Ga Hải Phòng – nơi lưu dấu chuyến tàu đặc biệt

Hải Phòng vinh dự 9 lần được đón Bác Hồ về thăm. Ga Hải Phòng là một địa danh đặc biệt trong hành trình ấy, nơi tổ chức chuyến tàu đưa Người từ Hải Phòng trở về Hà Nội ngày 21/10/1946 sau khi Người từ Pháp trở về Tổ quốc. Phát huy giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa của nhà ga, cán bộ, người lao động nơi đây đang góp phần gìn giữ một di sản giàu ý nghĩa của thành phố Cảng.

*Dấu ấn lịch sử giữa lòng thành phố Cảng

Theo tư liệu của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng, Ga Hải Phòng thuộc tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng, được phân cấp là ga cấp I của ngành đường sắt. Giống Nhà hát Lớn Hải Phòng, Bảo tàng Hải Phòng và một số công trình hành chính khác, nhà ga mang đậm dấu ấn kiến trúc Pháp. Đây được xem là một trong những nhà ga xe lửa đẹp do người Pháp xây dựng tại Việt Nam.

Trải qua 128 năm, Ga Hải Phòng vẫn giữ được nét cổ kính với nhiều hạng mục được bảo tồn gần như nguyên vẹn như tòa nhà chính, hệ thống cột sắt chống mái hiên phía trong nhà ga, đoạn đường ray cổ và nền đá xanh có từ thời điểm xây dựng.

Đặc biệt, ngày 21/10/1946, Ga Hải Phòng vinh dự được giao nhiệm vụ đón và đưa Bác Hồ trở về Hà Nội an toàn sau chuyến thăm nước Pháp và khi Người trở về Tổ quốc, dừng chân tại Hải Phòng. Sự kiện này gắn với một dấu mốc quan trọng của ngành đường sắt Việt Nam và ngày 21/10 hằng năm đã trở thành Ngày truyền thống của ngành.

Ông Nguyễn Văn Phóng, Trưởng Ga Hải Phòng là người đã có 30 năm gắn bó với nhà ga. Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội, ông về công tác tại Ga Hải Phòng, trải qua nhiều vị trí, từ kỹ sư trực tiếp điều hành chạy tàu đến các vị trí chuyên môn quan trọng và được bổ nhiệm Trưởng Ga Hải Phòng từ năm 2023.

Theo ông Nguyễn Văn Phóng, Ga Hải Phòng không chỉ là di tích lịch sử kháng chiến của thành phố mà còn lưu giữ những giá trị đặc sắc về kiến trúc của một trong những nhà ga được xây dựng từ thời Pháp thuộc. Hiện Ga Hải Phòng cùng Chi nhánh Vận tải Đường sắt Hải Phòng là hai đơn vị chủ lực của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam trong hoạt động vận tải hành khách, góp phần duy trì hình ảnh nhà ga khang trang, sạch đẹp và từng bước trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách.

Từ năm 2021 đến nay, Ga Hải Phòng đã có nhiều hoạt động phối hợp tốt với các cơ quan, đơn vị liên quan phát huy các giá trị nổi bật, đặc sắc của Ga Hải Phòng. Mỗi ngày, Ga Hải Phòng đón khoảng 2.500 lượt khách; dịp cuối tuần từ 3.500 - 5.000 lượt khách/ngày; những ngày lễ, Tết có thể lên tới gần 8.000 lượt khách.

Bảo tồn cảnh quan, kiến trúc là một trong những nhiệm vụ được nhà ga đặc biệt quan tâm. Qua thời gian, một số hạng mục đã có dấu hiệu xuống cấp, rõ nhất là các mảng tường bong tróc, lớp sơn bạc màu. Ông Phóng thường xuyên nhắc nhở cán bộ, người lao động nâng cao ý thức giữ gìn, bảo vệ công trình.

Khi nhà ga được sơn, sửa, ông tham mưu với cấp trên và phối hợp với đơn vị thi công sử dụng các vật liệu phù hợp để gắn lại những lớp phào chỉ bị rơi, sơn lại theo màu vôi gốc, qua đó cố gắng giữ nguyên nét kiến trúc ban đầu. Những hạng mục mới như nhà để xe, nhà chờ cũng được thiết kế theo kiến trúc Pháp nhằm bảo đảm sự hài hòa với tổng thể nhà ga.

*Kết nối quá khứ với hiện tại

Cùng với bảo tồn kiến trúc và những giá trị lịch sử, Ga Hải Phòng đang được định hướng phát huy giá trị theo hướng trở thành một điểm đến du lịch. Theo ông Nguyễn Văn Phóng, thời gian qua, nhà ga tích cực phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng triển khai thí điểm tuyến đường sắt tham quan từ ga đến Cảng Hải Phòng. Đây là tuyến đường sắt đầu tiên kết nối Hải Phòng với Hà Nội.

Những giá trị độc đáo về lịch sử, kiến trúc và văn hóa được kỳ vọng sẽ đưa Ga Hải Phòng trở thành một không gian du lịch đặc sắc, nơi quá khứ được kết nối với hiện tại. Theo ông Nguyễn Văn Phóng, dù các phương tiện vận tải ngày càng phát triển, đường sắt vẫn có những lợi thế riêng về an toàn, tiết kiệm nhiên liệu và khả năng vận chuyển khối lượng lớn. Từ khi được đưa vào khai thác, Ga Hải Phòng đã trở thành cầu nối giữa nhiều vùng miền, tạo điều kiện thúc đẩy giao lưu thương mại, văn hóa.

Đặc biệt, ga từng là điểm khởi đầu của tuyến đường sắt Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai - Vân Nam, đi qua nhiều vùng của Việt Nam và Trung Quốc, góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động giao thương và giao lưu văn hóa giữa hai nước.

Với những người trẻ đang làm việc tại nhà ga, lịch sử không chỉ được lưu giữ trong những công trình, hiện vật mà còn được tiếp nối qua công việc hằng ngày. Anh Nguyễn Thành Đạt, kỹ sư trẻ, Bí thư Chi đoàn Thanh niên Ga Hải Phòng cho biết, anh rất tự hào khi được làm việc trong một không gian lịch sử đặc biệt của thành phố.

Công việc hằng ngày của anh là điều hành chạy tàu, đón, tiễn các đoàn tàu ra vào ga bảo đảm an toàn và đúng giờ. Bên cạnh kinh nghiệm tích lũy từ nhà trường và đồng nghiệp, anh tích cực ứng dụng công nghệ hiện đại trong điều phối hoạt động của đơn vị; đồng thời quảng bá hình ảnh Ga Hải Phòng đến với du khách trong nước và quốc tế thông qua các nền tảng mạng xã hội.

Với du khách quốc tế, vẻ đẹp của nhà ga cũng tạo nên những trải nghiệm riêng. Chị Juliette, một du khách người Pháp cho biết, chị biết đến Ga Hải Phòng qua mạng xã hội. Sau chuyến du lịch tại Hà Nội, chị lựa chọn di chuyển đến Hải Phòng bằng tàu hỏa.

 Ngay khi bước xuống sân ga, chị ấn tượng với công trình kiến trúc mang dấu ấn lịch sử do người Pháp xây dựng. Không gian sạch đẹp, lãng mạn khiến chuyến đi thêm phần đặc biệt. “Trải nghiệm một buổi chiều đầu thu, thưởng thức trà cúc - thức uống đặc trưng của Hải Phòng trong sân ga sẽ là một ký ức đặc biệt trong hành trình của tôi”, chị Juliette chia sẻ.