EU siết kiểm soát nông sản hữu cơ nhập khẩu có nguy cơ gian lận

Theo nhật báo kinh tế Les Echos, Ủy ban châu Âu (EC) ngày 27/7 đã khởi động tham vấn về việc xây dựng danh mục chính thức các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ nhập khẩu được đánh giá là "có nguy cơ cao", nhằm tăng cường kiểm soát và củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với nhãn hữu cơ.

Theo EC, các bên liên quan có thời hạn đến ngày 24/8 để đóng góp ý kiến. Danh mục dự kiến gồm 8 nhóm sản phẩm theo từng quốc gia xuất xứ, trong đó có gừng, chè và đậu tương của Trung Quốc; chuối, bơ và ca cao của Peru; chuối của Ecuador; đậu tương của Togo và nho khô của Thổ Nhĩ Kỳ.

EC cho biết các sản phẩm trên được đưa vào diện xem xét do từng bị ghi nhận có "những sai phạm nghiêm trọng, mang tính chất nghiêm trọng hoặc lặp đi lặp lại, ảnh hưởng đến tính toàn vẹn của sản phẩm hữu cơ". Theo Les Echos, điều này phản ánh tình trạng chứng nhận hữu cơ bị cấp một cách gian lận hoặc thiếu chặt chẽ, trong khi người tiêu dùng châu Âu thường phải trả mức giá cao hơn từ 20-50% để mua các sản phẩm mang nhãn hữu cơ.

Theo đề xuất, các mặt hàng nằm trong danh mục sẽ chịu cơ chế kiểm soát hai cấp. Tại nước xuất khẩu, từ 5-20% số lô hàng sẽ được kiểm tra trước khi xuất khẩu và bắt buộc lấy mẫu. Khi nhập khẩu vào Liên minh châu Âu (EU), từ 5-10% số lô hàng tiếp tục được cơ quan có thẩm quyền của các nước thành viên kiểm tra.

Trong số các mặt hàng được đề xuất, đậu tương nhập khẩu từ Trung Quốc và Togo sẽ chịu tỷ lệ kiểm tra cao nhất, ở mức 20%, cho thấy đây là nhóm sản phẩm được EC đánh giá có mức độ rủi ro lớn nhất.

Cơ chế này được xây dựng trên cơ sở khung pháp lý của EU về sản phẩm hữu cơ từ năm 2018, đồng thời cụ thể hóa các biện pháp kiểm soát đối với hàng nhập khẩu. Danh mục sản phẩm có nguy cơ cao sẽ được rà soát ít nhất mỗi năm một lần và có thể được cập nhật bất cứ thời điểm nào căn cứ vào cảnh báo của các nước thành viên hoặc kết quả kiểm tra của EC tại các nước thứ ba.

Việc xây dựng danh mục này nhằm tăng cường uy tín của nhãn hữu cơ tại châu Âu, trong bối cảnh lĩnh vực này đã bị ảnh hưởng bởi nhiều vụ gian lận, như cấp chứng nhận giả, chuyển đổi hữu cơ không đúng quy định hoặc đưa các lô hàng sản xuất theo phương thức thông thường vào lưu thông dưới nhãn hữu cơ.

Theo kế hoạch, văn bản pháp lý sẽ được EU chính thức thông qua trong quý III/2026 và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.