Gắn chip cho sâm Ngọc Linh: Tự tin xóa sâm giả

Sâm Ngọc Linh từ lâu được coi là “quốc bảo” của Việt Nam, với hàm lượng Saponin vượt trội, mang lại giá trị lớn cho sức khỏe. Tuy nhiên với mức giá lên đến hàng chục triệu đồng một cân, thương hiệu sâm Ngọc Linh tiềm ẩn nguy cơ bị trà trộn hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc hoặc thiếu kiểm soát về chất lượng.

Thành phố Đà Nẵng đang từng bước ứng dụng công nghệ số để tăng khả năng kiểm chứng, tăng tính minh bạch của hồ sơ, tăng hiệu quả quản lý nhà nước và tạo kênh định vị thương hiệu cao cấp cho sâm Ngọc Linh.

Đưa sâm từ rừng sâu đến tay khách hàng

Sâm Ngọc Linh là sản vật quý hiếm sinh trưởng trên đỉnh núi Ngọc Linh (xã Trà Linh, thành phố Đà Nẵng), với độ cao khoảng 1.800 mét. Vùng trồng sâm cách trung tâm thành phố Đà Nẵng gần 200 cây số, đường đèo dốc hiểm trở. Vì vậy, phần lớn khách hàng không thể đến tận vườn sâm Ngọc Linh để mua bán, dẫn đến lo lắng về nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm.

Hiểu được tâm lý đó, tháng 6/2026 vừa qua, Công ty cổ phần Dược liệu Trà Linh đã phối hợp với Công ty cổ phần IWE Homes Việt Nam nghiên cứu và ra mắt ứng dụng iWE Farm để kết nối trực tiếp người tiêu dùng đến từng cây sâm đang trồng trong vườn.

Đây được xem là nền tảng số hóa đầu tiên được đưa vào sử dụng tại Việt Nam dành riêng cho việc quản lý, truy xuất nguồn gốc, giao dịch và đầu tư sâm Ngọc Linh.

Theo ông Lê Xuân Thạch, đồng sáng lập Công ty cổ phần IWE Homes Việt Nam, với ứng dụng iWE Farm khách hàng có thể mua một cây sâm non đang sinh trưởng tại vườn để sở hữu cây sâm đó. Sau đó khách hàng có thể gửi lại nhà vườn chăm sóc tiếp, để cây sâm đó phát triển và tăng thêm giá trị, cho đến khi bán lại hoặc mang về sở hữu.

Mỗi cây sâm trên hệ thống đều được định danh bằng mã QR-Code, số hóa nguồn gốc từ vườn ươm, cập nhật nhật ký chăm sóc theo thời gian thực cho đến khi thu hoạch và tới tay người tiêu dùng, giúp xóa bỏ triệt để nỗi lo sâm giả.

Khách hàng được cấp giấy chứng nhận số, có thể xem vị trí cây trên bản đồ, theo dõi nhật ký chăm sóc và giám sát trực tiếp qua hệ thống camera tại vườn sâm mọi lúc mọi nơi. Khách hàng cũng có thể thu hoạch, quy đổi sản phẩm hoặc chuyển nhượng an toàn ngay trên ứng dụng.

Ông Châu Tấn Huynh, đại diện Công ty cổ phần Dược liệu Trà Linh cho biết, doanh nghiệp có ý tưởng triển khai ứng dụng công nghệ số trong trồng và kinh doanh sâm Ngọc Linh vì hiện nay trên thị trường còn tồn tại sâm giả, sâm không đúng nguồn gốc, gây mất niềm tin của khách hàng. Nên doanh nghiệp triển khai gắn mã QR-Code kèm thông tin truy xuất nguồn gốc để cho người tiêu dùng được sở hữu những cây sâm Ngọc Linh thật, sinh trưởng tại vùng núi Ngọc Linh.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đang liên kết với các nhà vườn khác tại xã để phổ biến ứng dụng, giúp kết nối mạng lưới người trồng sâm và khách hàng.

Gắn chip để kiểm soát chất lượng “quốc bảo”

Không chỉ có các doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước cũng đang từng bước số hóa lĩnh vực kinh doanh sâm và dược liệu trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Từ năm 2022, chính quyền tỉnh Quảng Nam cũ, nay là thành phố Đà Nẵng đã triển khai đề tài “Xây dựng cơ sở dữ liệu vùng sâm và ứng dụng công nghệ Blockchain trong quản lý, kiểm soát, truy xuất nguồn gốc, chất lượng, quảng bá và thương mại hoá chuỗi sản phẩm sâm củ Ngọc Linh".

Hiện đã có sản phẩm và đang từng bước được chuyển giao cho Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, các địa phương tiếp nhận và ứng dụng rộng rãi.

Ông Vũ Hồ Vũ, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần Đầu tư Digital Kingdom, người trực tiếp thực hiện đề tài cho biết: thành phần quan trọng trong kiến trúc số hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc sâm Ngọc Linh là tem chip và vòng chip có in mã QR-code.

Đây không chỉ là công cụ định danh sản phẩm, mà còn là phương tiện kỹ thuật phục vụ quản lý, xác thực, minh bạch hóa và kiểm soát chuỗi giá trị sâm Ngọc Linh từ vùng trồng đến sản phẩm cuối cùng.

Đã có khoảng 900 hộ trồng sâm tại xã Trà Linh đã được cấp tài khoản và cơ sở dữ liệu cũng đã sẵn sàng, hiện các cơ quan chức năng đang triển khai các bước tiếp theo để bà con sử dụng.

Đối với người tiêu dùng thì chỉ cần có internet, có điện thoại thông minh thì có thể quét chip hoặc mã QR-Code được gắn trên từng cây sâm để truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, ứng dụng này cũng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để chuyển đổi ngôn ngữ sang nhiều thứ tiếng khác nhau. Vì vậy, người nước ngoài, khách du lịch đến Việt Nam có thể tiếp cận được sản phẩm sâm Ngọc Linh của thành phố Đà Nẵng dễ dàng, đúng nguồn gốc xuất xứ.

Ông Vũ Hồ Vũ cũng cho rằng, từ hệ thống truy xuất nguồn gốc này, Đà Nẵng có điều kiện để phát triển một mô hình tiên phong về tài sản số gắn với nông nghiệp và dược liệu giá trị cao. Tuy nhiên, tiên phong không đồng nghĩa với triển khai vội vàng. Cần bắt đầu bằng chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện quy chế thí điểm, xây dựng trung tâm lưu ký, xác lập hội đồng thẩm định, kiểm soát rủi ro pháp lý và bảo vệ người tham gia.

Khi các nền tảng này được thiết lập, tài sản số có thể trở thành công cụ gia tăng giá trị thương hiệu, hỗ trợ quản lý nhà nước, mở rộng kênh tài chính hợp pháp cho người trồng sâm và đưa câu chuyện Sâm Ngọc Linh tiếp cận thị trường quốc tế một cách có trách nhiệm.