Tín hiệu nối lại vận tải năng lượng qua eo biển Hormuz

Ngày 28/4, dữ liệu của công ty theo dõi hàng hải Kpler cho thấy một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đã rời khỏi vùng Vịnh qua eo biển Hormuz, đánh dấu chuyến hàng LNG đầu tiên được vận chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này sau khi xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran bùng phát vào cuối tháng 2/2026.

Theo dữ liệu của Kpler, tàu Mubaraz của Adnoc, công ty dầu khí quốc gia Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã vận chuyển hơn 130.000 m3 LNG qua eo biển Hormuz. Lô hàng này được bốc tại đảo Das của UAE từ ngày 2/3 và đã rời khỏi vùng Vịnh trong tháng 4/2026.

Tàu Mubaraz đã tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) từ cuối tháng 3/2026 trước khi phát tín hiệu trở lại khi ở ngoài khơi Ấn Độ vào ngày 28/4. Các chuyên gia nhận định tàu có thể đã vượt qua eo biển Hormuz vào ngày 18-19/4. Trước đó, chỉ có tàu Sohar LNG đi qua eo biển kể từ đầu tháng 3/2026 nhưng gần như không chở hàng. Việc tàu Mubaraz vận chuyển LNG đầy tải được xem là dấu hiệu bước đầu cho thấy hoạt động vận tải năng lượng có thể đang dần được nối lại, dù còn nhiều rủi ro.

           

Thị trường LNG là một trong những lĩnh vực chịu tác động nặng nề nhất từ việc gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz. Việc hạn chế tàu qua lại trong thời gian qua đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và khiến giá năng lượng toàn cầu tăng cao.

Giới phân tích cho rằng dù đã có tín hiệu phục hồi, lưu thông qua eo biển Hormuz vẫn ở mức rất hạn chế và phụ thuộc chặt chẽ vào diễn biến an ninh khu vực cũng như tiến triển của các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt xung đột.

Cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran đang đe dọa đảo lộn hoàn toàn thị trường LNG thế giới. Đầu tháng 3/2026, Qatar (Ca-ta) đã buộc phải đóng cửa nhà máy xuất khẩu LNG Ras Laffan – cơ sở sản xuất lớn nhất thế giới – sau các hoạt động quân sự của Iran.

Năm 2025, sản lượng LNG trên toàn thế giới vốn đang duy trì đà tăng trưởng ổn định, phần lớn nhờ vào các dự án mới đi vào hoạt động tại Mỹ và Canada (Ca-na-đa). Tuy nhiên, toàn bộ lượng tăng thêm này hiện đã bị bù trừ bởi sự sụt giảm ròng từ nguồn cung của Qatar và tình trạng đóng cửa tại eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường thủy huyết mạch, chiếm khoảng 1/5 tổng nguồn cung LNG toàn cầu.

Sự gián đoạn tại khu vực Trung Đông không chỉ làm căng thẳng thị trường năng lượng mà còn đặt ra thách thức lớn cho an ninh năng lượng của nhiều quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu trong giai đoạn chuyển đổi xanh hiện nay.

Còn theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp, nhập khẩu LNG của châu Á trong tháng 3/2026 đã giảm mạnh nhất trong hơn ba năm, do xung đột ở Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung và đẩy giá lên cao.

Lượng LNG giao đến khu vực châu Á trong tháng trước đã giảm 8,6% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống khoảng 20,6 triệu tấn. Đây là mức giảm lớn nhất kể từ tháng 12/2022.

Nhập khẩu LNG của Trung Quốc và Ấn Độ trong tháng giảm mạnh nhất, với mức giảm khoảng 20%. Pakistan (Pa-kix-tan), quốc gia gần như nhập khẩu toàn bộ LNG từ Qatar  vào năm 2025, giảm gần 70%.

Nguồn cung LNG toàn cầu đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng do xung đột tại Trung Đông, khi việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến thế giới bị mất khoảng 1/5 tổng nguồn cung và Qatar đóng cửa nhà máy lớn nhất thế giới sau các hoạt động quân sự của Iran.

Châu Á phải gấp rút tìm kiếm các nguồn cung thay thế do dòng chảy LNG từ Trung Đông bị gián đoạn, trong khi sự cố ngừng hoạt động tại các cơ sở khí đốt của Australia sau cơn bão trước đó càng khiến tình hình trầm trọng thêm. Theo Bloomberg Intelligence, giá LNG tại châu Á có thể tăng 50% do sự cạnh tranh đối với các lô hàng giao ngay ngày càng gay gắt.

Các khách hàng châu Á đã mua được một số lô hàng từ châu Âu, khu vực đang cần thêm LNG để bổ sung vào các kho chứa sau khi nguồn cung khí đốt qua đường ống từ Nga bị gián đoạn. Dữ liệu vận chuyển cho thấy, nhập khẩu LNG của Tây Âu đã tăng khoảng 3,5% trong tháng 3/2026, so với mức tăng 17% trong tháng 2/2026.

Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) mới đây dự báo nguồn cung LNG có thể tiếp tục bị thắt chặt đến hết năm 2027, do những gián đoạn và thiệt hại về cơ sở hạ tầng liên quan đến xung đột tại Trung Đông.

Giá năng lượng đã tăng vọt kể từ khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz đối với các tàu chở dầu vùng Vịnh và bắt đầu tiến hành hoạt động quân sự nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí ở các nước láng giềng để đáp trả những hoạt động quân sự của Mỹ và Israel. Theo IEA, tác động của việc mất nguồn cung ngắn hạn và tốc độ tăng trưởng công suất chậm hơn có thể dẫn đến nguồn cung LNG mất tổng cộng khoảng 120 tỷ m3 trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030.

Báo cáo cho biết gần 20% nguồn cung LNG đã bị mất do xung đột và cảnh báo các khoản đầu tư mới để tăng sản lượng có thể bị trì hoãn. Mặc dù những dự án khí đốt hóa lỏng mới ở những khu vực khác dự kiến sẽ bù đắp các tổn thất này theo thời gian, những tác động sẽ kéo dài tình trạng thị trường khan hiếm trong năm 2026 và 2027.

Giá khí đốt tăng cao cũng có thể làm giảm nhu cầu, khi nhiều quốc gia đã công bố các biện pháp tiết kiệm năng lượng. Điều này có thể thúc đẩy nhu cầu đối với những nguồn năng lượng tái tạo. Yếu tố cầu sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng thị trường, đặc biệt là ở châu Á, nơi mà việc chuyển đổi nhiên liệu đang diễn ra cùng với các biện pháp tiết kiệm năng lượng.

Các nhà kinh tế cảnh báo giá cả duy trì ở mức cao có thể khiến lạm phát lan rộng, làm suy yếu tăng trưởng kinh tế toàn cầu nếu người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu để ứng phó và vượt qua giai đoạn khó khăn.