Gắn nghĩa vụ thuế với văn hóa kinh doanh

Hình thành thói quen kinh doanh minh bạch, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quyết định chất lượng môi trường kinh doanh.

Báo cáo mới đây do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố cho thấy, cả nước hiện có khoảng 1 triệu doanh nghiệp, 5 triệu hộ kinh doanh cùng khoảng 3.000 hợp tác xã. Đây là lực lượng quan trọng trong nền kinh tế, đóng vai trò trực tiếp trong việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh phát triển, những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, trong đó có Nghị quyết số 41-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Những định hướng này không chỉ tạo hành lang pháp lý mà còn đặt ra yêu cầu về đạo đức kinh doanh, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong cộng đồng kinh doanh.

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI nhấn mạnh, việc tuân thủ pháp luật, đặc biệt là nghĩa vụ thuế, không chỉ là trách nhiệm bắt buộc, mà còn là biểu hiện cốt lõi của văn hóa kinh doanh và đạo đức doanh nhân. Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi theo hướng minh bạch, hiện đại, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Hiện nay, hộ kinh doanh chính là lực lượng khởi nguồn, là “mầm” của đội ngũ doanh nghiệp trong tương lai. Do đó, việc hình thành văn hóa kinh doanh và ý thức tuân thủ ngay từ giai đoạn này mang ý nghĩa quyết định đến chất lượng phát triển của khu vực doanh nghiệp trong dài hạn.

"Việc gắn nghĩa vụ thuế với văn hóa kinh doanh không chỉ mang lại lợi ích cho từng chủ thể kinh doanh mà còn góp phần củng cố nền tảng kỷ cương pháp luật, tăng cường nguồn lực cho quốc gia và xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, bền vững. Đây chính là con đường để hình thành một cộng đồng doanh nhân Việt Nam có trách nhiệm, có đạo đức và có văn hóa trong giai đoạn phát triển mới", Phó Chủ tịch VCCI nhấn mạnh.

Đại diện cơ quan quản lý Nhà nước, bà Nguyễn Thu Trà, Trưởng Ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế, Cục Thuế (Bộ Tài chính), nhận định, tuân thủ pháp luật thuế chính là nền tảng của văn hóa kinh doanh, đồng thời là biểu hiện rõ ràng của trách nhiệm xã hội trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Một môi trường kinh doanh minh bạch và cạnh tranh công bằng chỉ có thể được xây dựng khi mỗi chủ thể kinh doanh ý thức rõ vai trò của mình trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

Việc nộp thuế đúng không chỉ góp phần tăng nguồn thu ngân sách mà còn tạo điều kiện để Nhà nước đầu tư trở lại cho phát triển kinh tế - xã hội. Đây cũng là bước khởi đầu quan trọng để tạo dựng uy tín với khách hàng, đối tác và cơ quan quản lý. Ngành thuế cũng kiên định quan điểm “quản lý đi đôi với hỗ trợ”, tăng cường hướng dẫn trước khi kiểm tra, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người nộp thuế.

Ngành thuế đã và đang phát triển mạnh các nền tảng điện tử như kê khai, nộp thuế trực tuyến, hóa đơn điện tử và các công cụ hỗ trợ khác. Việc chủ động ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp hộ kinh doanh giảm chi phí, hạn chế sai sót mà còn nâng cao tính minh bạch của dữ liệu - yếu tố then chốt để phát triển bền vững.

Là một doanh nghiệp cung cấp giải pháp kế toán doanh nghiệp, ông Vũ Văn Luật, Chủ tịch HĐQT Công ty SoftDreams cho biết, hiện Việt Nam có khoảng 6 triệu hộ kinh doanh, song chỉ hơn 2 triệu hộ có thống kê chính thức tại cơ quan thuế. Đối tượng này rất đa dạng, từ khu vực đô thị đến nông thôn, với trình độ và thói quen quản lý khác nhau. Các hộ kinh doanh hiện đối mặt với ba khó khăn chính.

Đó là thói quen quản lý thủ công khiến dữ liệu bị phân tán, khó kiểm soát và dễ sai lệch. Tiếp đó là hạn chế trong việc tiếp cận và cập nhật quy định pháp luật về thuế trong bối cảnh chính sách liên tục thay đổi. Cuối cùng là tâm lý e ngại công nghệ do thiếu hướng dẫn, sợ phức tạp và gia tăng chi phí.

“Hộ kinh doanh không thiếu ý thức tuân thủ, mà thiếu một giải pháp đơn giản, dễ dùng và đúng quy định”, ông Luật nhận định. Để giải quyết bài toán này, các giải pháp phần mềm quản lý bán hàng tích hợp đang được phát triển theo hướng thân thiện, dễ sử dụng, cho phép tự động ghi nhận doanh thu, tạo chứng từ và giảm phụ thuộc vào ghi chép thủ công..."

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thanh Phúc, Chủ tịch HĐQT Công ty Luật và Kế toán Việt Mỹ cho biết, quá trình chuyển đổi sang kê khai, nộp thuế bài bản cần có sự đồng hành cụ thể. Khi được hướng dẫn sử dụng phần mềm hỗ trợ, quản lý hàng tồn và ghi nhận doanh thu rõ ràng, hoạt động kinh doanh của mỗi doanh nghiệp, hộ kinh doanh sẽ minh bạch hơn.

Việc chấp hành cần bắt đầu từ nhận thức tuân thủ thay vì "tranh thủ". Việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước sẽ giúp người kinh doanh chủ động hơn trong quản lý hoạt động của mình. Điều kiện tiên quyết là hộ kinh doanh phải hiểu đúng bản chất quy định và chủ động áp dụng ngay từ đầu, như vậy mới đảm bảo việc triển khai một cách có hệ thống và khoa học.