hội quyết nghị kết thúc giai đoạn đầu tư quy mô 2 làn xe.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành nội dung khoản 1 Điều 1 và đề nghị bổ sung khẳng định ý nghĩa chiến lược của tuyến đường đối với quốc phòng, an ninh, đối ngoại, xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời đề nghị chỉnh lý diễn đạt tại khoản 1 Điều 1 theo hướng ghi nhận chính xác kết quả thực tế, gắn với việc giao Chính phủ tại khoản 1 Điều 2 trách nhiệm hoàn thành dứt điểm các đoạn đang thi công; lược bỏ khoản 2 Điều 1 do các kiến nghị đã được thể hiện tại Điều 1 và Điều 2.

Đối với khoản 1 Điều 2 là giao Chính phủ “hoàn thành công tác quyết toán chậm nhất đến hết năm 2027”, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành, nhưng đề nghị bổ sung nhiệm vụ hoàn thiện, đưa vào khai thác 3 đoạn đang thi công dở dang, đặc biệt là đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận trong quý I/2027 và hoàn thành quyết toán chi phí giải phóng mặt bằng còn chậm tại 4 địa phương là Thái Nguyên, Phú Thọ, Đồng Nai, Đồng Tháp.

Về quyết toán, kiểm toán, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị khắc phục triệt để theo yêu cầu trong các kết luận của Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán nhà nước và yêu cầu tại các Nghị quyết của Quốc hội đã ban hành có liên quan đến dự án đường Hồ Chí Minh đến thời điểm quyết toán dự án theo đúng các quy định của pháp luật.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cũng nhận thấy đoạn Cổ Tiết - Yên Bài (sơ bộ 17.489 tỷ đồng/30,5 km, suất đầu tư 573 tỷ đồng/km, gấp 1,6 lần đoạn Yên Bài - Chợ Bến là 354 tỷ đồng/km) mới ở bước trình báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư.

Đề nghị cơ quan soạn thảo chỉnh lý khoản 2 Điều 2 theo hướng giao Chính phủ hoàn thiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư theo Luật Đầu tư công gắn với khả năng cân đối nguồn lực trong Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026 - 2030; làm rõ cơ cấu chi phí và thứ tự ưu tiên đối với 7 đoạn dự kiến đầu tư giai đoạn 2026 - 2030 (101.332 tỷ đồng) và 3 đoạn nghiên cứu thêm (114.483 tỷ đồng), trong đó ưu tiên đoạn qua vùng dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, cửa khẩu quốc tế và khu vực phòng thủ chiến lược - Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết.