Già hóa dân số đặt ra bài toán mới về chuẩn bị tài chính dài hạn

Các diễn giả tham gia phiên thảo luận: Quyết định tài chính trong kỷ nguyên quản trị rủi ro. Ảnh: Hứa Chung - TTXVN

Tuổi thọ ngày càng cao, cùng với chi phí y tế và sinh hoạt gia tăng, đang khiến bài toán chuẩn bị tài chính cho tương lai trở nên phức tạp hơn.

Định phí – cách sử dụng dữ liệu và các mô hình để tính toán những rủi ro có thể xảy ra và tác động tài chính của chúng, theo đó ngày càng có vai trò trong các quyết định tài chính dài hạn.

Đây là nội dung được các diễn giả tập trung thảo luận tại tọa đàm “Quyết định tài chính trong kỷ nguyên quản trị rủi ro tại Việt Nam”, do Hiệp hội Định phí Bảo hiểm Hoa Kỳ (SOA) tổ chức chiều 21/9 tại TP. Hồ Chí Minh.

Theo bà Jessie Li, Giám đốc Khu vực Đông Á và Đông Nam Á thuộc SOA, môi trường tài chính tại Việt Nam đang dịch chuyển theo hướng phải nhìn xa hơn các dữ liệu lịch sử. 

Bà Jessie Li, Giám đốc Khu vực Đông Á và Đông Nam Á, Hiệp hội Định phí Bảo hiểm Hoa Kỳ thảo luận tại toạ đàm. Ảnh: Hứa Chung - TTXVN

Trong bối cảnh các yếu tố rủi ro ngày càng đan xen, các nhà quản trị không thể chỉ dựa vào dữ liệu quá khứ. Họ cần phải cân nhắc những kịch bản có thể xảy ra, dự báo tác động tài chính tương ứng và xác định rõ những đánh đổi cần thiết. Đây là giá trị cốt lõi của tư duy định phí - kết nối dữ liệu, những yếu tố bất định và tác động tài chính trong dài hạn để hỗ trợ quá trình ra quyết định.

Câu chuyện già hóa dân số là một ví dụ rõ nét. Dự báo đến năm 2036, gần 20% dân số Việt Nam sẽ trên 60 tuổi. Khi dân số già hóa, áp lực không chỉ đến từ nhu cầu hưu trí mà còn từ chi phí chăm sóc sức khỏe và thời gian sử dụng các khoản tích lũy.

Khảo sát “Mức độ sẵn sàng cho hưu trí tại Việt Nam năm 2025” của SOA cho thấy 71% người tham gia tin rằng khoản tiết kiệm của mình đủ cho tuổi hưu. Tuy nhiên, 39% cho biết họ bắt đầu tích lũy muộn hơn dự định.

Theo các chuyên gia, những con số này cho thấy việc đánh giá khả năng tài chính cho tuổi hưu không thể chỉ dựa trên số tiền đang có. Một kế hoạch có thể thay đổi đáng kể nếu tuổi thọ cao hơn dự kiến, chi phí y tế tăng hoặc lạm phát làm giảm sức mua của tiền. Đây cũng là điểm mà tư duy định phí được đưa vào quá trình ra quyết định: thay vì chỉ xây dựng một kịch bản, các yếu tố rủi ro được đặt trong nhiều khả năng khác nhau để đánh giá tác động tài chính.

Cách tiếp cận này không chỉ áp dụng cho bài toán hưu trí mà ngày càng trở nên quan trọng đối với doanh nghiệp. Theo bà Jessie Li, sự phát triển của dữ liệu và công nghệ, trong đó có AI, đang giúp nâng cao năng lực phân tích và dự báo.

Tuy nhiên, công nghệ không thể loại bỏ tính bất định. Tư duy định phí giúp chúng ta phản biện giả định và lường trước các hệ quả. Công nghệ chỉ hỗ trợ, không thể thay thế bản lĩnh ra quyết định của con người.

Ông Chung Bá Phương, Thành viên HĐQT Techcom Life và Techcom General Insurance trao đổi tại toạ đàm. Ảnh: Hứa Chung - TTXVN

Ông Chung Bá Phương, Thành viên Hội đồng Quản trị Techcom Life và Techcom Insurance cho rằng, phân tích rủi ro chỉ thực sự có giá trị khi được đưa vào các quyết định cụ thể của doanh nghiệp, từ điều chỉnh chiến lược, phân bổ nguồn vốn đến xác định mức rủi ro có thể chấp nhận. Mục tiêu là chuyển hóa phân tích kỹ thuật thành lựa chọn kinh doanh rõ ràng.

Khi doanh nghiệp gắn quản trị rủi ro với quyết định chiến lược, yêu cầu đối với chuyên gia định phí cũng thay đổi.

Bà Phei San Teng, Giám đốc Định phí AIA Việt Nam cho biết: Năng lực kỹ thuật chuyên sâu vẫn là nền tảng cốt lõi, nhưng các tổ chức ngày càng cần những chuyên gia định phí am hiểu bối cảnh kinh doanh, có khả năng phản biện các giả định và diễn giải rõ ràng các rủi ro phức tạp. Giá trị thực sự nằm ở việc biến các con số phân tích thành giải pháp thực tiễn, giúp các nhà quản trị dễ dàng đưa ra hành động.

Điều này cho thấy vai trò của định phí đang mở rộng từ việc tính toán rủi ro sang hỗ trợ hoạch định chiến lược. Giá trị của phân tích không nằm ở việc tạo ra một con số dự báo duy nhất, mà ở khả năng cho thấy các giả định khác nhau có thể dẫn đến những hệ quả tài chính như thế nào.

Bà Phei San Teng, Giám đốc Định phí AIA Việt Nam tham gia thảo luận tại toạ đàm. Ảnh: Hứa Chung - TTXVN

Theo các chuyên gia, già hóa dân số đang làm thay đổi cách nhìn về bài toán tài chính: không chỉ cần tính xem có bao nhiêu tiền, mà còn phải tính số tiền đó cần được sử dụng trong bao lâu và những rủi ro nào có thể phát sinh trong quãng thời gian đó. Khi tuổi thọ kéo dài, chi phí y tế và áp lực lạm phát gia tăng, khoảng thời gian cần chuẩn bị tài chính cũng dài hơn.

 Theo đó, tư duy định phí không nhằm dự đoán chính xác tương lai, mà giúp lượng hóa những khả năng có thể xảy ra và tác động tài chính của từng kịch bản. Đây sẽ là một phần ngày càng quan trọng trong bài toán chuẩn bị tài chính cho một xã hội đang già hóa.