FTA Việt Nam - EFTA: Khép lại hơn một thập kỷ đàm phán thương mại

Khép lại hơn một thập kỷ đàm phán, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu) hiện có 4 quốc gia thành viên: Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ được xem là bước tiến mới trong chiến lược đa dạng hóa thị trường của Việt Nam.

Trả lời phỏng vấn báo chí, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, hiệp định sẽ tạo nền tảng để quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và EFTA bước sang giai đoạn phát triển mới, đồng thời mở thêm dư địa cho xuất khẩu, đầu tư và chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững.

Phóng viên: Sau hơn một thập kỷ đàm phán, Việt Nam và EFTA đã chính thức kết thúc đàm phán FTA. Hiệp định này có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang nhiều biến động và xu hướng bảo hộ gia tăng, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và EFTA được hoàn tất trong một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt, khi kinh tế thế giới đang đối mặt với nhiều biến động do căng thẳng địa chính trị, biến đổi khí hậu, đứt gãy chuỗi cung ứng và xu hướng gia tăng các rào cản thương mại.

Trong bối cảnh đó, việc hai bên hoàn tất đàm phán không chỉ đơn thuần là kết thúc một tiến trình đàm phán kéo dài hơn một thập kỷ, mà còn thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam và các nước EFTA đối với một hệ thống thương mại quốc tế mở, tự do, minh bạch và dựa trên luật lệ. Đây là thông điệp khẳng định rằng đối thoại, hợp tác và liên kết kinh tế vẫn là con đường hiệu quả nhất để thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm và mang lại thịnh vượng cho người dân.

Đây cũng là Hiệp định kết nối hai nhóm nền kinh tế có tính bổ trợ rất cao. Các nước EFTA có thế mạnh hàng đầu về công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính, năng lượng sạch và phát triển bền vững, trong khi Việt Nam là một trong những nền kinh tế năng động nhất châu Á, đang ngày càng khẳng định vai trò là trung tâm sản xuất, thương mại và đầu tư của khu vực.

Quan trọng hơn, Hiệp định sẽ tạo nền tảng để quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và EFTA bước sang một giai đoạn phát triển mới, với môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và có thể dự báo, qua đó thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa các dòng chảy thương mại, đầu tư, công nghệ và tri thức giữa hai bên.

Phóng viên: EFTA là nhóm các nền kinh tế có tiêu chuẩn rất cao về chất lượng, môi trường, phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo. Xin Thứ trưởng cho biết, Hiệp định này sẽ mở ra cơ hội cụ thể nào cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là trong xuất khẩu, thu hút đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu?

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Hiệp định sẽ mở ra nhiều cơ hội thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Trước hết, Hiệp định góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam tiếp cận thuận lợi hơn với các thị trường có sức mua cao và yêu cầu chất lượng hàng đầu thế giới như: Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ.

Bên cạnh đó, Hiệp định được kỳ vọng sẽ thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ các nước EFTA vào những lĩnh vực mà Việt Nam đang ưu tiên như công nghệ cao, công nghiệp chế biến, năng lượng sạch, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực. Đây không chỉ là nguồn vốn, mà còn là cơ hội tiếp nhận công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm quản trị và các mô hình phát triển bền vững. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc hợp tác với các đối tác EFTA sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế cao hơn, từ đó tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Ở chiều ngược lại, với thị trường hơn 100 triệu dân, vị trí chiến lược tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và mạng lưới 17 hiệp định thương mại tự do đã được thiết lập, Việt Nam cũng mong muốn trở thành đối tác tin cậy và là cầu nối để các doanh nghiệp EFTA mở rộng hiện diện tại ASEAN cũng như các thị trường khu vực. Điều này sẽ tạo ra các cơ hội hợp tác đầu tư, sản xuất và kinh doanh lâu dài, mang lại lợi ích cho doanh nghiệp của cả hai bên.

Phóng viên: Sau khi kết thúc đàm phán, Bộ Công Thương sẽ có những giải pháp gì để doanh nghiệp sớm tận dụng hiệu quả FTA này, từ việc phổ biến cam kết, quy tắc xuất xứ đến nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường EFTA, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Việc hoàn tất đàm phán là một cột mốc rất quan trọng, nhưng đây mới là bước khởi đầu. Thành công của Hiệp định sẽ được đo bằng mức độ tận dụng của cộng đồng doanh nghiệp và những lợi ích thiết thực mang lại cho nền kinh tế và người dân.

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và các nước EFTA để hoàn tất công tác rà soát pháp lý, chuẩn bị cho việc ký kết và triển khai Hiệp định theo đúng lộ trình. Đồng thời, Bộ sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền và phổ biến toàn diện các cam kết của Hiệp định đến cộng đồng doanh nghiệp; tổ chức các chương trình tập huấn về quy tắc xuất xứ, quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng, môi trường và phát triển bền vững; xây dựng các tài liệu hướng dẫn dễ tiếp cận để doanh nghiệp có thể nhanh chóng nắm bắt và khai thác các ưu đãi của Hiệp định.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương sẽ tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị của các đối tác EFTA; đồng thời phối hợp với các bộ, ngành thúc đẩy cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Về phía Chính phủ Việt Nam, chúng tôi cam kết tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các cam kết quốc tế đã thống nhất, qua đó tạo điều kiện thuận lợi nhất để cộng đồng doanh nghiệp của cả Việt Nam và EFTA tận dụng hiệu quả những cơ hội mà Hiệp định mang lại.

Đặc biệt, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 240/NĐ-CP ngày 26 tháng 6 năm 2026 Quy định chi tiết và biện pháp thi hành một số điều về cơ chế, chính sách phát huy nguồn lực xây dựng, vận hành Hệ sinh thái tận dụng các Hiệp định thương mại tự do và Quỹ Xúc tiến xuất khẩu ngành hàng. Nghị định này sẽ góp phần hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng tối đa các cam kết mà FTA Việt Nam – EFTA mang lại.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!