Fed “dọn đường” cho việc tăng lãi suất vào năm 2022

Theo giới quan sát, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dự kiến sẽ đưa ra một sự thay đổi chính sách mạnh mẽ sau khi kết thúc họp kéo dài hai ngày 14 - 15/12 (giờ địa phương), nhằm dọn đường cho đợt tăng lãi suất đầu tiên vào năm tới.

Ông Rick Rieder, Giám đốc đầu tư của mảng thu nhập cố định toàn cầu tại công ty dịch vụ tài chính BlackRock cho rằng đã đến thời điểm Fed chấm dứt chính sách tiền tệ nới lỏng. Ngân hàng trung ương này đã áp dụng chương trình nới lỏng định lượng để chống lại ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 vào đầu năm 2020, đồng thời cắt giảm lãi suất chuẩn về quanh ngưỡng 0%.

Thị trường đang đồn đoán Fed sẽ đẩy nhanh việc thu hẹp chương trình mua trái phiếu của mình, thay đổi thời điểm kết thúc từ tháng 6 sang tháng 3/2022. Nếu thành sự thật, động thái này sẽ cho phép Fed bắt đầu tăng lãi suất hiện đang quanh ngưỡng 0%. Các quan chức sau đó có thể đưa ra một dự báo mới về việc có từ hai lần đến ba lần tăng lãi suất vào năm 2022, rồi ba lần đến bốn lần nữa vào năm 2023.

Kịch bản đó trái ngược hoàn toàn so với giai đoạn trước đây, khi có rất ít người đồng ý rằng Fed sẽ tăng lãi suất vào năm 2022, dù một nửa số quan chức của ngân hàng trung ương này dự kiến sẽ làm vậy ít nhất một lần trong năm tới.

Ngoài ra, khi kết thúc cuộc họp kéo dài hai ngày vào chiều thứ Tư, Fed nhiều khả năng sẽ thừa nhận rằng lạm phát không còn là vấn đề "tạm thời" như họ đã nhận định và giá cả tăng phi mã có thể là mối đe dọa lớn đối với nền kinh tế hơn dự kiến. Chỉ số giá tiêu dùng của Mỹ đã tăng 6,8% trong tháng 11 và có thể sẽ tiếp tục “nóng” lên vào tháng 12.

* Dọn đường trước cho quyết định tăng lãi suất

Các quan chức Fed hồi giữa tháng 11 đã bắt đầu thảo luận về ý tưởng thu hẹp các chính sách kích thích kinh tế nhanh hơn. Họ cũng đã thành công trong việc xoay chuyển quan điểm của thị trường sang hướng hy vọng chương trình mua trái phiếu trị giá 120 tỷ USD một tháng kết thúc nhanh hơn. Nhà đầu tư cũng đã chuyển sang đồn đoán thời điểm tăng lãi suất sẽ bắt đầu từ đầu tháng 6/2022 thay vì từ cuối năm tới như trước đây.

Ông Rieder cho rằng thông qua việc kết thúc chương trình mua trái phiếu sớm hơn, Fed tự tạo cơ hội để họ có thể lựa chọn tăng lãi suất. Theo chuyên gia này, Fed có khả năng nâng lãi suất hai lần vào năm 2022 và ba đến bốn lần vào năm 2023.

Song ông lưu ý các số liệu kinh tế sẽ xác định thời điểm lãi suất bắt đầu tăng. Ông không cho rằng Fed gò bó bản thân phải vào hành động vào bất kỳ quý cụ thể nào. Chuyên gia của BlackRock cũng nhận định sau khi nâng lãi suất, Fed có thể xử lý tốt hơn tình trạng lạm phát dai dẳng và xác định rõ liệu đại dịch COVID-19 có tiếp tục là một nguy cơ đối với nền kinh tế toàn cầu trong năm tới hay không.

Trong khi Fed dự kiến sẽ có vẻ nghiêng về thắt chặt chính sách nhanh hơn, giọng điệu của Chủ tịch Jerome Powell có thể không mạnh mẽ như vậy.

Ông Vince Reinhart, nhà kinh tế trưởng tại công ty tư vấn đầu tư Dreyfus & Mellon dự kiến ông Powell sẽ thảo luận về cả việc tăng tốc thu hẹp các biện pháp kích thích lẫn lạm phát “nóng” hơn tại buổi họp báo sau cuộc họp của Ủy ban Thị trường Mở Liên Bang (FOMC). Song ông cũng sẽ nêu lý do tại sao Fed còn tỏ ra thận trọng.

Theo ông Reinhart, ông Powell sẽ không còn dùng từ “mang tính nhất thời” khi nói về tình hình lạm phát. Chủ tịch Fed có thể dành một chút thời gian để nói về các biến thể của virus SARS-CoV-2 gây dịch COVID-19, những rủi ro đối với triển vọng nền kinh tế cùng những yếu tố có thể đi “chệch đường ray”.

* Bảng cân đối kế toán: Yếu tố khó lường

Giới quan sát cũng lưu ý rằng bảng cân đối kế toán của Fed có thể là một biến số khó xác định.

Bảng cân đối này hiện đã “phình” lên tới 8.700 tỷ USD từ mức 4.100 tỷ USD ghi nhận hồi tháng 1/2020, thời điểm trước đại dịch COVID-19 bùng phát tại Mỹ. Khi các tài sản chứng khoán trên bảng cân đối kế toán đáo hạn, Fed sẽ thay thế chúng và từ đó mua thêm hàng tỷ USD trái phiếu Kho bạc Chính phủ mỗi tháng.

Theo ông Rieder, thị trường sẽ rất ngạc nhiên nếu ông Power nói rằng Fed không cần phải giữ quy mô bảng cân đối kế toán ở mức này. Sau khi tăng lãi suất trở lại, Fed có nhiều khả năng thu hẹp bảng cân đối kế toán của mình – một động thái đôi khi gây tác động lớn đến thị trường hơn so với việc tăng lãi suất.

Mới đây, các nhà kinh tế của ngân hàng Goldman Sachs đã đưa ra một kịch bản cho việc thu hẹp bảng cân đối này của Fed. Họ tự đánh giá rằng kịch bản mới ít hạn chế hơn so với chu kỳ cuối cùng sau cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Việc thu hẹp sẽ bắt đầu nếu Fed cho phép các tài sản đơn giản đáo hạn và không thay thế chúng. Bảng cân đối kế toán khi đó sẽ tự động thu hẹp.

Nhóm chuyên gia của Goldman Sachs dự báo rằng đợt tăng lãi suất thứ tư sẽ diễn ra trong nửa đầu năm 2023. Đây nhiều khả năng cũng sẽ là thời điểm Fed bắt đầu thu hẹp bảng cân đối, theo đánh giá của nhóm này.

Nghiên cứu cho thấy tác động của chính sách trên đối với lãi suất, điều kiện tài chính tổng thể, tăng trưởng kinh tế và lạm phát đều ở mức khiêm tốn và ít hơn so với tác động của việc tăng lãi suất. Tuy nhiên, các thị trường trong quá khứ đã nhiều lần phản ứng khá mạnh mẽ với việc Fed cắt giảm quy mô bảng cân đối kế toán.

Trong khi đó, nhà kinh tế trưởng Diane Swonk tại công ty tư vấn Grant Thornton nhận định Fed sẽ thảo luận về bảng cân đối kế toán tại cuộc họp này, nhưng chưa có hành động cụ thể nào. Điều này sau đó sẽ được phản ánh trong biên bản cuộc họp của Fed./.