EU quyết tâm cải cách pháp lý để lấy lại sức cạnh tranh

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen trong cuộc họp báo sau hội nghị thượng đỉnh không chính thức của EU ở Nicosia, CH Cyprus, ngày 24/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, Ủy ban châu Âu (EC) ngày 28/4 chính thức công bố kế hoạch toàn diện nhằm hiện đại hóa quy trình lập pháp của Liên minh châu Âu (EU), với mục tiêu xây dựng một hệ thống pháp luật tinh gọn, minh bạch và hiệu quả hơn - điều kiện tiên quyết để khối này lấy lại vị thế cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị thế giới đang biến động sâu sắc.

Theo EC, trọng tâm của kế hoạch là tinh giản các quy định hiện hành, giảm thiểu gánh nặng hành chính đối với người dân và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trên toàn khối. Cơ quan hành pháp của EU nhấn mạnh rằng một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, nhất quán và dễ áp dụng là nền tảng không thể thiếu để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và củng cố Thị trường Chung châu Âu.

Phát biểu khi công bố sáng kiến, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen tuyên bố châu Âu cần một hệ thống pháp luật "rõ ràng, nhất quán và đáp ứng đầy đủ nguyện vọng của người dân và doanh nghiệp". Bà cho biết EC sẽ áp dụng nguyên tắc "đơn giản hóa ngay từ khâu thiết kế", bảo đảm các đề xuất lập pháp mới được xây dựng trên cơ sở thực chứng vững chắc, dễ triển khai và dễ thực thi trong thực tế.

Một trong những vấn đề được bà von der Leyen đặc biệt nhấn mạnh là tình trạng "gold-plating" - hiện tượng một số quốc gia thành viên tự ý đặt ra các yêu cầu hoặc thủ tục nghiêm ngặt hơn mức quy định chung của EU, khiến môi trường pháp lý trở nên phức tạp và đẩy chi phí tuân thủ của doanh nghiệp lên cao.

EC cam kết sẽ xử lý triệt để vấn đề này, đồng thời tiến hành rà soát toàn diện hệ thống văn bản pháp luật hiện hành để loại bỏ những quy định lỗi thời, chồng chéo hoặc cản trở hoạt động của Thị trường Chung.

Cụ thể, kế hoạch của EC xoay quanh 5 nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, đơn giản hóa ngay từ khâu xây dựng chính sách, bảo đảm các quy định dễ hiểu, dễ áp dụng, với trách nhiệm pháp lý và hệ quả vi phạm được quy định rõ ràng.

Thứ hai, củng cố khuôn khổ "quy định tốt hơn" - hệ thống nguyên tắc định hướng hoạt động lập pháp của EU - theo hướng tăng tính minh bạch và mở rộng tham vấn các bên liên quan. Thứ ba, triển khai kế hoạch hành động rà soát và "làm sạch" toàn bộ hệ thống pháp luật hiện hành, tập trung vào 12 lĩnh vực ưu tiên có nhiều quy định chồng chéo, mâu thuẫn hoặc quá phức tạp.

Thứ tư, phối hợp với các quốc gia thành viên để xử lý tình trạng "luật chồng luật" đang tạo ra rào cản không cần thiết cho Thị trường Chung. Thứ năm, tăng cường giám sát thực thi pháp luật EU tại các lĩnh vực trọng điểm và đẩy nhanh xử lý các vụ việc vi phạm kéo dài.

Ủy viên phụ trách kinh tế và năng suất, thực thi và đơn giản hóa Valdis Dombrovskis khẳng định kể từ đầu nhiệm kỳ, EC đã không ngừng thúc đẩy nỗ lực đơn giản hóa hệ thống quy định. Ông nhấn mạnh EU cần tập trung mang lại kết quả thiết thực cho người dân và doanh nghiệp, thay vì để bộ máy quan liêu ngày càng phình to.

Theo ông Dombrovskis, các quy định của EU phải trở thành công cụ phục vụ mục tiêu xây dựng một nền kinh tế thị trường xã hội cạnh tranh, đổi mới và phát triển bền vững.

EC cũng kêu gọi Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu phối hợp chặt chẽ để bảo đảm nguyên tắc "đơn giản hóa ngay từ khâu thiết kế" được áp dụng thống nhất trong toàn bộ tiến trình lập pháp của khối.

Đây được xem là một trong những ưu tiên hàng đầu của EC trong nhiệm kỳ hiện nay, phản ánh quyết tâm của EU trong việc tạo dựng môi trường pháp lý thuận lợi hơn cho đầu tư, kinh doanh và vận hành hiệu quả của Thị trường chung châu Âu.