El Nino rất mạnh, nhiều vùng đối mặt nguy cơ thiếu nước
BNEWS El Nino được dự báo có cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn trên diện rộng trong mùa khô 2026-2027.
El Nino sẽ làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trên diện rộng trong mùa khô 2026-2027. Ảnh minh họa: Dư Toán - TTXVN
Theo các bản tin cập nhật của các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các tổ chức khí tượng trên thế giới, El Nino chính thức xuất hiện từ tháng 6/2026 và có khả năng duy trì đến gần giữa năm 2027. Đáng chú ý, trong giai đoạn tháng 10-12/2026, El Nino được dự báo có cường độ rất mạnh với xác suất lên tới 98%, sau đó tiếp tục duy trì trong những tháng đầu năm 2027.
El Nino được nhận định làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trên diện rộng trong mùa khô 2026-2027, đồng thời có thể xuất hiện các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như mưa lớn, lũ, dông, lốc, sét. Vì vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo cần chủ động ứng phó từ sớm, ưu tiên bảo đảm nguồn nước cho sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu, đồng thời điều chỉnh sản xuất phù hợp với khả năng nguồn nước.*Nguy cơ tác động rộng đến sản xuất và dân sinhTheo nhận định, nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn trên diện rộng bắt đầu từ đầu mùa khô 2026-2027, khoảng tháng 11/2026 và kéo dài đến tháng 5/2027 tại Đồng bằng sông Cửu Long, cao nguyên Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ. Tại Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ, ảnh hưởng có thể kéo dài đến tháng 7-8/2027.Tại Đồng bằng sông Cửu Long, nguồn nước về được dự báo thấp hơn 15-20% so với trung bình nhiều năm. Xâm nhập mặn có khả năng tương đương mùa khô 2015-2016; ranh mặn 4 g/l tại các cửa sông Cửu Long có thể vào sâu 50-70 km, trong khi tại các cửa sông Vàm Cỏ có thể vào sâu 110-130 km. Thời gian ảnh hưởng được dự báo từ cuối tháng 12/2026, cao điểm trong tháng 1-4/2027.Xâm nhập mặn có nguy cơ ảnh hưởng khoảng 85.800 ha lúa Đông Xuân, 120.000 ha diện tích lúa - tôm và khoảng 45.000 ha cây ăn trái tại các vùng ven biển. Lượng mưa thiếu hụt trong mùa khô cũng làm giảm lượng nước trữ trong nội đồng, nhất là tại những khu vực còn phụ thuộc chủ yếu vào nước mưa.Tại Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ, lượng mưa mùa mưa năm 2026 có khả năng thiếu hụt 20-40% so với trung bình nhiều năm, khiến các hồ chứa khi kết thúc mùa mưa có thể chỉ tích được 70-80% dung tích thiết kế. Diện tích cây trồng có khả năng bị ảnh hưởng trong vụ Đông Xuân 2026-2027 khoảng 34.000-61.500 ha. Sau vụ Đông Xuân, lượng nước tại các hồ chứa thủy lợi có thể chỉ còn 30-50% dung tích thiết kế, kéo theo nguy cơ ảnh hưởng khoảng 83.000-140.500 ha trong các giai đoạn sản xuất tiếp theo.Đáng lưu ý, tại cao nguyên Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, hơn 70% diện tích canh tác nông nghiệp nằm ngoài các công trình thủy lợi, chủ yếu là cây lâu năm. Trong cao điểm mùa khô, khoảng 140.000-190.000 ha có nguy cơ bị ảnh hưởng do hạn hán, thiếu nước. Nếu El Nino làm mùa mưa năm 2027 đến muộn, khoảng 40.000-58.000 ha tại cao nguyên Nam Trung Bộ tiếp tục có nguy cơ bị ảnh hưởng vào đầu vụ Mùa/Hè Thu.Không chỉ sản xuất nông nghiệp, nguồn nước sinh hoạt cũng đứng trước nguy cơ thiếu hụt. Theo đánh giá sơ bộ, khoảng 447.000 hộ dân tại Bắc Trung Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ gặp khó khăn về nước sinh hoạt. Các hộ chưa được cấp nước tập trung, còn phụ thuộc vào nước mưa, giếng đào, giếng khoan, nhất là tại vùng ven biển và cao nguyên, được xác định là nhóm chịu ảnh hưởng rõ hơn.
Cao nguyên Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, hơn 70% diện tích canh tác nông nghiệp nằm ngoài các công trình thủy lợi, chủ yếu là cây lâu năm. Ảnh minh họa: TTXVN
*Chủ động ứng phó từ sớmThực tế các đợt El Nino trong những năm 2014-2016, 2019-2020 và 2023-2024 cho thấy, công tác phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn cần được triển khai sớm, coi trọng yếu tố “phòng”. Việc thường xuyên cập nhật dự báo khí tượng, thủy văn, nguồn nước và cung cấp thông tin sớm trước các vụ sản xuất có ý nghĩa quan trọng trong điều chỉnh cơ cấu, thời vụ và diện tích sản xuất phù hợp.Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo, các địa phương cần bám sát diễn biến nguồn nước và khuyến cáo chuyên môn, tránh sản xuất tự phát, vượt quá khả năng cung cấp nước. Kinh nghiệm từ mùa khô 2019-2020 tại Bến Tre cũ cho thấy, khoảng 5.300 ha gieo trồng tự phát ngoài kế hoạch đã bị mất trắng do xâm nhập mặn.Cùng với đó, cần chủ động tích trữ nước, vận hành linh hoạt các hồ chứa thủy lợi, thủy điện, bảo đảm nguồn nước cho hạ du và các nhu cầu thiết yếu. Các địa phương cần kiểm kê nguồn nước, xây dựng phương án phân phối theo từng giai đoạn, ưu tiên nước sinh hoạt; đồng thời chủ động tích nước ngay trong mùa mưa, nhất là tại các hồ chứa có chức năng điều tiết nhiều năm.Tại các vùng có nguy cơ cao, cần nạo vét cửa lấy nước, hệ thống kênh mương; đắp đập tạm ngăn mặn, trữ nước ngọt trong hệ thống kênh mương, đào ao, lắp đặt trạm bơm dã chiến; đẩy nhanh tiến độ các công trình thủy lợi, cấp nước sạch và ngăn mặn để sớm đưa vào vận hành. Người dân cũng cần chủ động tích trữ nước bằng bể, bồn, lu, ao, hồ nhỏ, nhất là tại các vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long.Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục theo dõi, cập nhật dự báo khí tượng, thủy văn, nguồn nước; xây dựng kế hoạch sử dụng nước trên các lưu vực sông; kiểm kê nguồn nước trong các công trình thủy lợi, cấp nước sinh hoạt nông thôn và điều chỉnh phương án phân phối khi nguồn nước thiếu hụt.Đồng thời, các địa phương cần rà soát, cập nhật quy trình vận hành công trình thủy lợi theo từng kịch bản hạn hán, xâm nhập mặn; đánh giá, phân vùng nguy cơ và xây dựng bản đồ rủi ro để chủ động ứng phó. Việc chuẩn bị sớm, đồng bộ từ dự báo, điều hành nguồn nước, điều chỉnh sản xuất đến bảo đảm nước sinh hoạt sẽ góp phần hạn chế thiệt hại và nâng cao khả năng chống chịu trước một mùa khô được dự báo nhiều thách thức.
Tin liên quan
